නොසැලෙන ප්‍රේමයේ සහ පතිවෘතතාවයේ මහා ප්‍රාතිහාර්යය

භාරතීය සංස්කෘතිය සහ හින්දු පුරාණෝක්ති සාහිත්‍යය තුළ හමුවන සාවිත්‍රි සහ සත්‍යවාන්ගේ පුවත වනාහි මරණය පවා පරාජය කළ හැකි සැබෑ ආදරයේ සහ නොසැලෙන අධිෂ්ඨානයේ අසිරිමත් සංකේතයකි. මහාභාරත වීර කාව්‍යයේ අන්තර්ගත මෙම පුවත, පතිව්‍රතා ධර්මයේ බලය ලොවට කියාපාන අග්‍රගණ්‍ය කථා පුවතක් ලෙස අදටත් සමස්ත ලෝකයාගේම ගෞරවයට පාත්‍ර වේ.

මද්‍ර දේශයේ අශ්වපති රජුගේ රූපවත් මෙන්ම අතිශය බුද්ධිමත් දියණිය වූ සාවිත්‍රි, තම ස්වාමියා ලෙස තෝරාගනු ලැබුවේ වනාන්තරයේ දුෂ්කර ජීවිතයක් ගත කළ ද්‍යුමත්සේන අන්ධ රජුගේ පුත්‍රයා වූ සත්‍යවාන්වය. සත්‍යවාන් විවාහයෙන් වසරක් ගතවූ තැන මියයන බවට නාරද සෘෂිවරයා කළ අනාවැකිය හමුවේ පවා සාවිත්‍රි සිය තීරණය වෙනස් නොකළාය. ඇය රජ සැප අතහැර, වනාන්තරයට ගොස් තම සැමියා සහ ඔහුගේ අන්ධ දෙමාපියන් වෙනුවෙන් කැපවී ආදර්ශමත් ජීවිතයක් ගත කළාය.

නියමිත වසර අවසානයේ, දෛවෝපගත දිනයේදී වනාන්තරයේදී සත්‍යවාන් හදිසියේම සිහිසුන්ව මියගියේය. ඔහුගේ ප්‍රාණය රැගෙන යාම සඳහා මරණයේ දේවතාවා වූ යම රජු එතැනට පැමිණියේය. සත්‍යවාන්ගේ ආත්මය රැගෙන යන යම රජු පසුපස සාවිත්‍රිද නොබියව ගමන් කළාය. මළවුන්ගේ ලෝකයට ජීවත්වන්නෙකුට යා නොහැකි බව පවසමින් යම රජු ඇයව නැවැත්වීමට උත්සාහ කළද, ඇය තම සැමියා කෙරෙහි වූ භක්තිය සහ බුද්ධිමත් තර්ක මඟින් යම රජු මවිතයට පත් කළාය.

ඇගේ ප්‍රඥාවන්ත බස් වදන්වලට පැහැදුණු යම රජු, සත්‍යවාන්ගේ පණ හැර ඕනෑම වරමක ලබාදීමට එකඟ විය. සාවිත්‍රි ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස මුලින්ම තම මාමණ්ඩියට ඇස් පෙනීම සහ අහිමි වූ රාජ්‍යය ඉල්ලා සිටියාය. අවසානයේ ඇය තමන්ට දරුවන් සියයකගේ මවක් වීමට වරමක් ඉල්ලා සිටි අතර, යම රජු ඊටද අවසර දුන්නේය. පතිව්‍රතාව රැකගන්නා බිරිඳකට සැමියා නොමැතිව දරුවන් ලැබිය නොහැකි බැවින්, තම වරම ඉටුකිරීම සඳහා සත්‍යවාන්ට නැවත පණ දීමට යම රජුට සිදුවිය. ඇගේ නොසැලෙන ආදරය සහ තියුණු බුද්ධිය හමුවේ මරණයේ දේවතාවා පවා පරාජය විය.

මෙම අසිරිමත් පුවත පදනම් කරගනිමින්, වර්තමානයේ පවා ඉන්දියාවේ විවාහක කාන්තාවන් තම සැමියාගේ දීර්ඝායුෂ සහ පවුලේ සෞභාග්‍යය පතා "වට් සාවිත්‍රි" (Vat Savitri) නමින් විශේෂ උපවාස වත්පිළිවෙත් පවත්වනු ලබයි. සාවිත්‍රි සහ සත්‍යවාන්ගේ කතාව හුදෙක් අතීත කතාවක් පමණක් නොව, කාන්තාවකගේ අධිෂ්ඨානය, බුද්ධිය සහ පතිභක්තිය තුළ ඇති මහා විශ්වීය බලය කියාපාන සදාකාලික පාඩමකි.

---

මයිසූර්හි වොඩෙයාර් රාජවංශයේ අපූර්ව ඉතිහාසය

ඉන්දියාවේ දකුණුදිග බිම්කඩෙහි, අභිමානයේ සහ පාලන තන්ත්‍රයේ විශිෂ්ට සළකුණු තැබූ රාජවංශයක් වේ නම්, ඒ මයිසූර්හි වොඩෙයාර් රාජවංශයයි. ගුජරාටයේ සිට ආරම්භ වූ ඔවුන්ගේ මෙම දීර්ඝ ගමන, යුග ගණනාවක් පුරා දකුණු ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ නොමැකෙන මතක සටහන් ඉතිරි කරමින්, අදටත් කතාබහට ලක්වන විශ්මයජනක පුරාවෘත්තයක් බවට පත්ව ඇත.

වොඩෙයාර් රාජවංශයේ ආරම්භය මයිසූර් නගරය මුල් කරගත් කුඩා රාජ්‍යයකි. මෙය පිහිටුවන ලද්දේ විජය සහ ක්‍රිෂ්ණා වොඩෙයාර් යන සොහොයුරන් දෙදෙනා විසිනි. මොවුන් ඉන්දියාවේ ගුජරාටයේ සිට විජයනගරයට සංක්‍රමණය වී, පසුව මයිසූර් වෙත පැමිණ මෙම රාජධානිය ආරම්භ කළහ. කන්නඩ භාෂාවෙන් වොඩෙයාර් යන්නෙහි තේරුම "ස්වාමියා" යන්නයි. මුල් කාලයේ මෙම රාජධානිය විජයනගර අධිරාජ්‍යයට යටත්ව පැවතුණි.

මෙම රාජවංශය ක්‍රි.ව. 1399 දී යදුරාය වොඩෙයාර් විසින් නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී. 1565 දී විජයනගර අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමත් සමඟ මයිසූර් රාජධානිය සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන විය.

ඉන්පසු බලයට පත් රජවරුන් යටතේ රාජධානිය තවදුරටත් පුළුල් වූ අතර 

පළමුවන රාජා වොඩෙයාර්  විසින් 1578-1617 කාලය තුළ රාජධානියේ  සීමාවන් පුළුල් කළ අතර, 1610 දී ආරක්ෂාව සඳහා අගනුවර මයිසූර් සිට ශ්‍රී රංගපට්නම් දූපත වෙත ගෙන ගියේය.

පළමුවන කන්තිරව නරසරාජා  විසින් 1638-1659 කාලයේදී මයිසූර් රාජධානියේ සීමාවන් තමිල්නාඩුවේ ට්‍රිචි දක්වා පුළුල් කළේය.

චික්කා දේවරාජ  විසින් පාලනය කළ  1673-1704  දක්මේවා වූ මෙම  කාලය රාජවංශයේ ස්වර්ණමය යුගය විය. ඔහු පරිපාලනය විධිමත් කිරීමට දෙපාර්තමේන්තු 18ක් පිහිටුවා මනා බදු ක්‍රමයක් හඳුන්වා දුන්නේය.

18 වැනි සියවසේ අගභාගයේදී, සුප්‍රසිද්ධ ටිපු සුල්තාන් 1799 දී ශ්‍රී රංගපට්නම් යුද්ධයේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් පරාජය කර මරණයට පත් කරන ලදී. ඉන්පසුව බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් වොඩෙයාර් රාජවංශය නැවත බලයට පත් කරන ලද්දේ කුඩා කරන ලද රාජ්‍යයකිනි.

තුන්වන ක්‍රිෂ්ණරාජ වොඩෙයාර් ගේ පාලන සමයේදී (1799–1868) මුළු ප්‍රදේශයම බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ සෘජු පාලනයට යටත් විය. පසුකාලීන රජවරුන් වන හතරවන ක්‍රිෂ්ණරාජ වොඩෙයාර් සහ ජයචමරාජේන්ද්‍ර වොඩෙයාර් යන මහත්වරුන් බ්‍රිතාන්‍ය රජයෙන් ඉහළ උසස් සම්මාන වලින් පිදුම් ලැබූහ. අවසානයේදී, ඉන්දියාවට නිදහස ලැබීමත් සමඟ මෙම රාජධානියද ස්වාධීන ඉන්දියානු ආණ්ඩුවට එකතු විය.

කුඩා රාජ්‍යයක් ලෙස අංකුරාරෝපණය වී, යුගයේ පෙරළීන් රැසකට මුහුණ දෙමින්, කටුක අභියෝග ජයගත් වොඩෙයාර්වරුන්ගේ කතාව අදටත් මයිසූර් නගරයේ මාලිගාවල මෙන්ම සංස්කෘතිය තුළ ජීවමානව පවතී. අභිමානවත් රාජකීය අතීතයක සැබෑ සෝමභාරය මැනවින් කියාපාන මෙම රාජවංශය, ඉන්දීය ඉතිහාස පොත්වල සදාකාලිකව බබළන අපූර්ව පරිච්ඡේදයකි.

රාජකීය අභිමානයේ සහ වාස්තුවිද්‍යාත්මක විශ්මයේ සංකේතය

 

ඉන්දියාවේ ගුජරාටි  ප්‍රාන්තයේ වඩෝදරා නගරයේ පිහිටා ඇති ලක්ෂ්මි විලාස් මාලිගය (Lakshmi Vilas Palace) යනු අධිරාජ්‍ය ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය පිටුවකට පා තැබීමකි. ගයික්වාඩ් රාජවංශයේ අභිමානය මනාව කියාපාන මෙම දැවැන්ත මාලිගය, වර්ෂ 1890 දී මහාරාජා සයාජිරාවෝ ගයික්වාඩ් III (Maharaja Sayajirao Gaekwad III) විසින් ඉදිකිරීම ආරම්භ කරන ලදී. එය සදා නිම කිරීමට වසර 12ක පමණ කාලයක් ගත වූ අතර, අද වන විට එය ලෝකයේ ඇති විශාලතම පෞද්ගලික වාසස්ථානයක් ලෙස ලෝකයේම අවධානය දිනාගෙන ඇත. බකිංහැම් මාලිගය මෙන් හතර ගුණයක් පමණ විශාල ප්‍රදේශයක පැතිරී ඇති මෙම අපූරු වතුයාය අක්කර 500කට වඩා වැඩි භූමි භාගයක් ආවරණය කරයි.

මෙම මාලිගයේ ඉතිහාසය දෙස බලන විට, එය හුදෙක් ගොඩනැඟිල්ලකට වඩා එහා ගිය කතාවක් රැගෙන එයි. ගයික්වාඩ් රාජවංශයේ පෙර පැවති මාලිගය ප්‍රමාණවත් නොවීම සහ නවීන පහසුකම් සහිත රාජකීය වාසස්ථානයක අවශ්‍යතාව මත මෙම නව මාලිගය ඉදි කෙරිණි. ප්‍රධාන බ්‍රිතාන්‍ය වාස්තුවිද්‍යාඥයෙකු වන මේජර් චාල්ස් මන්ට්  විසින් මෙහි මුල් සැලසුම සකස් කරන ලද අතර, ඔහුගේ අභාවයෙන් පසු රොබට් චිෂෝම්  විසින් මෙම දැවැන්ත ව්‍යාපෘතිය සාර්ථකව අවසන් කරන ලදී. හින්දු, මුගල් සහ ගොතික්  වාස්තුවිද්‍යාත්මක අංගයන් එකිනෙකට මුසු කරමින් නිර්මාණය කර ඇති මෙහි බාහිර මුහුණුවර මෙන්ම අභ්‍යන්තරයද අතිශය මනස්කාන්තය. විශේෂයෙන්ම, එහි ඇති දර්බාර් ශාලාව  වෙනේසියානු මොසයික් බිම්වලින්, බෙල්ජියම් වීදුරු ජනෙල්වලින් සහ විශාල පහන්වලින් සමන්විත වීම මෙහි ඇති විශේෂත්වයකි.

