මේවාර් හි දහසයවන රජු වූ මහාරාණා ප්රතාප් සිං යනු ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ අභිමානය සහ නොසැලෙන ධෛර්යය සංකේතවත් කරන ශ්රේෂ්ඨ නායකයෙකි. ඔහු සහ රාජ්පුත් බලකොටු අතර ඇත්තේ වෙන් කළ නොහැකි බැඳීමකි.ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් ලියැවුණු පරිච්ඡේදයක් වේ නම්, ඒ අන් කිසිවක් නොව මේවාර් දේශයේ අභිමානය සහ එහි අසමසම නායකයා වූ මහාරාණා ප්රතාප් සිං ගේ වීර කතාවයි. එය හුදෙක් රජකු සහ රාජ්යයක් අතර පවතින සබඳතාවක් නොව, නිදහස වෙනුවෙන් දිවි පරදුවට තැබූ මිනිසෙකු සහ ඔහුට සෙවණ දුන් ගල් පවුරු අතර ඇති වූ ආත්මීය බැඳීමකි
මහාරාණා ප්රතාප්ගේ සුවිශේෂීත්වය පවතින්නේ ඔහුගේ ප්රතිපත්තිගරුක නායකත්වය තුළයි.
එවකට ප්රබලම අධිරාජයා වූ අක්බර්ගේ පාලනයට නතු නොවී, තම මාතෘභූමියේ නිදහස වෙනුවෙන් සටන් කළ එකම රාජ්පුත් පාලකයා ඔහුය.
හල්දිකාටි සටන (Battle of Haldighati)
ප්රබල මූගල් හමුදාව පරාජය කිරීමට ඔහු ආරවල්ලි කඳුවැටිය ආශ්රිතව ගරිල්ලා යුද උපක්රම දක්ෂ ලෙස භාවිත කළේය.
තම රාජ්යය වෙනුවෙන් සැප සම්පත් අතහැර කැලෑවල ජීවත් වෙමින්, තණකොළවලින් සෑදූ රොටි පවා අනුභව කරමින් ඔහු කළ කැපවීම අසමසම වේ.
රාජස්ථානයේ ඇති රාජ්පුත් බලකොටු
බොහෝ බලකොටු ඉදිකර ඇත්තේ උස් කඳු මුදුන් මතය (Giri Durg). මෙය සතුරාට ළඟා වීම අපහසු කළ අතර ඈතින් එන සතුරු හමුදා නිරීක්ෂණය කිරීමට උපකාරී විය.
කුම්භල්ගාර් බලකොටුව (Kumbhalgarh)
බලකොටුවලට ඇතුළු වන දොරටු (Pol) කිහිපයක් තිබූ අතර, ඒවා අලි ඇතුන් ලවා පවා බිඳිය නොහැකි ලෙස යකඩ උල්වලින් සන්නද්ධ කර තිබුණි.
කාන්තාර බහුල කලාපයක පිහිටියද, වසර කිහිපයක වැටලීමකට වුවද ඔරොත්තු දෙන පරිදි බලකොටු තුළ විශාල ජල ටැංකි සහ වැව් පද්ධති නිර්මාණය කර තිබුණි.
යුද්ධයකදී පරාජය නියත වූ විට, සතුරා අතින් අගෞරවයට පත්වීමට වඩා ගින්නට පැන දිවි පිදීමට රාජ්පුත් කාන්තාවන් ගත් තීරණය මෙම බලකොටුවල ඉතිහාසය හා බැඳී පවතී.
