රාජ්පුත් වරුන් (Rajputs) යනු ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ, විශේෂයෙන්ම උතුරු සහ මධ්යම ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය හැඩගැස්වූ ප්රබල රණශූර වංශාධිපති පිරිසකි. "රාජ්පුත්" යන නාමය සංස්කෘත භාෂාවෙන් "රාජ්පුත්ර" (රජෙකුගේ පුත්රයා) යන්නෙන් බිඳී ආවකි.
රාජ්පුත් වරුන් හින්දු කුල ක්රමයට අනුව ක්ෂත්රිය (රණශූර) පන්තියට අයත් වේ. ඔවුන්ගේ සම්භවය පිළිබඳව විවිධ මත පවතී:
සූර්ය වංශ.
චන්ද්ර වංශ
අග්නි කුල
රාජ්පුත් සංස්කෘතිය ප්රධාන වශයෙන් ගොඩනැගී තිබුණේ වීරත්වය සහ ගෞරවය මතය.
මොවුන් උපතින්ම සටන්කාමී පිරිසක් වූ අතර, යුධ පිටියේදී පරාජය පිළිගැනීමට වඩා මරණය වැළඳ ගැනීම උතුම් කොට සැලකූහ.
තමන්ගේ වචනය සහ පවුලේ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් ඕනෑම කැපකිරීමක් කිරීමට ඔවුන් සූදානම් විය.
ජවුහාර් (Jauhar) චාරිත්රය.
යුද්ධයකදී පිරිමින් පරාජය වන බව ස්ථිර වූ විට, රාජ්පුත් කාන්තාවන් සතුරා අතට පත්වීමෙන් වැළකී තම ගෞරවය රැකගැනීම සඳහා සමූහ වශයෙන් ගින්නට පැන දිවි නසාගැනීමේ සිරිතක් අතීතයේ පැවතුණි.
ක්රි.ව. 6 වන සියවසේ සිට 12 වන සියවස දක්වා කාලය ඉතිහාසඥයන් හඳුන්වන්නේ "රාජ්පුත් යුගය" ලෙසයි.
ඔවුන් රාජස්ථානය (රාජ්පුතානා), මලවා සහ ගුජරාටය වැනි ප්රදේශවල කුඩා රාජ්යයන් රැසක් පාලනය කළහ.
ඉන්දියාවට එල්ල වූ මුස්ලිම් ආක්රමණවලට එරෙහිව ප්රබලතම බාධකය වූයේ මොවුන්ය. ප්රධාන වශයෙන් පෘථිවිරාජ් චෞහාන්, මහාරාණා ප්රතාප් වැනි වීරයන් ඉතිහාසයේ කැපී පෙනේ.
රාජ්පුත් වරුන් යුද්ධයට පමණක් නොව කලාවටද දැක්වූයේ මහත් ලැදියාවකි.
චිට්ටෝර්ගාර්, මෙහ්රන්ගාර් සහ අම්බර් වැනි අති දැවැන්ත, කලාත්මක බලකොටු අදටත් ඔවුන්ගේ ප්රෞඪත්වය විදහා දක්වයි.
"රාජ්පුත් සිතුවම්" (Rajput Paintings) නමින් හැඳින්වෙන ස්වදේශීය කලා සම්ප්රදායක් ඔවුන් යටතේ දියුණු විය.
රාජ්පුත් වරුන් යනු ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ "වීරත්වයේ සංකේතය" බඳු පිරිසකි. මෝගල් අධිරාජ්යය වැනි ප්රබල බලවේග සමඟ පවා මුලදී සටන් කර, පසුව රාජ්ය තාන්ත්රික සබඳතා පවත්වා ගනිමින් ඉන්දියානු සංස්කෘතිය ආරක්ෂා කිරීමට ඔවුන් විශාල මෙහෙවරක් ඉටු කළහ.