එකල මෙම මාලිගය කාලයට වඩා බොහෝ ඉදිරියෙන් සිටි නිර්මාණයකි. 19 වන සියවසේ අග භාගයේදී ඉදි කළද, එහි ඇතුළත විදුලි සෝපාන, පුද්ගලික දුරකථන හුවමාරු පද්ධතියක් සහ නවීන ජල නළ පද්ධති වැනි අසමසම පහසුකම් අන්තර්ගත විය. ප්‍රධාන මාලිගයට අමතරව, මෙහි ඇති විශාල උද්‍යාන, ගොෆ් පිටිය සහ රාජා රවි වර්මා වැනි ප්‍රසිද්ධ කලාකරුවන්ගේ විශිෂ්ට කෘති අඩංගු මහාරාජා පතේ සිං කෞතුකාගාරය (Maharaja Fateh Singh Museum) මෙහි වටිනාකම තවත් වැඩි කරයි.

අතීතයේ මෙන්ම අදටත් මෙම මාලිගය ගයික්වාඩ් රාජකීය පවුලේ පරම්පරාගත නිවස ලෙස අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වීම විශේෂත්වයකි. සංචාරකයන්ට මෙන්ම ඉතිහාස ලෝලීන්ට ඉන්දියාවේ රාජකීය අතීතය අත්විඳීමට ඇති කදිම තේරීමක් වන ලක්ෂ්මි විලාස් මාලිගය, අද දින ද ආසියාතික මහිමයේ සහ කලාත්මක විශිෂ්ටත්වයේ සදාතනික ස්මාරකයක් ලෙස දැන්වෙයි.

ආදරයේ සැබෑ අරුත

පිරිමියෙකු සහ ස්ත්‍රියක යනු එක් සමස්තයක කොටස් දෙකකි

යුගයෙන් යුගයට, සංස්කෘතියෙන් සංස්කෘතියට වෙනස් වුණත්, මිනිසුන් නිතරම කතා කළ එකම මූලධර්මයක් තියෙනවා. ඒ තමයි එකිනෙකාව අනුපූරක කරන පිරිමි සහ ගැහැණු ශක්තීන් දෙකක් ගැන තියෙන සංකල්පය.

ශිවා — ශක්ති (විඥානය සහ ශක්තිය)

යින් — යෑන් (ග්‍රාහක සහ සක්‍රීය)

ඔසිරිස් — අයිසිස් (පුරුෂ සහ ස්ත්‍රී දිව්‍යමය ස්වරූපය)

යුරේනස් — ගයියා (අහස සහ පොළොව)

සියුස් — හේරා (දෙවිවරුන්ගේ රජ සහ රැජින)

රාධා — ක්‍රිෂ්ණා (ප්‍රේමය සහ දිව්‍යමය විඥානය)

ඇනිමා — ඇනිමස් (මිනිස් මනස තුළ ඇති ගැහැණු සහ පිරිමි ස්වභාවය)

කාලය කොච්චර වෙනස් වුණත්, මේ සංකල්පය අපේ ජීවිතවලට හැමදාමත් එකඟයි.

ප්‍රතිවිරුද්ධ බලවේග දෙකක්.

ආරම්භයන් දෙකක්.

එක් සමස්තයක කොටස් දෙකක්.

ගැහැණියකට පිරිමියෙක් නැතුව ජීවත් වෙන්න පුළුවන්ද? 

ඇත්තෙන්ම පුළුවන්.

පිරිමියෙකුට ගැහැණියක් නැතුව ජීවත් වෙන්න පුළුවන්ද?

ඇත්තෙන්ම පුළුවන්.

මිනිසෙකුට තනිවම ස්වයංපෝෂිත වෙන්න පුළුවන්.

නමුත්, තමන්ගේ අඩුපාඩු වසාගන්නවා වෙනුවට, පූර්ණත්වයට පත් වුණු පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් මුණගැහුණම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ලෝකයක් හැදෙනවා.

ඒක තමයි සිනර්ජිය ඒ කියන්නේ  සමමුහුර්තකරණය. එහි තේරුම අන්‍යොන්‍ය බල ගැන්වීම කියන එක.

එක අයෙකුගේ ශක්තිය තව කෙනෙක්ගේ ශක්තිය තවත් තීව්‍ර කරනවා. ඒ දෙන්නා එකතු වුණාම තනියම කරනවට වඩා කොච්චර ලොකු දේවල් කරන්න පුළුවන්ද? ඔහු ඇය තුළ තියෙන ගැහැණු ස්වභාවය ඔප් නංවනවා. ඇය ඔහු තුළ තියෙන පිරිමි ස්වභාවය ඔප් නංවනවා. එතකොට සම්බන්ධතාවය හුදෙක් අවශ්‍යතා සපුරාලන තැනකින් එහාට යනවා. ගැහැණියක් මුදල්, ආරක්ෂාව, සමාජ තත්ත්වය හෝ දරුවන් වෙනුවෙන් පිරිමියෙක් පස්සේ යන එකත්, පිරිමියෙක් ලිංගික තෘප්තිය, ගෘහ ජීවිතය හෝ සුවපහසුව වෙනුවෙන් ගැහැණියක් සොයන එකත් සාමාන්‍ය දෙයක්. ඒක සාර්ථක හවුල්කාරිත්වයක් වෙන්න පුළුවන්.

නමුත් ඒක හැමවිටම ආත්මයන්ගේ එකමුතුවක් වෙන්නේ නැහැ. ඒක අවශ්‍යතා මත පදනම් වූ ගනුදෙනුවක් විතරයි. එහි කිසිදු වරදක් නැහැ.

නමුත් සම්බන්ධතාවයක ඊට වඩා ගැඹුරු මට්ටමක් තියෙනවා.

පිරිමියෙක් සහ ගැහැණියක් එකිනෙකා ළඟට එන්නේ "මාව බලාගන්න, මට මේක දෙන්න" කියන තැනින් නෙවෙයි. "අපි එකතු වෙලා මොකක්ද අලුතින් ගොඩ නගන්නේ ?කියන තැනින් නම් 

එතකොට ඒ සම්බන්ධතාවය පාරිභෝජනයක් නොවී, අපූර්ව නිර්මාණයක් බවට පත් වෙනවා. ඒක හිස්තැනක් පුරවාගන්න කරන උත්සාහයක් නෙවෙයි; දැනටමත් සතුටින් ඉන්න පුළුවන් අය දෙන්නෙක් එකතු වෙලා අලුත් දෙයක් බිහි කිරීමක්. ඒක යැපීමක් නෙවෙයි, අන්‍යෝන්‍ය බලගැන්වීමක්. "මාව සතුටු කරන" කෙනෙක් පස්සේ යෑමක් නෙවෙයි, ජීවිතය සාර්ථකව විඳින්න දන්න දෙදෙනෙක් එකට එකතු වෙලා  තවත් විශාල දෙයක් නිර්මාණය කිරීමක්.

පුරාණ කාලයේ සිටම මේ මූලධර්මය අපිට උගන්වන්නේ එකම දෙයක්

ප්‍රතිවිරුද්ධ වුණත් එකිනෙකට අනුපූරක වන බලවේග දෙකක් එකතු වුණාම තමයි ජීවිතය බිහි වෙන්නේ.

මෙය වචනාර්ථයෙන්ම තේරුම් ගන්න අවශ්‍ය නැහැ. ජීවිතයේ ස්වභාවය තේරුම් ගන්න හොඳම රූපකය මේකයි. ක්‍රියාශීලී සහ ග්‍රාහක, විඥානය සහ ශක්තිය නිවැරදිව එකතු වුණ තැන අලුත් චලනයක්, අලුත් නිර්මාණයක් බිහි වෙනවා. පිරිමියෙක් සහ ගැහැණියක් අතර සම්බන්ධතාවය කියන්නේ හුදෙක් ගෙදර දොරේ වැඩ, ලිංගිකත්වය ,  ළමයි, සල්ලි හෝ සමාජ තත්ත්වයට වඩා ගොඩක් එහා ගිය දෙයක්.

මේක තමයි ලෝකයේ තියෙන පැරණිතම සහ ගැඹුරුම සංකේතය. බලවේග දෙකක් එකතු වෙලා, මීට කලින් කොහේවත් නොතිබුණු අලුත්ම දෙයක් බිහි කරනවා. එතකොට ඒ දෙන්නා "තමන්ගේ අර්ධය සොයන අඩුවුණු දෙදෙනෙක්" නෙවෙයි. ඒ වෙනුවට, තමන්ගේම පූර්ණත්වයෙන් ඉඳන් තවත් අලුත් ලෝකයක් මවන අපූරු මිනිස්සු දෙදෙනෙක්. ඒක අවශ්‍යතාවක් සපුරාලීමක් නෙවෙයි. හිස්තැනක් පිරවීමක් නෙවෙයි. 

ඒ තමයි එකිනෙකාගේ ශක්තිය තවත් වැඩි කරගෙන, මේ ජීවිතයේ බලය අලුත් ලෝකයකට, අලුත් අරමුණකට යොමු කිරීම. මොකද, සමහරවිට ආදරයක හරිම අර්ථය වෙන්නේ තමන්ගේ අර්ධය සෙවීම නෙවෙයි. ඔබ අසල සිටින විට ඔබේ ශක්තිය ඔබටත් වඩා විශාල වන අපූරු මිනිසෙක් හෝ ගැහැණියක් මුණගැසීමයි.

ඔර්චාහි සොඳුරු රාජකීය චාරිකාව

කාලයේ වැලිතලාවෙන් වැසී නොගිය, අතීත රාජකීය අභිමානය තවමත් හුස්ම ගන්නා අපූරු බිම්කඩකට පියනගන්න ඔබ සූදානම්ද? නිසලව ගලාබසින බෙට්වා නදී තීරයේ පිහිටි ඔර්චා (Orchha) යනු මධ්‍යතන යුගයේ අභිමානය, පයින් වනාන්තරවල නිහඬ බව සහ අහස උසට නැගුණු රාජකීය ස්මාරකවල සුන්දරත්වය එකිනෙක මුසු වූ, කාලය නතර වූවා වැනි පාරාදීසයකි. 16 වන සියවසේදී බුන්දේලා රාජපුත් නායක රුද්‍ර ප්‍රතාප් සිං විසින් ආරම්භ කරන ලද මධ්‍ය ප්‍රදේශ් හි පිහිටි මෙම සැඟවුණු මැණික, ඕනෑම සංචාරකයෙකුගේ නෙත් සිත් වශී කරවන සුළුය.

එහි අලංකාර මාලිගා දොරටු අතරින් ඇතුළු වන ඔබට කාලයට අභියෝග කළ වාස්තු විද්‍යාත්මක ගොඩනැගිලි රාශියක් හමුවේ.

ඔර්චා බලකොටු සංකීර්ණය

මූර්ති හා බිතුසිතුවම්වලින් පිරි ඓතිහාසික 'රාජා මහල්' සහ මූගල් අධිරාජ්‍යයාගේ පැමිණීම වෙනුවෙන් ඉන්දු-ඉස්ලාමීය ශෛලියෙන් නිර්මාණය කළ අලංකාර 'ජහන්ගීර් මහල්' මෙහි ප්‍රධාන විශ්මිත නිර්මාණය වේ.

රාම් රාජා කෝවිල

ඉන්දියාවේ රාම් දෙවියන්ට දෙවියෙකු ලෙස පමණක් නොව, හමුදා උත්තමාචාර මැද සැබෑ රජෙකු ලෙස පූජෝපහාර දක්වන එකම පූජනීය ස්ථානය මෙයයි.

​රාජකීය ඡත්‍ර

 ගංතීරයේ පිහිටි අලංකාර ස්මාරක 14 ක් වන අතර, හිරු බසින අවස්ථාවේදී රන්වන් අහස සහ දියරැළි අතරින් ඒවායේ මනරම් ඡායාවන් අපූර්ව දර්ශනයක් මවයි.

 බෙට්වා ගං තීරය

  රන්වන් සැන්දෑ අහස යට නිසලව ගලාබසින බෙට්වා නදී තීරය, හදවත මොහොතකට නතර කරවන තරම් සුන්දරය. අද්දර පිහිටි රක්ෂිත වනාන්තරයේ සන්සුන් නිහඬතාව විඳිමින් පෙම්බස් දොඩන්නටත්, දියරැළි අතර තිගැස්ම පිරි රෝමාන්තික ජල ක්‍රීඩාවල නිරත වන්නටත් මෙය කදිම නිවහනකි.

අනෙකුත් ජනාකීර්ණ සංචාරක ස්ථාන මෙන් නොව, ඔර්චාහි ඇත්තේ නිහඬ, ප්‍රශාන්ත පරිසරයකි. සංචාරක තදබදයකින් තොරව පෞරාණික ගල් මාවත් දිගේ ඇවිද යමින් අතීත වීරකතා සහ කලාත්මක බව පිළිබඳ මතකයන් නිදහසේ විඳගැනීමට ඔබට මෙහිදී අවස්ථාව ලැබේ.

රන්වන් හිරු බැසයද්දී සහ රාත්‍රී පූජාවේ ඝණ්ඨා නාදය ගඟ පුරා රැව්පිළිරැව් දෙද්දී, ඔර්චා නගරය ඔබව අතීත රාජකීය යුගයක අමතක නොවන මතකයන් අතරට රැගෙන යනු ඇත. මෙනෙහි කරන තරමට මනස පිනවන, ජීවිතයේ එක්වරක් හෝ විඳගත යුතු ඒ අසිරිය සොයා ඔබත් දිනෙක ඔර්චා වෙත පියනගන්න.