රාජස්ථානයේ රත් පැහැ වැලි තලාවෙන් ඉහළට එසවුණු කුම්භල්ගාර් සහ චිටෝර්ගාර් වැනි බලකොටු, හුදු ගොඩනැගිලි පමණක් නොවේ. ඒවා රාජ්පුත් වීරත්වයේ ශේෂ පත්රයන්ය. ලොව දෙවන දිගම තාප්පයට හිමිකම් කියන කුම්භල්ගාර් බලකොටුව, මහාරාණා ප්රතාප් උපත ලැබූ තොටිල්ලයි. අඩි දහස් ගණනක් උස කඳු මුදුන් මත නිම වූ මේ බලකොටු, සතුරෙකුට ළඟා විය නොහැකි තරම් අභියෝගාත්මක විය. ඒවායේ සෑම ගලකම ලියැවී ඇත්තේ තම මාතෘභූමිය සතුරාට පාවා නොදුන් වීරයන්ගේ ලේ සහ දහඩියයි.
සාරාංශය
| ලක්ෂණය | විස්තරය |
| ප්රධාන බලකොටුව | කුම්භල්ගාර් සහ චිටෝර්ගාර් |
| යුද උපක්රම | ගරිල්ලා සටන් සහ කඳුකර ආරක්ෂාව |
| ප්රතිපත්තිය | මරණය හෝ නිදහස (අක්බර්ට යටත් නොවීම) |
මහාරාණා ප්රතාප්ගේ ජීවිත කතාව සහ මෙම බලකොටු අපට කියා දෙන්නේ තාක්ෂණයට වඩා මිනිසෙකුගේ පෞරුෂය සහ අරමුණ බලවත් බවයි.
ඔබ ඉහත රූපයෙන් දකින්නේ මහාරාණා ප්රතාප් සහ ඔහුගේ අසමසම අශ්වයා වූ 'චේතක්' ගේ වීරත්වයයි. ඒ පිටුපසින් දිස්වන්නේ ඔහු උපන්, ලොව දෙවන දිගම තාප්පය සහිත කුම්භල්ගාර් (Kumbhalgarh) බලකොටුවේ අභිමානයයි.
සමස්ත ඉන්දියාවම මූගල් අධිරාජ්යයා වූ අක්බර් ඉදිරියේ හිස නමද්දී, ඒ දැවැන්ත බලයට අභියෝග කළ එකම මිනිසා මහාරාණා ප්රතාප්ය. ඔහු රජ මාලිගයේ සැප සම්පත් අතහැර ආරවල්ලි කඳු පන්තියේ කටුක ගල් ගුහා තෝරා ගත්තේය.
"වහල්භාවයේ රන් තැටියට වඩා, නිදහසේ තණකොළ රොටිය මට මිහිරි ය."
ඔහුගේ මේ දැඩි අධිෂ්ඨානය රාජ්පුත් සටන්කාමීන්ගේ හදවත් තුළ නොනිමෙන ගින්නක් ඇති කළේය. 1576 දී පැවති හල්දිකාටි සටන, හුදෙක් හමුදා දෙකක් අතර සටනක් නොව, ආධිපත්යය සහ නිදහස අතර වූ සදාකාලික අරගලයකි.
ප්රතාප් ගැන කතා කිරීමේදී ඔහුගේ විශ්වාසවන්ත අශ්වයා වූ චේතක් අමතක කළ නොහැක. තුවාල ලැබූ තම ස්වාමියා සතුරු වළල්ලෙන් මුදාගෙන ඇළකින් එතෙර වී අවසන් හුස්ම හෙළුෑ චේතක්, තිරිසන් සතෙකුට පවා තම ස්වාමියා වෙනුවෙන් කළ හැකි උපරිම කැපවීම ලොවටම පසක් කළේය.
අදටත් රාජ්පුත් බලකොටු දෙස බලන ඕනෑම අයෙකුට හැඟී යන්නේ, ඒවා ගල්වලින් පමණක් නොව, ගෞරවය සහ අභිමානය (Self-respect) යන පදනම මත ගොඩනැගී ඇති බවයි. මහාරාණා ප්රතාප් යනු අතීතයට පමණක් අයිති චරිතයක් නොව, තම අයිතිවාසිකම් සහ අනන්යතාවය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ඕනෑම අයෙකුට සදාකාලික ආදර්ශයකි.