ඉන්දියානු ජන ගී කාව්‍යයන්හි

 

ඉන්දියාවේ විවිධ වර්ගයේ ජන සැහලි පවතී. ඒවා සියල්ලම එකිනෙකට වෙන් කර වර්ගීකරණය කිරීම අපහසුය. කෙසේ වෙතත්, ස්ථිර පදනමක් මත, ඒවායේ ප්‍රමාණය, හැඩය හෝ විෂය කරුණු අනුව වර්ග කළ හැක. එහි ව්‍යුහය අනුව කුඩා ප්‍රමාණයේ සැහලි සහ විශාල ප්‍රමාණයේ සැහලි ලෙස වර්ග කළ හැකිය. නමුත් සැබෑ වර්ගීකරණය පදනම් වන්නේ ඒවාට අදාළ විෂය කරුණු මතය. ආචාර්ය ක්‍රිෂ්ණා දේව් උපධ්‍යායට අනුව, ජන සැහලි ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් තුනකට වර්ග කර ඇත:

1. ප්‍රේමාන්විත ජන සැහලි (Romantic Folk Ballads)

2. වීරෝදාර ජන සැහලි (Heroic Folk Ballads)

3. වික්‍රමාන්විත ජන සැහලි (Adventurous Folk Ballads)

• ප්‍රේමාන්විත ජන සැහලි  වල කතාව ප්‍රධාන වශයෙන් පදනම් වන්නේ ආදර තේමාවක් හෝ ආදර කතාවක් මතය. මෙම කථා මඟින් පෙම්වතුන් යුවළකගේ ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා වූ ගමනේ සියලු හොඳ හෝ නරක තත්ත්වයන් විස්තර කෙරේ. 

• උදාහරණ වශයෙන්  ධෝලා මාරු (Dhola Maaru), සෝහ්නි-මහීවාල් (Sohni Mahiwal), චන්ද්‍රාවල්-චන්දනා (Chandrawal-Chandana), සෝර්ති (Sorthi), ශෝභානායක බන්ජාරා (Shobhanayaka Banjara) ආදිය ගත් හැකිය.

• වීරෝදාර ජන සැහලි  වල කතාව පදනම් වන්නේ කතාවේ සැබෑ වීරයා හෝ වීරවරිය වන පිරිමියෙකු හෝ කාන්තාවක විසින් කරන ලද වීර ක්‍රියා මතය. එයින් ඔවුන් දරුණු හෝ අසීරු තත්ත්වයන්ට මුහුණ දුන් ආකාරය සහ හැසිරුණු ආකාරය විස්තර කෙරේ.

• වික්‍රමාන්විත ජන සැහලි වල කතාව පදනම් වන්නේ පුද්ගලයෙකුගේ ඇඟ කිලිපොලා යන හෝ වික්‍රමාන්විත සංචාරයක් වටා ය.

• ඉන්දියාවේ කලාපීය ජන සැහලි (Regional Folk Ballads of India):

  විවිධ ප්‍රදේශ සහ ඒවාට ආවේණික වූ සැහැලි නිර්මාණ පහත පරිදි බෙදා වෙන් කල හැක  .

• ඇසෑමි (Assamese)

•  මණිකොපර්, පුල්කුන්වර්, අජාන් ෆකීර්, මනිරාම් දේවන්, බර්ෆුකාන්, ක්‍රිෂාක්-විද්‍රෝහර්, ආදිය.

• අවාධි (Awadhi)

•  ශ්‍රී රාම්-සීතා, ශිව්-පාර්වතී, රාජා භර්තාරි, ශ්‍රාවන් කුමාර්, චන්ද්‍රාවලී, ආදිය.

• අංගිකා (Angika)

• ලොරික්, බිහුලා බාලා ලඛන්දාර්, කරුභගත්, රාණි සුරංගා, කුන්වර් විජයමාල්, ගෝපි චන්ද්, භර්ත්‍රිහරි, මීරායන්, ආදිය.

• ඔඩියා (Odia)

• සත්‍ය හරිශ්චන්ද්‍ර, ගෝපි චන්ද්, සාවිත්‍රි චරිත, සතිරාහ්, අභියෝගාත්මක්, ශෝකාත්මක්, සුඛාත්මක්, ආදිය.

• කන්නඩ (Kannada)

• උත්තරදේවී, හොන්නදේවී, සත්‍යවතී ලව්නි, කිතුර් චෙන්නම්මා, කන්නප්පා, කබීර් කමල්, ආදිය.

• කුමායුනි (Kumauni)

•   ක්‍රිෂ්ණා චන්ද්‍රාවලී, බාලා-හරු, නල්-දමයන්ති, මල්ලිකාර්ජුන්, නර්සා ධෞනි, මාලුෂාහි, ජමාලා බෝහ්රි, ආදිය.

• කොන්කනි (Konkani)

• ශ්‍රාවොන්, බන්වාඩ්, ගොඩ්ඩේ රාමායන, ආදිය.

• ගුජරාටි (Gujarati)

• මොජ්දින් මහේතබ්, හෝතල්පද්මිනී, සති ගනක්, සෝන්-හලමන්, ලොරික්-චන්දා, රව්දුදෝ, ධෝලා මාරුනි, ආදිය.

• ගාර්වාලි (Garhwali)

•  රුක්මිණී සහ හරන්, චන්ද්‍රාවලී සහ හරන්, සූරජ්කුන්වර්, කුසුමකොලින්, ගංගුරාමෝලා, බිධ්නි විජයපාල්, බගා රාවත්, ආදිය.

• චත්තිස්ගාර්හි (Chattisgarhi)

•  අහිමන් රාණි, පාණ්ඩවානි, ෆුල්-බාසන්, කල්‍යාන් සිං, සීතා රාම් නායක්, ධෝලා-මාරු, ෆුල්කුන්වර්, ලොරික් චන්දයිනි, ආදිය.

• ඩොග්රි (Dogri)

•  මාතා වෛෂ්ණෝ, මාතා කල්කා, ශීතලා මාතා, බාබා කයිලු, බාබා ජිට්ටෝ, බාබා සුර්ගල්, බාබා නහාර් සිං, ආදිය.

• දෙමළ (Tamil)

• අල්ලි අර්සානි මාලේ, කරල් කුඩි, රාජා දේසිං, මදුරෙයිවීරන්කඩේ, කාට්වරායන් කඩේ, පුලිදේවර්සින්දු, ආදිය.

• තෙළිඟු (Telugu)

•  බොබ්බිලි කථා, දේසිගු රාජු කථා, හරි කථා, බුර්රා කථා, පාලුරාජු කථා, කම්භෝජ්ග්‍රාජුකථා, කැත්මාරාජු කථා, පල්නෝටි කථා, ආදිය.

• තාරු (Tharu)

•  රාජා ධන්පාල්, සහෝදරා (භගවතී), රාජා මන්සන්, ආදිය.

• නාග්පුරි (Nagpuri)

•  ශිව්-පාර්වතී, ගනේෂ්, රාධා-ක්‍රිෂ්ණා, රාම්-සීතා, දුර්ගා, කාලි, හනුමාන්, ආදිය.

• පන්ජාබි (Punjabi)

•  දුල්ලාභට්ටි, සහීඩ් බාබා දීප් සිං, හීර්-රන්ජා, සෝහ්නි-මහීවාල්, මීර්සා-සාහිබ්, රාජා රසාලු, ආදිය.

• බෙංගාලි (Bangla)

•  ගෝපි චන්ද්, ගොරක්නාත්, මහිපාල්, භොගිපල්කිලොක්-කථායෙන්, ආදිය.

• බජ්ජිකා (Bajjika)

• ලොරිකවුන්, රාජා සල්හේස්, නතුවා දයාල් සිං, විජෝමාල්, ගනිනාත් ගෝවින්ද් අමර් සිං, කේවාල් සිං, බසාවන්, ආදිය.

• බ්‍රාජ් (Braj)

•  ආල්හා, හීරමන්, ධෝලා, චන්ද්‍රාවලී, ගෝපිචන්ද්, භර්තාරි, මෝර්ධ්වාජ්, ගුරු ගුග්ගා, ආදිය.

• බාගේලි (Bagheli)

•  ධෝලා, රාජා භර්තාරි, කරන් දානි, බසාමන් මාමා, ආදිය.

• බුන්දේලි (Bundeli)

• ආල්හා, රච්හ්රා, සාරන්ගා-භාරන්ගා, ජග්දේව්කපුන්වාරා, සන්ත්-බසන්ත්, රාම් කථා සහ ක්‍රිෂ්ණා කථාපරඛාඛ්‍යාන්, ආදිය.

• භෝජ්පූරි (Bhojpuri)

•  ආල්හා, ලොරිකි, විජයමාල්, බාපු කුන්වර් සිං, ශෝභා-නායක-බන්ජාරා, සෝර්ති, බිහුලා, රාජා භර්තාරි, රාජා ගෝපිචන්ද්, ආදිය.

• මාගාහි (Maghi)

• ආල්හා, ලොරිකයින්, කුන්වර් විජය, රේෂ්මා, ශෝභා සහ නායක්, සාරන්ගා, රාජා ධෝලාන්, රාජා භර්තාරි, ආදිය.

• මෛතිලි (Maithili)

•  ලොරික්, බිහුලා, සල්හේස්, දීනා භාද්‍රි, ගෝපිචන්ද්, භර්තාරි, විජයමාල්, හරිචන්දර් දානි, ධන්පාල්, ජයි සිං, කනක් සිං, ආදිය.

• මනිපුරි (Manipuri)

•  ඛම්බා තොයිබි, මොයිරන්ග්ෂා, ජිලදර්බාර්, ඛොන්ජොම්පර්ව්, සංලාලෙම්බි, ෆම්බාල් කාබා, ආදිය.

• මරාති (Marathi)

•  වාසුදේව් කේ ගීත්, ගොන්ද්ලි ගීත්, ජාග්‍රන් ගීත්, භාරදකේගීත්, ආදිය.

• මලයාලම් (Malayalam)

•  උන්නියාර්චා, ආරොමාල්, තච්චෝලි ඔතේනන්, ආරොම් ලුන්නි, ඉර්වික්කුට්ටි පිල්ලෛ, ආදිය.

• මාල්වි (Malvi)

• හීඩ් ගාථායෙන්, බග්දාවත්, ගෝපිචන්ද්, භර්තාරි, චේන් සිං, දුග්ජි-ජුවර්ජී, සෝනා-රූපා, චන්දනා කුන්වර්, රාජා නල්, ආදිය.

• රාජස්ථානි (Rajasthani)

•  පබූජි, දේව්ජි බග්දාවත්, නිහාල්දේ සුල්තාන්, ධෝලා-මාරු, පෘථිවි රාජ්, ජලාලි-බුබ්නා, ආදිය.

• සන්තාලි (Santali)

•  සිදෝකාන්හු, මුර්මුහුල් ගාථා, ආදිය.

• සින්ධි (Sindhi)

• දෝදෝ චනෙසාර්, මුමල් රානෝ, ලීලා චනෙසාර්, උමර් මාල්, ලයිලා-මජ්නූ, ධෝලා-මාරු, ශිරින්-ෆර්හාද්, හීර්-රන්ජා, දීප්චන්ද්, ආදිය.

• හිමාචලි (Himachali)

•  නේගි දයාරි, ජග්තා පතානියා, ආදිය.

• හරියාන්වි (Hariyanvi): නර් සුල්තාන්-නිහාර් දේ, ආල්හා-උදල්, භුරා බාදල්, ජයිමල් ෆත්තා, භෞකා සාකා, අමර් සිං රාතෝර්, වීර් ජවාහර්මාල්, ආදිය

• මූලාශ්‍ර 

Jain, Shrichandra, Lok Katha Vigyan, Rajasthani Granthagar, Jodhpur (2016)

[2]. Sinha, Satyavrat, Bhojpuri Lok-Gatha, Hindustani Academi, Uttar Pradesh, Allahabad (1957)

මේඝාලයාහි රාජකීය උරුමය වූ අරාවලී කඳු පංතියේ රාජකීය මුද්‍රාව

රාජස්ථානයේ රන්වන් හිරු එළියෙන් බැබළෙන ආරාවලී කඳු වැටිය පාමුල, අතීතයේ රාජකීයයන්ගේ පාදස්පර්ශයෙන් පූජනීය වූ අභිමානවත් භූමියක් පිහිටා ඇත. ඒ, හුදෙක් දැනුම ලබා දෙන පාසලකට එහා ගිය, ඉන්දියානු රාජකීය උරුමයේ සහ අසිරිමත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ජීවමාන සිහිවටනයක් බඳු 'මේයෝ විද්‍යාලයයි' (Mayo College). රජකුමරුවන්ට නායකත්වයේ මංපෙත් හෙළි කළ ඒ අතීත ශ්‍රී විභූතියත්, නූතන අධ්‍යාපනයේ මහිමයත් එකට කැටි වූ මෙම අසිරිමත් අධ්‍යාපන පීඨය, රාජස්ථාන් භූමියේ කිරුළ පළඳවන ලද තවත් එක් අභිමානවත් මැණික් කැටයකි.

රාජස්ථානයේ හදවත බඳු ආරාවලී කඳු වැටිය අසල පිහිටි අජ්මීර්හි මේයෝ විද්‍යාලය යනු හුදෙක් ප්‍රභූ නේවාසික පාසලක් පමණක් නොවේ; එය ඉන්දියාවේ රාජකීය උරුමයේ ජීවමාන සංකේතයක් මෙන්ම අසිරිමත් වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණයකි. ඉන්දියානු රාජකීයයන්ගේ සහ අභිජාත පැලැන්තියේ දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලබා දීම සඳහා 1875 දී ඉන්දියාවේ 6 වන වයිස්රෝයිවරයා වූ මේයෝ සාමිවරයා (Lord Mayo) විසින් ආරම්භ කරන ලද මෙම ලෝකප්‍රකට ආයතනය, අද වන විට නායකත්වය, සංස්කෘතිය සහ අධ්‍යාපනික විශිෂ්ටත්වය පෝෂණය කරන රටේ වඩාත්ම සම්භාවනීය අධ්‍යාපන පීඨයක් බවට පත්ව ඇත.
රාජ්පුතානා වාස්තු විද්‍යාවේ අභිමානය

නරඹන්නෙකුගේ නෙත් සිත් වශී කරවන ප්‍රධානම අංගය වන්නේ එහි ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලයි. දීප්තිමත් සුදු ජෝද්පූර් කිරිගරුඬවලින් නිමවා ඇති මෙය, සම්ප්‍රදායික හින්දු කැටයම්, මූගල් ආරුක්කු සහ බ්‍රිතාන්‍ය කොලෝනියල් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ අලංකාර සංකලනයක් සහිත ඉන්දෝ-සාරසෙනික් (Indo-Saracenic) වාස්තු විද්‍යාත්මක විශිෂ්ට නිර්මාණයකි.

මේජර් මාන්ට් (Major Mant) විසින් සැලසුම් කර, ජයිපූර්හි රාජ්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියාගේ අධීක්ෂණය යටතේ ඉදිකරන ලද මෙම ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල සියුම් කැටයම් ජාලා (jaalis), උසැති ඡත්‍ර (chhatris) සහ රාජස්ථාන් හිරු එළියෙන් බැබළෙන විශාල ආලින්දයන්ගෙන් සමන්විත වේ. අක්කර 300 කට වඩා වැඩි සරුසාර භූමි භාගයක පැතිරී ඇති මේයෝ විද්‍යාලීය පරිශ්‍රය, ඓතිහාසික නේවාසිකාගාර, දැවැන්ත ක්‍රීඩාංගණ, පෝලෝ (Polo) පිටි සහ නිදහස් ස්වාභාවික පරිසර පද්ධතියකින් යුතු සුන්දර ක්ෂේම භූමියක් වැන්න.

මෙම පාසල නිර්මාණය කර ඇත්තේ  1875 දී මේයෝ හි 6 වන අර්ල්වරයා වූ රිචඩ් බෝර්ක් (Richard Bourke) විසිනි. පාසල් තේමා පාඨය වන්නේ  "ප්‍රඥාවේ ආලෝකය පැතිරේවා" (Gyanam Brahma / "Let There Be Light") ගීතයයි.  පාසලේ  භූමි ප්‍රමාණය රාජස්ථානයේ අජ්මීර් හි පිහිටි අක්කර 300+ ක භූමියක් පුරා විහිදේ.
නේවාසික නිවාස  පැරණි රාජකීය ප්‍රාන්තවල නම්වලින් හඳුන්වන අතර මෙම  ඓතිහාසික නේවාසිකාගාර ජයිපූර්, ජෝද්පූර්, උදායිපූර්  ලෙස නම් කර ඇත. මෙම පාසලේ ආදි ශිෂ්‍යයන් මහාරාජාවරුන්, තානාපතිවරුන්, හමුදා නිලධාරීන්, ව්‍යාපාරික නායකයින් සහ කලාකරුවන් රැසක් බිහි වී තිබේ.

මේයෝ විද්‍යාලය සිය සියවස් ගණනාවක් පැරණි පාරම්පරික සිරිත් විරිත් සුරකින අතරම, එහි අධ්‍යාපනික දර්ශනය පූර්ණ ලෙසම නූතන එකකි. අධ්‍යාපනය, ක්‍රීඩාව සහ නිර්මාණාත්මක කලාව යන සියල්ලටම එක හා සමාන වටිනාකමක් ලබා දෙන සර්වප්‍රකාර සංවර්ධන වැඩසටහනක් පාසල විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

පෝලෝ (Polo) රාජකීය ක්‍රීඩා සම්ප්‍රදාය පණපිටින් පවත්වාගෙන යාම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රසිද්ධ මේයෝ විද්‍යාලය, උසස්ම මට්ටමේ අශ්වාරෝහක පහසුකම්, ස්කොෂ් (Squash) අංගන, ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණ සහ වෙඩි තැබීමේ පරාසයන්ගෙන් (Shooting ranges) සමන්විත වේ. පාසල් පරිශ්‍රයේම පිහිටා ඇති ‘දන්මාල් මාථූර්’ කෞතුකාගාරය (Danmal Mathur Museum) ලොව ඇති විශාලතම පාසල් කෞතුකාගාරවලින් එකක් වන අතර, එහි දුර්ලභ පුරාවස්තු, පුරාණ ආයුධ සහ ජෛව විද්‍යාත්මක නිදර්ශක රාශියක් අඩංගු වේ.

නේවාසික ජීවිතය මගින් සිසුන් තුළ දැඩි සහෝදරත්වයක්, ස්වයං විශ්වාසයක් සහ නායකත්වයක් ගොඩනංවයි. සිසුන් තම නේවාසික නිවාස තුළදී පාලනය, විනය සහ ජීවිත කාලයටම බලපාන සහෝදරත්වය ප්‍රගුණ කරති.

මේයෝ විද්‍යාලය යනු අතීත උරුමය, රාජකීය ගෞරවය සහ නූතන ගෝලීය අධ්‍යාපනය මනරම් ලෙස එකට හමුවන සදා බැබළෙන දීප්තිමත් සංකේතයකි.

අතීතයේ රාජකීය ශෝභමානත්වයත්, වර්තමානයේ නූතන ගෝලීය අධ්‍යාපනයේ විශිෂ්ටත්වයත් එකිනෙක යා කරන සැබෑ පාලමක් ලෙස මේයෝ විද්‍යාලය අදටත් නොසැලී බැබළෙයි. පරම්පරා ගණනාවක් පුරා නායකයින්, දාර්ශනිකයන් සහ කලාකරුවන් ලොවට දායාද කළ මෙම අසිරිමත් පූජනීය භූමිය, කාලයේ වැලි තලාවට යට නොවී තවත් සියවස් ගණනාවක් ඉදිරියටත් ඉන්දියානු අභිමානයේ ප්‍රභාස්වර ආලෝකය නායකත්වයේ මංපෙත් වෙත විහිදුවනු නොඅනුමානය.

ඔබ සිතන්නේ හැඟීමෙන්ද, තර්කයෙන්ද, නැතිනම් ආත්මයෙන්ද?

අප ගන්නා සෑම තීරණයක් පිටුපසම, අප දකින සෑම සිහිනයක් පිටුපසම වගේම අපට එන ඕනෑම ප්‍රශ්නයක් පිටුපසම තිබෙන්නේ අපේ මනසයි.

දවසකට අපේ හිතට සිතුවිලි දහස් ගණනක් එනවා. නමුත් යම් දෙයක් වුණාම අපි ඒකට මුහුණ දෙන විදිහ තීරණය කරන්නේ අපේ සිතන විදිහයි . සමහර අය හදවත කියන දේ අහලා තීරණ ගන්නවා. තවත් අය විස්තර සහ තර්කය ගැන විතරක් හිතලා තීරණ ගන්නවා. තවත් පිරිසක් ජීවිතයේ ඇත්ත අර්ථය මොකක්ද කියලා හිතනවා.

ඔබේ මනසත් වැඩිපුරම බර කොයි පැත්තටද කියලා කවදා හරි හිතිලා තියෙනවද? මිනිස්සු සිතන ප්‍රධාන විදි 3ක් තියෙනවා. ඒ හැඟීම්බර (Emotional), තර්කානුකූල (Logical), සහ ආත්මික (Spiritual)

1. හැඟීම්බරව සිතන අය (Emotional Thinker)
මොවුන් තීරණ ගන්නේ තමන්ට දැනෙන හැඟීම්, හිතේ ඇතිවන අදහස් සහ අනුකම්පාව මුල් කරගෙනයි. අනිත් අයගේ දුක සැප හොඳින් තේරුම් ගන්න මොවුන්ට පුළුවන්. කලාත්මක සහ අලුත් දේවල් හිතන වැඩවලට මොවුන් හරිම දක්ෂයි.

ප්‍රධාන ලක්ෂණ

අන් අයගේ දුක තේරුම් ගැනීම, නිර්මාණශීලී බව, සිතට දැනෙන දේ විශ්වාස කිරීම.

හොඳ යාළුකම් සහ සබඳතා පවත්වා ගැනීම, අනිත් අයව හොඳින් තේරුම් ගැනීම.

වෙලාවකට වැඩියෙන් සංවේදී වෙන නිසා ප්‍රායෝගික නැති තීරණ ගන්න පෙළඹීම.

2. තර්කානුකූලව සිතන අය (Logical Thinker)

මොවුන් සෑම විටම බලන්නේ සත්‍ය කරුණු, දත්ත සහ හේතුඵල සබඳතාවයන් ය. මොවුන් හැඟීම්වලට වඩා බුද්ධියට සහ විශ්ලේෂණාත්මක බවට මුල්තැන දෙයි. සංකීර්ණ ගැටලු පියවරෙන් පියවර විසඳීමට සහ සැලසුම්සහගතව කටයුතු කිරීමට මොවුන් දක්ෂතාවයක් දක්වයි. මේ විදිහට හිතන නිසා හදිසි වී වැරදි තීරණ ගැනීම නතර වෙනවා. හැබැයි ඇතැම් විට අනිත් අයගේ හැඟීම් ගැන නොහිතන නිසා මොවුන් හදවතක් නැති අය වගේ අනිත් අයට පේන්න පුළුවන්.

3. ආත්මිකව සිතන අය (Spiritual Thinker)
ආත්මිකව සිතීම කියන්නේ ආගමකට විතරක් සීමා වුණු දෙයක් නෙවෙයි. මොවුන් ජීවිතයේ ඇත්ත අර්ථය, ජීවත් වෙන එකේ අරමුණ සහ මුළු විශ්වය ගැනම හිතනවා. මොවුන් ඕනෑම ප්‍රශ්නයක් දිහා ගොඩක් පුළුල්ව බලන අයයි.
 ජීවිතය ගැන ගැඹුරින් සිතීම, ජීවිතයේ අරමුණ සෙවීම.
 කොච්චර ලොකු ප්‍රශ්න ආවත් හිතේ සැනසීම සහ ශක්තිය නැති කරගන්නේ නැතුව සිටීම.

අවසාන වශයෙන්...
ලෝකයේ කිසිම කෙනෙක් එකම විදිහකට විතරක් සිතන්නේ නැහැ. සාර්ථක ජීවිතයකට මේ සිතන විදි 3ම ටික ටික ඕන වෙනවා.
තර්කයෙන් හරි පාර තෝරාගන්න පුළුවන්.

හැඟීම්වලින් අනිත් අය එක්ක ආදරයෙන් සහ කරුණාවෙන් ජීවත් වෙන්න පුළුවන්.

ආත්මික බවෙන් හිතට ලොකු සහනයක් සහ ජීවිතයට අර්ථයක් ලැබෙනවා.

ජීවිතය කියන්නේ තර්කයෙන් විතරක් විසඳන්න පුළුවන් ගණිත ගැටලුවක්වත්, හැඟීම්වලින් විතරක් යන්න පුළුවන් ගමනක්වත් නෙවෙයි. මේ සිතන විදි 3ම වේලාවට සහ වෙලාවට ගැලපෙන විදිහට පාවිච්චි කළොත් ඔබටත් සාර්ථක, අර්ථවත් ජීවිතයක් ගත කරන්න පුළුවන්.

ඉතින්, අද ඉඳන් ඔබේ මනසේ බලය නිවැරදිව පාවිච්චි කරන්න ඔබ සූදානම්ද?

නෙළුම් මලෙහි ආගමික සහ පෞරාණික වැදගත්කම

නෙළුම් මල (Nelumbo nucifera) යනු පාරිශුද්ධත්වය, ආලෝකමත් බව සහ නැවත ඉපදීම යන කරුණු සංකේතවත් කරමින් ඉන්දීය සංස්කෘතිය තුළ අසමසම ස්ථානයක් හිමිකර ගන්නා පූජනීය පුෂ්පයකි. සියවස් ගණනාවක් පුරා කලා ශිල්ප, දර්ශනය සහ ආගමික සාහිත්‍යය තුළ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ මෙම අද්භූත මල, ඉන්දියාවේ මිථ්‍යා ප්‍රවාදයන් සහ ආත්මික පරමාදර්ශයන්හි සාරය මනාව පිළිඹිඹු කරයි. නෙළුම් මල හා බැඳුණු පූජනීය පුවත්වල ප්‍රධානතම තැනක් හිමිවන්නේ ඊට දේව විශ්වාසයන් සමඟ ඇති සමීප සබඳතාවයටයි. ඉන්දීය මිථ්‍යා කතාවල එන ප්‍රධාන දෙවිවරුන් කිහිපදෙනෙකු සමඟම නෙළුම් මල සෘජුවම සම්බන්ධ වේ.

විෂ්ණු දෙවියෝ

විශ්වයේ පැවැත්ම සහ ආරක්ෂාව සංකේතවත් කරමින් බොහෝ විට නෙළුම් මලක් අතැතිව නිරූපණය කෙරේ.

ලක්ෂ්මී දෙවඟන

පූජනීය ගුණය, සමෘද්ධිය සහ ආත්මික ධනය නිරූපණය කරමින් පූදින ලද නෙළුම් මලක් මත වැඩ සිටින ලෙස නිරූපණය වේ. 

සරස්වතී දෙවඟන

ශ්‍රේෂ්ඨ ප්‍රඥාව, කලා ශිල්ප සහ බුද්ධිමය පාරිශුද්ධත්වය සංකේතවත් කරන සුදු නෙළුම් මල සමඟ සම්බන්ධ කෙරේ.

 බ්‍රහ්ම දෙවියන්

 සම්ප්‍රදායික මැවීම පිළිබඳ මිථ්‍යා කතාවලට අනුව, විෂ්ණු දෙවියන්ගේ නාභියෙන් හටගත් රන් නෙළුම් මලකින් බ්‍රහ්ම දෙවියන් උපත ලැබීමත් සමඟ විශ්වයේ ආරම්භය සිදු වේ. දෙවිවරුන් සමඟ ඇති මෙම සම්බන්ධතාවයට අමතරව, මෙම මල දේවමය අලංකාරය සහ ආත්මික පිබිදීම නිරූපණය කරමින් පෞරාණික ග්‍රන්ථවල ද බෙහෙවින් සඳහන් වේ. අරුණෝදයත් සමඟ නෙළුම් පෙති විකසිත වීම, මිනිස් මනස උසස් සත්‍යයන් කරා පිබිදීම හා සමාන කොට දැක්වේ. 

කෙසේ වෙතත්, නෙළුම් මලෙහි සැබෑ ගැඹුරු බව රැඳී ඇත්තේ එහි ස්වාභාවික පැවැත්ම තුළයි. මඩ සහිත කලාලයේ ගැඹුරින් මුල් ඇදී ගියද, මෙම ශාකය අපිරිසිදු ජලය සිදුරු කරගෙන ඉහළට පැමිණ කිසිදු කැලලක් නැතුව ජල පෘෂ්ඨය මත විකසිත වේ. මෙම අපූර්ව ලක්ෂණය මිනිස් ජීවිතය සඳහා ප්‍රබල උපමා කථාවක් සපයයි. නෙළුම් පත්‍ර මතින් ජලය සහ මඩ පහසුවෙන් ගිලිහී යන්නාක් මෙන්, මිනිස් ආත්මයද ලෝභකම, බැඳීම් හෝ ලෞකික අපවිත්‍රතාවලින් තොරව ලෞකික ලෝකය තුළ ජීවත් වීමට පෙළඹවීමක් ලබා දෙයි. 

කලුවරෙන් සහ අඳුරෙන් මතුවී දීප්තිමත් සූර්යාලෝකය වෙත ගමන් කරන නෙළුම් මලෙහි ක්‍රියාදාමය, ආත්මික ආලෝකය කරා යන මිනිස් ගමන නිරූපණය කරයි. සැබෑ ප්‍රඥාව සහ අභ්‍යන්තර ශාන්තිය ළඟා කර ගැනීමට නම් දුක් කරදරවලින් තොර ජීවිතයක් අවශ්‍ය නොවන බවත්, ඒ වෙනුවට ලෝකයේ මතුවන කැළඹීම් හමුවේ නොසැලී සිටීමේ ශක්තිය තිබිය යුතු බවත් එය නිරන්තරයෙන් අපට මතක් කර දෙයි.

ඉන්දියානු මුදල් පද්ධතියේ ඓතිහාසික විකාශනය

 

අතීතයේ මිනිසා භාණ්ඩයක් ලබාගැනීමට මුහුදු වෙරළෙන් අහුලාගත් සරල බෙල්ලෙක් දුන් යුගයක සිට, අද අප භාවිත කරන නූතන රුපියල දක්වා වූ ගමන ඉතාමත් විශ්මයජනකය! ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ වෙළඳ සංස්කෘතිය, රාජධානිවල නැගී සිටීම සහ තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ මුදල් භාවිතය වෙනස් වූ ආකාරය අපුර්වය.

මිනිසා භාණ්ඩ හා සේවා හුවමාරු කරගැනීම සඳහා භාවිත කළ මාධ්‍යයන් කාලයත් සමඟ මහත් පරිවර්තනයකට ලක්විය. ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය තුළ මුදල් භාවිතයේ විකාශනය යනු ස්වාභාවික ද්‍රව්‍යවල සිට ඉතා දියුණු ලෝහමය නාණක දක්වා ගමන් කළ අභිමානවත් ඓතිහාසික චාරිකාවකි.

1. ස්වාභාවික මුදල් ඒකක ලෝහ කාසි හෝ කඩදාසි නෝට්ටු නිර්මාණය වීමට පෙර, අතීතයේදී හුවමාරු මාධ්‍යයක් ලෙස බහුලව භාවිත වූයේ ස්වාභාවික ද්‍රව්‍යයන්ය.

කවුඩි (Kudi / Belalla)

 අතීත සමාජයේ සුළු වෙළඳ කටයුතු සඳහා භාවිත කළ කුඩා මුහුදු බෙල්ලන් වර්ගයකි.

2. වටිනා මැණික් හා ලෝහ පදනම් කරගත් ඒකක වාණිජ කටයුතු සංකීර්ණ වීමත් සමඟ අධික වටිනාකමකින් යුත් ද්‍රව්‍ය මුදල් සංකේත ලෙස භාවිත කිරීමට පටන් ගැනිණි.

හීරා (Hira) සහ මොතී (Moti / Sona)

දියමන්ති, මුතු සහ රත්රන් වැනි වටිනා ද්‍රව්‍යයන් මගින් විශාල වටිනාකම් මනිනු ලැබීය.

3. ලෝහමය කාසිවල ආගමනය රාජධානි ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ නිල වශයෙන් මුද්‍රණය කරන ලද ලෝහ කාසි භාවිතයට පැමිණියේය.

දම් (Dam) සහ පූයි-යා (Puiya / Luya) තඹ සහ ලෝකඩ වැනි ලෝහවලින් සෑදූ, කුඩා වටිනාකම් සහිත කාසි වර්ග වේ.

ආනා (Anna) සහ පයිසා (Paisa)

මෝගල් සහ බ්‍රිතාන්‍ය සමයන්හිදී වඩාත් ජනප්‍රිය වූ සහ පද්ධතිගත වූ ප්‍රධාන මුදල් ඒකක වේ.

රුපියා (Rupiya)

ශේර් ෂා සූරි රජ සමයේදී රිදී ලෝහයෙන් හඳුන්වා දුන් මෙම නාණකය, නූතන "රුපියල" නිර්මාණය විය.

බෙල්ලන්ගෙන් ආරම්භ වී අද භාවිත වන නූතන රුපියල දක්වා වූ මෙම විකාශනය, ඉන්දියාවේ වෙළඳ සංස්කෘතියේ සහ ආර්ථිකයේ ප්‍රගතිය විදහා දක්වන මනා සාක්ෂියකි.

"මුදල් යනු හුදෙක් භාණ්ඩ හුවමාරු මාධ්‍යයක් පමණක් නොව, එය අදාළ යුගයේ ශිෂ්ටාචාරයේ සහ සංස්කෘතියේ කැඩපතකි."

ක්‍රි.ව. 712 දී අරාබිවරුන් සින්ධ් ප්‍රදේශය යටත් කරගත් අතර කලීෆා රාජ්‍යයේ පළාතක් ලෙස එය පාලනය කළහ. ක්‍රි.ව. 9 වන සියවස වන විට, ප්‍රාදේශීය ආණ්ඩුකාරවරුන් ස්වාධීන පාලනයක් පිහිටුවා ගනිමින් තමන්ගේම කාසි මුද්‍රණය කිරීමට පටන් ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, අතීත මුදල් රටාවෙන් පැහැදිලි වෙනසක් සිදු වූයේ 12 වන සියවසේදී ඩෙල්හි ටර්කි සුල්තාන්වරුන්ගේ නැගී සිටීමත් සමඟය. 

එහිදී පැවැති රූපමය මෝස්තර වෙනුවට ප්‍රධාන වශයෙන් ඉස්ලාමීය අක්ෂර කලාව  ආදේශ විය. ගණන් ගැනීමේ ඒකකය 'තංකා' (tanka) ලෙස තහවුරු වූ අතර කුඩා වටිනාකම් සහිත කාසි 'ජිටාල්' ලෙස හඳුන්වන ලදී. ඩෙල්හි සුල්තාන් රාජ්‍යය (ක්‍රි.ව. 1206-1526) සමඟ නාණක පද්ධතිය සම්මතකරණය (standardisation) කිරීමට උත්සාහ කෙරිණි. මෙම යුගය මුදල් ආර්ථිකයේ සැලකිය යුතු ව්‍යාප්තියකින් සලකුණු විය. කාසි රත්රන්, රිදී සහ තඹ යන ලෝහවලින් මුද්‍රණය කරන ලදී. මුදල් පද්ධතිය තුළ රත්රන් සහ රිදී අතර අනුපාතය සමහර විට 1:10 ලෙස පැවැතිණි. ඛිල්ජි පාලකයෝ අතිශය උත්කර්ෂවත් ගෞරව නාමයන් (අලා-උද්-දීන් ඛිල්ජි තමා 'දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර්' හෙවත් 'සිකන්දර් අල් සානි' ලෙස නම් කරමින් කාසි මුද්‍රණය කළේය) මෙන්ම කාසිංකාගාර සඳහාද ගෞරවනීය නාමයන් (ඩෙල්හි කාසිංකාගාරය 'හස්රත් දාර්-අල්-ඛිලාෆත්' වැනි නාමයන් දැරීය) සහිතව විශාල ලෙස කාසි නිකුත් කළහ.

ටුග්ලක්වරුන්ගේ කාසි

ටුග්ලක්වරුන්ගේ (ක්‍රි.ව. 1320-1412) කාසි, ඛිල්ජිවරුන්ගේ කාසිවලට වඩා හැඩගැන්වීමෙන් සහ නිමාවෙන් උසස් මට්ටමක පැවැතිණි. මුහම්මද් බින් ටුග්ලක් (ක්‍රි.ව. 1325-1351) සිය කාසි පද්ධතිය පිළිබඳව පෞද්ගලික අවධානයක් යොමු කළද, ඔහුගේ මුදල් පරීක්ෂණ අසාර්ථක වූ අතර ජනතාවට මහත් පීඩාවන් ගෙන දුන්නේය. ඔහුගේ පළමු පරීක්ෂණය වූයේ නිදහස් වෙළඳපොළේ පවතින රත්රන්/රිදී මිල අනුපාතය සිය කාසිවලින් නිරූපණය කිරීමයි. එම පරීක්ෂණය අසාර්ථක වූ විට, ග්‍රෑම් 11 ක පමණ පැරණි රත්රන් සහ රිදී කාසි නැවත හඳුන්වා දෙන ලදී.

ඔහුගේ ඊළඟ පරීක්ෂණය සඳහා මගපෙන්වීම ලැබුණේ වෙළඳාම සහ වාණිජ්‍යය දියුණු කිරීමට හේතු වූ චීන කඩදාසි මුදල් පද්ධතියෙනි. ටුග්ලක් ක්‍රි.ව. 1329 ත් 1332 ත් අතර කාලය තුළ සංකේතාත්මක මුදල් පද්ධතියක්  පිහිටුවීමට උත්සාහ කළේය. ඔහු පිත්තල සහ තඹ සංකේත  නිකුත් කිරීමට උත්සාහ කළේය. මෙම සංකේතවල 'ගනි පනහක තංකාවක් ලෙස මුද්‍රා තබන ලදී' වැනි පාඨයන් සහ 'සුල්තාන්ට කීකරු වන්නා, කරුණාවන්තයාණන්ට (දෙවියන්ට) කීකරු වේ' වැනි ආයාචනා ඇතුළත් විය. කෙසේ වෙතත්, මහා පරිමාණයෙන් හොර කාසි නිෂ්පාදනය වීම නිසා මෙම පරීක්ෂණය සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක විය.

ටුග්ලක්ගේ පැසසුමට කරුණක් වන්නේ, ඔහු හොර හෝ සැබෑ වේවා සියලු සංකේතාත්මක කාසි සඳහා සැබෑ වටිනාකම ගෙවා ආපසු ලබා ගැනීමයි. ටුග්ලක්ගේ පරීක්ෂණ සැබෑ අත්හදා බැලීම් වූ බවත්, ඒවා ජනතාව මත පටවන ලද නමුත් බංකොලොත් වූ භාණ්ඩාගාරයක් නිසා සිදු කළ ඒවා නොවන බවත් සඳහන් කළ යුතුය. මුහම්මද් බින් ටුග්ලක්ගේ පාලන සමයේදී රත්රන් කාසි ඉතා විශාල සංඛ්‍යාවක් නිකුත් කරන ලද අතර, ඊට පසු රත්රන් කාසි දුර්ලභ විය. ලෝඩිවරුන්ගේ කාලය වන විට කාසි නිෂ්පාදනය වූයේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම තඹ සහ 'බිලෝන්' (billon - රිදී සහ තඹ මිශ්‍ර ලෝහය) වලිනි. ප්‍රදේශ මට්ටමින්, බෙංගාල සුල්තාන්වරු, ජෞන්පූර් සුල්තාන්වරු, ඩෙකෑනයේ බහමනිවරු, මල්වා සුල්තාන්වරු, ගුජරාට් සුල්තාන්වරු ආදීහු කාසි නිකුත් කළහ. කෙසේ වෙතත්, දකුණේ විජයනගර අධිරාජ්‍යය වෙනස්ම මිනුම් විද්‍යාවක් සහ මෝස්තර සහිත නාණක පද්ධතියක් සංවර්ධනය කළ අතර, එය එම කලාපයේ සම්මතයක් ලෙස පැවතී 19 වන සියවස දක්වාම කාසි මෝස්තරවලට බලපෑම් කළේය.

විජයනගර අධිරාජ්‍යය

දකුණේ, ඩෙල්හි සුල්තාන්වරුන්ගේ සහ මූගල්වරුන්ගේ සමකාලීනයන් වූ විජයනගර රාජවංශයේ මුදල් පද්ධතිය, පසුව යුරෝපීය සහ ඉංග්‍රීසි වෙළඳ සමාගම්වලට ආකෘතියක් වූ සම්මත නාණක පද්ධතියකට  උදාහරණයක් විය. විජයනගර රාජධානිය ක්‍රි.ව. 1336 දී පමණ කෘෂ්ණා නදියට දකුණින් පිහිටි කලාපයේ හරීහර සහ බුක්කා විසින් පිහිටුවන ලදී. විජයනගර යුගයේදී යුරෝපීය වෙළෙන්දන්ගේ, විශේෂයෙන්ම පෘතුගීසීන්ගේ පැමිණීම සිදු විය. කෘෂ්ණදේවරාය රජතුමා විදේශ වෙළඳාම සිදු කළ අතර මේ නිසා මුදල් භාවිතය පුළුල් ලෙස අවශ්‍ය විය. 

විජයනගර රාජධානියේ කාසි වැඩි වශයෙන් රත්රන් සහ තඹවලින් මුද්‍රණය විය. බොහෝ විජයනගර රත්රන් කාසිවල ඉදිරිපස පූජනීය රූපයක්ද, පිටුපස රාජකීය ලේඛනයද අඩංගු විය. විජයනගර අධිරාජ්‍යයේ සුවිශේෂී රත්රන් කාසි අතර තිරුපති දෙවියන්ගේ, එනම් ශ්‍රී වේංකටේශ්වර දෙවියන්ගේ රූපය (තනිව හෝ උන්වහන්සේගේ බිසෝවරුන් දෙදෙනා සමඟ) සහිත කාසි ප්‍රධාන විය. මෙම කාසි, ලන්දේසි සහ ප්‍රංශ ජාතිකයන්ගේ 'සිංගල් ස්වාමි' පගෝඩා  කාසි සඳහාත්, ඉංග්‍රීසි නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගමේ 'ත්‍රී ස්වාමි' පගෝඩා කාසි සඳහාත් මගපෙන්වන ලදී.

සරල කවුඩි බෙල්ලාගේ සිට, රත්රන්, රිදී සහ තඹ කාසි හරහා වර්ධනය වූ ඉන්දියානු නාණක පද්ධතිය, අද වන විට ඩිජිටල් මුදල් දක්වා මහා පරිවර්තනයකට ලක්ව ඇත. අතීත මුදල් ඒකක කාලයේ වැලිතලාවෙන් වැසී ගියද, ඒවා ඉතිරි කරගිය ඓතිහාසික උරුමය අදටත්ඉන්දියානු මුදල් පද්ධතිය තුළ නොමැකී පවතී.

මුලාශ්‍ර 

Medieval Indian Numismatics

නාදයේ ආත්මය

ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය සංගීතය තුළ රාගයක් යනු හුදෙක් ස්වර මාලාවක් පමණක් නොවේ . එය ජීවමාන, හුස්ම ගන්නා ආත්මීය පෞරුෂයකි. ශ්‍රී අමිත් රායි මහතාගේ චක්‍ර 114 පිළිබඳ ඉගැන්වීම් ඇසුරෙන් ගොඩනැගුණු රාග 84 හි ව්‍යුහය මගින් ශබ්දය යන්න විනෝදාස්වාදයෙන් ඔබ්බට ගොස් ධ්‍යානයක් සහ භක්තියක් බවට පත්වන පූජනීය සංගීතමය නිර්මාණයක් එළිදක්වයි. රාගයක් යනු හුදෙක් නිර්මාණය කරන ලද්දක් නොවේ; එය විශ්වය තුළ අනාදිමත් කාලයක සිට පවතින්නකි. සංගීතඥයා සිය සාධනය මගින් සිදු කරන්නේ එය වටහාගෙන ප්‍රකාශ කිරීම පමණි.

රාගයක පැවැත්ම තේරුම් ගැනීමට නම්, ඊට හැඩයක්, චරිතයක් සහ ආවේගාත්මක ගැඹුරක් ලබා දෙන ප්‍රධාන අංග හොඳින් අධ්‍යයනය කළ යුතුය. 

1. ආරෝහණ සහ අවරෝහණ

සෑම රාගයක්ම ක්‍රමානුකූල දිශාවකට ගමන් කරයි. ආරෝහණ යනු ස්වර ඉහළට ගමන් කරන වන රටාවයි. එය ඍජු, වක්‍ර හෝ ඇතැම් ස්වර මගහරින ස්වභාවයක් ගත හැක. අවරෝහණ යනු ස්වර පහළට බැස යන රටාවයි. එය බොහෝ විට ආරෝහණයට වඩා වෙනස් මගක් ගන්නා අතර රාගයට අනන්‍ය වූ මාලිකා හැඩයක් ලබා දෙයි.

2. වාදී සහ සංවාදී

සෑම රාගයක් තුළම ඇතැම් ස්වරවලට විශේෂ බලයක් හිමිවේ. වාදී යනු ප්‍රධානතම, බලවත්ම ස්වරයයි .රාගයේ ප්‍රධානතම සහ බලවත්ම ස්වරයයි. මෙය රාගයේ ආත්මය වන අතර ගායනයේදී හෝ වාදනයේදී වැඩිපුර රැඳී සිටින්නේ මෙහිය. එය රාගයේ ආත්මය වන අතර රාගයේ ගායනය හෝ වාදනය වැඩිපුර රැඳී සිටින්නේ එහිදීය. ඊට සහය දක්වන සංවාදී යනු වාදී ස්වරය හා සමගාමීව අනුනාද වන දෙවන ප්‍රධාන ස්වරයයි. එමගින් සංගීතමය සංවාදයක් සහ සමතුලිතතාවයක් ගොඩනැගේ.

3. පකඩ් සහ ගමක

රාගයක් එහි පකඩ් (හෝ චලන්) මගින් තමන්ව හඳුනා ගැනීමට සලස්වයි. පකඩ් යනු රාගයේ අනන්‍යතාවය නිර්වචනය කරන සුවිශේෂී ස්වර ඛණ්ඩ වේ. මෙම ස්වර ඛණ්ඩවලට පණ දෙන්නේ ගමක මගිනි. මීන්ඩ් , කම්පන සහ සූක්ෂ්ම අලංකාර ක්‍රමවේද මගින් පකඩ් ස්වර ඛණ්ඩවලට ජීවය ලබා දෙයි.

4. රස, සමය සහ ජාති

ජාති: ආරෝහණයේ සහ අවරෝහණයේ භාවිතා වන ස්වර සංඛ්‍යාව අනුව රාග වර්ගීකරණය කරයි 

ඖඩව් - ස්වර 5 යි

ෂාඩව් - ස්වර 6 යි, 

 සම්පූර්ණ - ස්වර 7 

 කාල සිද්ධාන්තයට අනුව, පරිසරය සහ මිනිස් මනස රාගයක කම්පනයන්ට වඩාත්ම සංවේදී වන දවසේ හෝ රාත්‍රියේ නිශ්චිත වේලාවන් මෙයින් තීරණය වේ.

 රාගයෙන් ජනිත වන සෞන්දර්යාත්මක භාවයන් හෝ හැඟීම් මින් නිරූපණය වේ.

             උදාහරණ ලෙස ශ්‍රංගාර (ප්‍රේමය), කරුණා (කම්පනය/දයාව), වීර (ශූරත්වය) සහ ශාන්ත (සාමය) දැක්විය හැක.

අවසාන වශයෙන්, රාගයක් යනු භක්තිය, ධ්‍යානය සහ දිව්‍යමය බව කරා යන සෘජු මාර්ගයයි . එය ශබ්දයේ නිවැරදි විද්‍යාව තුළින් වියන ලද මනරම් ආත්මික චාරිකාවකි. 

තනුවකට එහා ගිය යථාර්ථය

ආදරය යනු හුදෙක් දෙදෙනෙකු අතර ඇතිවන බාහිර ආකර්ෂණයක්මද? නැතහොත් එය එක් ආත්මයක් තවත් නොපෙනෙන අභ්‍යන්තර ආත්මයක් සොයා යන අසිරිමත් ගමනක්ද?

1990 දශකයේ ආරම්භයේදී සිනමාහල් වෙත ඇදී ආ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ප්‍රේක්ෂකයින්ට සාජන් යනු හුදෙක් මිහිරි ගීත පෙළකින් සහ සුන්දර ආදර කතාවකින් හැඩවුණු තවත් එක් බොලිවුඩ් සිනමාපටයක් පමණක් විය හැක. නමුත්, කාලයේ වැලිතලාවෙන් වැසී නොගිය ඒ අතිශය ජනප්‍රිය තනු අතරින් ඔබ මොහොතකට එම චරිතවල ගැඹුරු අභ්‍යන්තරයට එබී බැලුවහොත්, ඔබට පෙනෙනුයේ වෙනස්ම කතාවකි. එනම්, මිනිස් මනසේ ඇති රිදවීම්, හීනමානය, ආත්ම-පරිත්‍යාගය සහ ආදරයේ සැබෑ ස්වරූපය පිළිබඳව කෙරෙන අතිශය දුර්ලභ මනෝවිද්‍යාත්මක විග්‍රහයකි. 1991 අගෝස්තු මාසයේදී ලෝරන්ස් ද අල්මේදා (Lawrence D’Souza) ගේ සාජන් චිත්‍රපටය තිරගත වීමත් සමඟ එය ක්ෂණිකවම අති සාර්ථක වාර්තා තැබූ සිනමා පටයක් බවට පත් විය. නදීම්-ශ්‍රාවන්ගේ අපුර්ව සංගීතයෙන් පෝෂණය වූ මෙම චිත්‍රපටය සංජේ දත්, සල්මන් ඛාන් සහ මධුරී ඩික්සිත් යන නළු නිළියන්ගේ රංගන හැකියාවන් තවදුරටත් තහවුරු කළේය.

කෙසේ වෙතත්, එහි ජනප්‍රිය ගීත සහ 90 දශකයේ සාම්ප්‍රදායික ආදර කතාවට යටින්, මිනිස් මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ ඉතා සංකීර්ණ මානයක් සැඟවී තිබේ. එනම්, අසම්පූර්ණත්වයේ මානසික සංකීර්ණතා , මානසික ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණයන් පරප්‍රේරක බැඳීම් සහ නිහඬ කැපකිරීමේ වේදනාව පිළිබඳව කරන ලද ගැඹුරු විග්‍රහයකි.

මූලිකව සාජන් චිත්‍රපටය ගොඩනැගී ඇත්තේ එඩ්මන්ඩ් රොස්ටෑන්ඩ්ගේ ප්‍රකට Cyrano de Bergerac නාට්‍යයේ එන චිත්තවේගීය රාමුව සාහිත්‍යයත් මිනිස් ජිවිතයේ බැඳීම් සහ හැඟීම්  මුසු කරමිනි.

ශාරීරික ආබාධයකින් පෙළෙන අනාථ දරුවෙකු ලෙස කුඩා කල ලැබූ කටුක අත්දැකීම් නිසා අමන් තුළ දැඩි  හීනමානයක් ගොඩනැගේ. ඔහු තමා දෙස බලන්නේ සමාජයට අසම්පූර්ණ සහ සාම්ප්‍රදායික ආදරයකට නුසුදුසු අයෙකු ලෙසය. එය මනෝ විද්‍යාවේදී ඇඩ්ලරියානු හීනමානය ලෙස හඳුන්වයි. මෙම මානසික හුදකලා බවින් මිදීම සඳහා, අමන් ඉතා ප්‍රබල මානසික ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයක් භාවිතා  කරයි. එනම් සම්ප්‍රේරණය යි.එහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස සාගර් නම් කවියා උපදියි. තමන්ගේ සැබෑ හැඟීම් සෘජුව ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි වන අමන්, තමාගේ යටපත් කළ ආදරණීය හැඟීම් සාගර් යන අන්වර්ථ නාමය ඔස්සේ කවි බවට පරිවර්තනය කරයි. සාගර් හරහා අමන් තමාගේ ශාරීරික බාධාවලින් මිදෙයි. ඔහුගේ පන්හිඳ, අනුකම්පාවට හෝ ප්‍රතික්ෂේප වීමට බියෙන් තොරව ඔහුගේ ප්‍රේමය ප්‍රකාශ කළ හැකි ආරක්ෂිතම ස්ථානයක් බවට පත්වේ.

අකාෂ්ගේ පවුල විසින් තමන්ව හදාගැනීම නිසා අමන්ගේ සිත තුළ ඔවුන් කෙරෙහි මහත් වූ ණයගැතිභාවයක් පවතී. අකාෂ් ද පූජාට පෙම් කරන බව දැනගත් විට, අමන්ගේ  හැඟීම වන්නේ හුදෙක් පරිත්‍යාගයක් කිරීම පමණක් නොවේ.  තමන්ගේ සැබෑ අනන්‍යතාවය සැඟවීම ඔස්සේ එම ණය ගෙවා දැමීමේ දැඩි උත්සාහයක ඔහු නිරත වීමයි.

බාහිරින් බලන විට අකාෂ් යනු සෙල්ලක්කාර, චාටු බස් කියන, ජීවිතයේ බරපතලකමක් නැති තරුණයෙකි. කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ චරිත විකාශනය තුළින් ගැඹුරු මානසික පරිණාමයක් පෙන්නුම් කරයි. ආකාශ් තමාගේ ශක්තිමත් බවත් සැහැල්ලු චරිතයත් භාවිතා කරන්නේ තමා තුළ ඇති ගැඹුරු සංවේදීතාවයන් හෝ වගකීම් වසා ගැනීමටය. අමන් සහ අකාෂ් අතර ඇත්තේ  කොන්දේසි විරහිත සහෝදර බැඳීමකි. සාමාන්‍ය සිනමා කෘතිවල මෙන් නොව, අකාෂ් සහ අමන් අතර ප්‍රේමය නිසා ඊර්ෂ්‍යාවක් ඇති නොවේ. ඔහු අමන් දකින්නේ තමාගේ නියම මාර්ගෝපදේශකයා ලෙසය.

 පූජා ආදරය කරන්නේ අමන්ගේ කවිවලට බව ආකාශ් දැනගත් විට, ඔහු තුළ මහත් මානසික වෙනසක් සිදුවේ. බොරුවක් මත ජීවත් වීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ඔහු, සහෝදර ප්‍රේමය සහ සත්‍යවාදී බව වෙනුවෙන් තමාගේ ආත්මාර්ථකාමී ආශාවන් කැප කරයි.

පූජාගේ චරිතය හරහා සපියෝසෙක්ෂුවැලිටි  හෙවත් පුද්ගලයෙකුගේ බාහිර පෙනුමට වඩා ඔහුගේ බුද්ධියට, භාෂාවට සහ ආත්මයට ආකර්ෂණය වීමේ මානසිකත්වය නිරූපණය වේ.  කවියා දැකීමටත් පෙර, පූජා පෙම් කරන්නේ සාගර්ගේ ලියුම් සහ කවිවල ඇති චිත්තවේගීය ගැඹුරටයි.ආකාශ් තමන් සාගර් ලෙස පෙනී සිටින විට, පූජාට යම් නුහුරු බවක් දැනේ. ලියුම්වල සිටි සංවේදී කවියා සහ ඇය ඉදිරියේ සිටින සැහැල්ලු තරුණයා අතර ඇති පරස්පරතාව ඇයට සහජයෙන්ම දැනේ.   සත්‍යය එළිදරව් වූ විට, පූජාගේ තීරණයෙන් ඔප්පු වන්නේ ඇගේ ආදරය කිසිවිටෙකත් මතුපිටින් පෙනෙන දෙයක් නොවන බවයි. අමන්ව ඇය එකහෙළා පිළිගැනීම මගින්, අමන් තුළ තිබූ ජීවිත කාලය පුරා පැවති ප්‍රතික්ෂේප වීමේ බිය නැති වී යයි.

සාජන් සිනමා පටය සදාකාලික නිර්මාණයක් ලෙස පවතින්නේ එය විශ්වීය මිනිස් දුබලතාවන් නිරූපණය කරන බැවිනි.  එනම් තමන් "අසම්පූර්ණයි" යන බිය, තමන්ගේ සැබෑ අභ්‍යන්තරයට යමෙකු ආදරය කරයිද යන ගැටලුව සහ යහපත උදෙසා කෙරෙන පරිත්‍යාගය අතර ඇති වන අභ්‍යන්තර අරගලයයි. මෙම සංකීර්ණ මානසික සත්‍යයන්, හදවතට දැනෙන සංගීතය සහ විශිෂ්ට රංගනයන් තුළ කැටි කර ඉදිරිපත් කිරීම නිසා සාජන්යනු හුදු ආදර කතාවකට එහා ගිය, අනුකම්පාව, ආත්ම-පිළිගැනීම සහ සැබෑ ආදරය පිළිබඳව පාඩමක් කියාදෙන සිනමා පටයකි.

සිනමාපටයේ අවසාන දර්ශනයෙන් පසු තිරය කළුවී ගියද,  සාජන් අපගේ හදවත් තුළ ඉතිරි කරන්නේ සදාකාලික මතකයක් පමණක් නොවේ.  එය අපෙන් ප්‍රශ්නයක් අසයි. "අප පෙම් කරන්නේ කෙනෙකුගේ බාහිර පෙනුමටද, නැතහොත් ඔහුගේ හෝ ඇගේ සැබෑ අභ්‍යන්තර ආත්මයටද?"

අමන්ගේ නිහඬ පරිත්‍යාගයත්, ආකාශ්ගේ නිර්ව්‍යාජ සහෝදර ප්‍රේමයත්, පූජාගේ බුද්ධිමය ආකර්ෂණයත් එකට කැටි වූ මෙම සිනමා කාව්‍යය, අඩසියවසකට පසුව වුවද අපට කියාදෙන්නේ එකම සත්‍යයකි. එනම්, බාහිර රූපය යනු තාවකාලික වෙස්මුහුණක් පමණක් බවත්, සැබෑ ආදරය යනු කිසිදු කොන්දේසියකින් තොරව අනෙකාගේ අභ්‍යන්තර ආත්මය වැළඳ ගැනීම බවත්ය.

ඉතින්... සාජන් හුදෙක් සිනමාපටයක් ලෙස පමණක් පවතින්නේ නැත. එය අප සැමගේම මනසේ යටපත් වූ ආදරණීය හැඟීම් අවදි කරන නොමියෙන මනෝවිද්‍යාත්මක සුවපත් කිරීමකි!

අසම්පූර්ණත්වයේ මානසික සංකීර්ණතා (inferiority complexes),

මානසික ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණයන් (emotional defense mechanisms)

 පරප්‍රේරක බැඳීම් (parasocial attachment) 

ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය හැඩගැස්වූ මහා අධිරාජ්‍යයන්

වසර දහස් ගණනක ඉතිහාසය තුළ ලෝක බලවතුන්ගේ නෙත් සිත් ඇදබැඳගත් මහා භූමිය කුමක්ද?

එම ප්‍රශ්නයට ඇති එකම පිළිතුර ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයයි! ප්‍රබල රජවරුන්ගේ කඩු පහරවල්, දේශපාලන උපක්‍රම සහ අසමසම වාස්තු විද්‍යාත්මක ශ්‍රී විභූතියෙන් පිරුණු ඉන්දියානු ඉතිහාසය යනු හුදෙක් අතීත කතාවක් පමණක් නොවේ. එය ලෝක ශිෂ්ටාචාරයේ ගමන් මග වෙනස් කළ දැවැන්ත අධිරාජ්‍යයන්ගේ නැගී සිටීම සහ ඇදවැටීම පිළිබඳ රෝමාංචකාරී වීර කාව්‍යයකි. අතීතයේ සිට වර්තමානය දක්වා ඉන්දියාවේ හැඩතල තීරණය කළ ඒ මහා අධිරාජ්‍යයන් සොයා යන කාල තරණයට ඔබත් එකතු වන්න.

ලෝක ඉතිහාසයේ සංස්කෘතික, දේශපාලනික සහ මිලිටරිමය වශයෙන් වඩාත්ම බලපෑම් සහගත සිදුවීම් රැසක් සිදුවූයේ ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය තුළයි. සුවිශේෂී රජවරුන්ගේ නායකත්වය, අසමසම වාස්තු විද්‍යාව සහ යුධ උපක්‍රම නිසා වසර දහස් ගණනක් පුරා විවිධ අධිරාජ්‍යයන් මෙහි නැගී සිටිමින් සමෘද්ධිමත් විය. ලබා දී ඇති තොරතුරුවලට අනුව, ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය වෙනස් කළ ප්‍රධාන අධිරාජ්‍යයන් සහ පාලන සමයන් පහත දැක්වේ:

මෞර්ය අධිරාජ්‍යය (Maurya Empire) ක්‍රි.පූ. 322 සිට ක්‍රි.පූ. 185 දක්වා පැවැතුණි.

ගුප්ත අධිරාජ්‍යය (Gupta Empire)  ක්‍රි.ව. 320 සිට ක්‍රි.ව. 550 දක්වා ක්‍රියාත්මක විය.

මූගල් අධිරාජ්‍යය (The Mughal Empire)  ක්‍රි.ව. 1526 සිට ක්‍රි.ව. 1857 දක්වා උතුරු හා මධ්‍යම ඉන්දියාවේ ප්‍රබල රාජ්‍යයක්ව පැවැතිණි.

චෝල අධිරාජ්‍යය (Chola Empire) ක්‍රි.පූ. 301 සිට ක්‍රි.ව. 1279 දක්වා දීර්ඝ කාලයක් පැවැති බලවත් පාලනයකි.

චාලුක්‍ය අධිරාජ්‍යය (Chalukya Empire) ක්‍රි.ව. 543 සිට ක්‍රි.ව. 1156 දක්වා පාලනය ගෙන ගියේය.

මරාත අධිරාජ්‍යය (Maratha Empire) ක්‍රි.ව. 1674 සිට ක්‍රි.ව. 1820 දක්වා කාලය තුළ ව්‍යාප්ත විය.

විජයනගර අධිරාජ්‍යය (Vijayanagara Empire) ක්‍රි.ව. 1336 සිට ක්‍රි.ව. 1320 දක්වා පැවැති පාලනයකි.

ඛිල්ජි අධිරාජ්‍යය (Khilji Empire) ක්‍රි.ව. 1290 සිට ක්‍රි.ව. 1320 දක්වා පැවැතුණි.

බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය (British Empire) ක්‍රි.ව. 1858 සිට ක්‍රි.ව. 1947 දක්වා සමස්ත ඉන්දියාවම පාලනය කළේය.

පාල අධිරාජ්‍යය (Pala Empire) ක්‍රි.ව. 750 සිට ක්‍රි.ව. 1174 දක්වා පැවැතුණි.

කුෂාන් අධිරාජ්‍යය (Kushan Empire) ක්‍රි.ව. 30 සිට ක්‍රි.ව. 375 දක්වා ව්‍යාප්ත විය.

තුග්ලක් රාජවංශය (Tughlaq Dynasty) ක්‍රි.ව. 1320 සිට ක්‍රි.ව. 1414 දක්වා පාලනය කෙරිණි.

ඉන්දු-ග්‍රීක රාජධානිය (Indo-Greek Kingdom) ක්‍රි.පූ. 180 සිට ක්‍රි.ව. 10 දක්වා පැවැතුණි.

සාතවාහන රාජවංශය (Satavahana Dynasty) ක්‍රි.පූ. 230 සිට ක්‍රි.ව. 199 දක්වා ක්‍රියාත්මක විය.

මෙම සෑම අධිරාජ්‍යයක්ම ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ ආගමික, දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික හැඩගැස්මට විශාල දායකත්වයක් ලබා දුන්නේය. පූරණ ආසියාතික වෙළඳ මාර්ගවල සිට දැවැන්ත ගොඩනැගිලි හා සාහිත්‍ය නිර්මාණ දක්වා වූ මෙම අතීත උරුමයන්, අදටත් දකුණු ආසියාතික ඉතිහාසයේ නොමැකෙන සලකුණු ලෙස පවතී."අධිරාජ්‍යයන් කාලයේ වැලිතලාවෙන් වැසී ගියද, ඒවා තබාගිය සංස්කෘතික හා දේශපාලනික සලකුණු සදාකාලිකය."

මෞර්යයන්ගේ ධර්ම විජයග්‍රහණයේ සිට බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ පාලන සමය දක්වා වූ මේ සෑම අධිරාජ්‍යයක්ම ඉන්දියානු භූමිය මත තබා ගියේ නොමැකෙන මතකයන්ය. අද අප දකින දකුණු ආසියාතික සංස්කෘතිය, කලාව සහ දේශපාලන හැඩගැස්ම පිටුපස ඇත්තේ මේ මහා අධිරාජ්‍යයන්ගේ එකතුවෙන් නිර්මාණය වූ ප්‍රෞඪ ඉතිහාසයයි.

මුලාශ්‍ර 

අසිරිමත් ඉන්දියාව - භාෂාම් 

සෙලියුලොයිඩ් සිහිනයක නොමියෙන මතකය

කොල්කතාව යනු හුදෙක් ගොඩනැගිලි සහ මාර්ගවලින් සමන්විත නගරයක් පමණක් නොවේ; එය සිනමාව හුස්ම ගන්නා, කලාත්මක ආත්මයක් ඇති මහා සංස්කෘතික පාරාදීසයකි. කොල්කතාව සහ සිනමාව අතර ඇත්තේ හුදෙක් තිරයක් මත දිස්වන රූපරාමුවලට එහා ගිය, අතිශය සමීප, ආත්මීය ප්‍රේම වෘත්තාන්තයකි. ඓතිහාසික ස්මාරකයන් මෙන් අදටත් බැබළෙන පැරණි තනි තිරයේ (single-screen) සිනමාහල් යනු පරම්පරා ගණනාවක සිනමාලෝලීන්ගේ සිහින, ප්‍රේමය, සහ විප්ලවීය අදහස් පෝෂණය කළ මහා කලා පීඨිකාවන්ය. ලෝකපූජිත සිනමාකරුවන්ගේ පාදස්පර්ශයෙන් පූජනීය වූ, ඉන්දියානු සිනමා ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය සංධිස්ථානයන්ට සාක්ෂි දැරූ කොල්කතාවේ ඒ අභිමානවත් සිනමා හදවත වෙත පියනඟන්නට මෙය ආරාධනාවකි... පරම්පරා ගණනාවක සිනමාකාමීන්ගේ අභිලාෂයන් පෝෂණය කළ, ලෝක පූජිත කලාකරුවන්ගේ පාදස්පර්ශයෙන් පූජනීය වූ මේ අභිමානවත් සිනමා පීඨිකාවන්, ඉන්දියානු සිනමා වංශයේ රන්මය පරිච්ඡේදයන්ට සාක්ෂි දරයි.

ග්ලෝබ් සිනමා (Globe Cinema - ලිප්සේ වීදිය)

 1906 දී 'ඔල්ඩ් එම්පයර් තියටර්' ලෙස උපත ලැබූ ග්ලෝබ්, කොල්කතාවේ හොලිවුඩ් සිනමා ආගමනයේ කේන්ද්‍රස්ථානය විය. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ මිත්‍ර පාක්ෂික සෙබළුන්ගේ ප්‍රධාන විනෝදාස්වාද නිකේතනය වූ මෙය, සත්‍යජිත් රායි වැනි සිනමා රාජයන් බටහිර සිනමා ශිල්පක්‍රම සහ කැමරා කෝණ හැදෑරීමට නිතරම එහි ඉහළ බැල්කනියේ අඳුරු ආසන තේරූ තපෝවන භූමියක්ද විය.

මෙට්‍රෝ සිනමා (Metro Cinema - එස්ප්ලනේඩ්)

1935 වසරේදී ප්‍රකට ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී තෝමස් ඩබ්ලිව්. ලෑම්බ්ගේ විශිෂ්ට රේඛීය සැලසුමකට අනුව, සුප්‍රසිද්ධ MGM (Metro-Goldwyn-Mayer) සමාගම විසින් නිර්මාණය කරන ලද මෙට්‍රෝ සිනමාහල, කොල්කතා නගරයට අසදෘශ 'ආර්ට්-ඩෙකෝ' (Art-Deco) විලාසිතාවේ රාජකීය ආඪ්‍යත්වයක් එක් කළේය. ජෝන් ක්‍රෝෆර්ඩ් සහ ක්ලාක් ගේබල් රඟපෑ Chained චිත්‍රපටයෙන් ඇරඹි එහි ස්වර්ණමය ගමනේ මුල් දශකයන්හිදී, සන්ධ්‍යා දර්ශනයක් නැරඹීමට පැමිණීම පවා උසස් සමාජයේ ප්‍රභූවරුන්ගේ අභිමානවත් සම්ප්‍රදායික පැවැත්ම සංකේතවත් කළ උත්සවාකාර අවස්ථාවක් විය

ස්ටාර් තියටර් (Star Theatre - හාතිබගාන්)

1883 වසරේදී ගොඩනැගු  ස්ටාර් තියටර් යනු බෙංගාලි නාට්‍ය සහ සිනමා ඉතිහාසයේ රන් තොටිල්ලයි. 1884 වර්ෂයේදී ප්‍රකට 'නටි බිනෝදිනී'ගේ අතිවිශිෂ්ට රංගනයෙන් ශ්‍රී රාමක්‍රිෂ්ණ පරමහංසයන් පවා මුසපත් වූයේද, ඉන්දියානු සිනමාවේ පෙරගමන්කරුවෙකු වූ හිරාලාල් සෙන් සිය ප්‍රථම චලන චිත්‍ර දර්ශනයෙන් ප්‍රේක්ෂකයන් අමන්දානන්දයට පත්කළේද මෙම ඓතිහාසික පීඨිකාව මතදීය. 1991 දී සිදු වූ විනාශකාරී මහා ගින්නකින් මුළුමනින්ම අළු වී ගියද, සිය අතීත අභිමානය හා ශ්‍රී විභූතිය හදවතේ දරාගත් ස්ටාර් තියටර්, අලුතින් උපන් ෆීනික්ස් පක්ෂියෙකු මෙන් අළුධූලින් නැවත නැගී සිටියේය.

නිව් එම්පයර් (New Empire - හුමායුන් ප්ලේස්)

සුප්‍රසිද්ධ ග්‍රෑන්ඩ් හෝටලයට ඉදිරිපස පිහිටි අභිමානවත් නිව් එම්පයර්, පූර්ණ කාලීන සිනමාහලක් ලෙස පරිවර්තනය වීමට ප්‍රථම, රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් ශූරීන්ගේ නාට්‍ය නිර්මාණ, බැලේ නර්තන සහ මනමෝහන ජෑස් ප්‍රසංගවලින් ප්‍රකම්පිත වූ සජීවී කලා පීඨිකාවක් විය. 20 වන සියවසේ මැද භාගයේදී, කොල්කතා නගරයේ බටහිර සිනමා ආගමනයේ කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත්වූ මෙය, උසස් හොලිවුඩ් චිත්‍රපට නැරඹීමට පැමිණි සිනමාප්‍රේමීන්ගේ අසමාන පාරාදීසයක් බවට පත් විය.

ප්‍රියා සිනමා (Priya Cinema - රෂ්බෙහාරි මාවත)

1959 දී අරුප් දත්තගේ දූරදර්ශී සංකල්පයෙන් ගොඩනැඟුණු ප්‍රියා සිනමාහල, දකුණු කොල්කතාවේ සිනමාත්මක හෘදස්පන්දනයයි. නැගෙනහිර ඉන්දියානු සිනමා ක්ෂේත්‍රයට 'Dolby DTS' වැනි විප්ලවීය ශ්‍රව්‍ය තාක්ෂණික විශ්මයයන් ප්‍රථමයෙන්ම තිළිණ කළ පෙරගමන්කරු වූයේද මෙයයි. සත්‍යජිත් රායි, ම්‍රිනාල් සෙන් සහ රිට්වික් ඝටක් වැනි මහා සිනමා වේදීන්ගේ අසදෘශ "සමාන්තර් සිනමා" (Parallel Cinema) නිර්මාණයන්ට සෙවණ සලසමින්, බෙංගාලි කලාත්මක සිනමාව පෝෂණය කළ මහා ශුද්ධ භූමිය වූයේද ප්‍රියා සිනමාහලම වේ.

නන්දන් (Nandan - ඒ.ජේ.සී. බෝස් පාර)

1985 වසරේදී අසහාය සිනමාවේදී සත්‍යජිත් රායි ශූරීන්ගේ සුරතින් විවෘත වූ (එහි අභිමානවත් සිනමාත්මක ලාංඡනය නිර්මාණය කරන ලද්දේද ඔහු විසිනි) 'නන්දන්', බටහිර බෙංගාලයේ නිල සිනමා සහ සංස්කෘතික මහා මූලස්ථානයයි. සිසුන්ට සහ සිනමානුරාගී තරුණ පරපුරට විශ්ව සිනමාවේ අසිරිය ඉතා සහනදායී ලෙස විඳගන්නට ඉඩ සලසා දුන් මෙම සුන්දර නිකේතනය, වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන ලෝකප්‍රකට කොල්කතා ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙලේ (KIFF) ජීවමාන හදවත ලෙසද බැබළෙයි.

'ලයිට් හවුස්' වැනි ඓතිහාසික සිනමාහල් කාලයේ වැලිතලාවෙන් වැසී හෝ නවීකරණය වී තිබුණද, තවමත් ජීවමානව පවතින පැරණි සිනමාහල්වල ඇති සුඛෝපභෝගී ආසන, අතින් අඳින ලද මහා පරිමාණ විසිතුරු පෝස්ටර් සහ චිත්‍රපට අතරමැද විවේකයේදී විඳින 'මට්න් පැටීස්' හා 'කෝල්ඩ් කොෆී' හි අපූර්ව රසය, අතීතයේ සොඳුරු සිනමා පාරාදීසය නැවතත් හදවත තුළ සජීවීකරණය කරයි.

ප්‍රියා හෝ නන්දන් සිනමාහලක තිරය කළු වී චිත්‍රපටය අවසන් වූ පමණින් එම සිනමාත්මක අත්දැකීම නිමා වන්නේ නැත. සිනමා පීඨිකාවෙන් පිටත පඩිපෙළ මත, දුම් දමන උණුසුම් තේ කෝප්පයක් අතැතිව පැය ගණනාවක් තිස්සේ දිගහැරෙන 'අඩ්ඩා' (Adda) සංවාද සංස්කෘතිය හරහා චිත්‍රපටයක ආලෝකකරණය, තිරරචනය සහ දර්ශනවාදය ගැන කෙරෙන ගැඹුරු විග්‍රහයන්, කොල්කතාවේ නොමියෙන සිනමා ප්‍රේමය තවමත් පණපිටින් සුරක්ෂිතව රඳවා තබයි.

ඩිජිටල් තිර සහ නවීන මල්ටිප්ලෙක්ස් (multiplex) සිනමා සංකීර්ණ හමුවේ වුවද, කොල්කතාවේ මෙම පැරණි සිනමාහල් ලබා දෙන අසදෘශ අත්දැකීම වෙනත් කිසිදු තැනකින් ආදේශ කළ නොහැක. ඒවා හුදෙක් චිත්‍රපට නැරඹූ ස්ථාන පමණක් නොව, කොල්කතා වැසියන්ගේ හැඟීම්, මතකයන් සහ සංස්කෘතික උරුමයන් තැන්පත් වූ අතීත කාමරයන්ය. කාලය කෙතරම් වෙනස් වුවද, බුද්ධිමය සංවාදයෙන් සහ නොමියෙන සිනමා අනුරාගයෙන් පෝෂණය වන මෙම නගරයේ, සෙලියුලොයිඩ් පටලයකින් ඇරඹුණු ඒ අභිමානවත් සිනමා ප්‍රේමය සදාකාලිකවම ජීවමානව පවතිනු ඇත.