දිය මාලිගය

ජල් මහල් (Jal Mahal) හෙවත් "දිය මාලිගය" යනු ජායිපුර් හි ඇති වඩාත්ම ආකර්ෂණීය සහ අද්භූත සුන්දරත්වයකින් යුත් නිර්මාණයකි. මෙය පිහිටා ඇත්තේ මාන් සාගර් (Man Sagar) නම් කෘතිම විල මධ්‍යයේ ය.

• ජල් මහල් මාලිගය 18 වන සියවසේදී මහාරාජා සවායි ප්‍රතාප් සිං (Maharaja Sawai Pratap Singh) විසින් ඉදිකරන ලද්දකි. මෙය පදිංචිය සඳහා නොව, රාජකීයයන්ට විවේකීව කාලය ගත කිරීමට සහ තාරාවන් දඩයම් කිරීමේ (Duck Hunting) විනෝදාංශය සඳහා තාවකාලික නැවතුම්පොළක් ලෙස භාවිතා කරන ලදී. මෙය රාජ්පුත් සහ මෝගල් යන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය ක්‍රම දෙකෙහිම සංකලනයකි. රතු වැලිගලින් (Red Sandstone) නිමවා ඇති මෙහි බිත්ති ජල කාන්දුවීම් වලට ඔරොත්තු දෙන පරිදි විශේෂ තාක්ෂණයකින් නිර්මාණය කර ඇත.

• මෙම මාලිගය රතු වැලිගලින් (Red Sandstone) නිමවා ඇති අතර, එහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තුළින් රාජ්පුත් සහ මෝගල් යන සම්ප්‍රදායන් දෙකේම මිශ්‍රණයක් දැකගත හැකිය. මෙහි ඇති සුවිශේෂීම ලක්ෂණ කිහිපයකි.

  • මහල් පහේ රහස.

  • ජල් මහල් මාලිගය මහල් පහකින් යුක්ත වේ. නමුත් විල ජලයෙන් පිරී ඇති විට ඉන් පහළ මහල් හතරක්ම ජලයෙන් යටවන අතර, පෙනෙන්නට තිබෙන්නේ ඉහළම මහල පමණි.

  • ඉංජිනේරු ශිල්පය.

  • වසර ගණනාවක් ජලයට යටවී තිබුණද, මාලිගයේ බිත්ති තුළින් ජලය කාන්දු නොවීම එකල පැවති දියුණු තාක්ෂණයට කදිම නිදසුනකි. බිත්ති ශක්තිමත් කිරීම සඳහා විශේෂ හුණු බදාම වර්ගයක් භාවිතා කර ඇත.

  • උද්‍යානය (Chameli Bagh).

  • මාලිගයේ ඉහළ මාලයේ ඉතා අලංකාර උද්‍යානයක් නිර්මාණය කර ඇත. අතීතයේ මෙහි සුවඳවත් මල් සහ පලතුරු ගස් තිබූ බව පැවසේ.

• 18 වන සියවසේදී මහාරාජා සවායි ප්‍රතාප් සිං (Maharaja Sawai Pratap Singh) විසින් මෙය ඉදිකරන ලද්දේ රාජකීයයන්ට තාරාවන් දඩයම් කිරීමේ විවේකස්ථානයක් ලෙස මිස පදිංචිය සඳහා නොවේ.

• අරාවලී කඳු පන්තියෙන් වටවී ඇති මෙම මාලිගය නැරඹීමට හොඳම වේලාව සන්ධ්‍යා කාලයයි. රාත්‍රී කාලයේදී විදුලි ආලෝකයෙන් ඒකාලෝක වන ජල් මහල් සහ එහි ජලයේ පතිත වන ජායාව අතිශය මනරම් දර්ශනයකි.

 දැනට මෙම මාලිගය ඇතුළට යාමට සංචාරකයින්ට අවසර නැත. ඔබට මෙහි සුන්දරත්වය නැරඹිය හැක්කේ විල ඉවුරේ සිට හෝ බෝට්ටු සංචාරයක් මගිනි.ජල් මහල් යනු හුදෙක් ගොඩනැගිල්ලක් පමණක් නොව, සොබාදහම සහ මිනිස් ශ්‍රමය එක්ව මවන ලද කදිම කලා නිර්මාණයකි. ජායිපුර් වෙත යන ඕනෑම සංචාරකයෙකුගේ නෙත් සිත් පැහැර ගන්නා මේ "දිය මාලිගය" ඉන්දියාවේ අභිමානය මනාව විදහා දක්වයි.

යාන්ත්‍රික ලොවක අතරමං වූ ළමා වියට මානුෂීය ආමන්ත්‍රණයක්

ඔබේ දරුවා අවසන් වරට මිදුලට බැස වැලි කෙළියේ යෙදුණේ කවදාද? එසේත් නැතිනම් අවසන් වරට සේපාලිකා මලක සුවඳ විඳිමින් පරිසරය සමඟ කතා කළේ කවදාද? තාක්ෂණික ලෝකයේ 'ස්මාර්ට්' තිරයකට කොටු වී ඇති වර්තමාන ළමා වියේ ඒ මඟහැරුණු මානුෂීය ස්පර්ශය සොයා යන අපූරු චාරිකාවකි, සුනිලා ජයන්ති බාලසූරියගේ 'හීන එක්ක හිනාවෙන්න'."

වර්තමාන වේගවත් හා යාන්ත්‍රික ලෝකය තුළ අපට මඟහැරී යන සුන්දරම ජීවන පරිච්ඡේදය වන්නේ ළමා කාලයයි. සුනිලා ජයන්ති බාලසූරිය මහත්මියගේ "හීන එක්ක හිනාවෙන්න" කෘතිය, අතීතයේ සුන්දර මතකයන් සහ වර්තමානයේ කාර්මික සමාජය අතර දෝලනය වන අපූරු මානුෂීය කතාවකි. මෙය හුදෙක් නවකතාවකට එහා ගිය, සමාජ විද්‍යාත්මක හා මනෝවිද්‍යාත්මක විග්‍රහයකින් යුත් නිර්මාණයකි.

කතාවේ ප්‍රධාන චරිතය වන නිසලි හරහා කතුවරිය ළමා වියේ අහිංසක ආශාවන් සහ කුතුහලය මනාව නිරූපණය කරයි. තමන්ට වඩා වැඩිමහල් අක්කාගේ විලාසිතා දෙස බලමින් ඒවා තමන්ට හිමිවන තෙක් ඇඟිලි ගණින නිසලි, ඕනෑම දරුවෙකු තුළ ඇති වන ස්වාභාවික ඊර්ෂ්‍යාව සහ ආදරය මුසු හැඟීම නියෝජනය කරයි. සම්පත් සමඟ එක්ව වැලි කෙළියේ යෙදෙමින්, ගහකොළ මැද බඩ මුදලාලිලා නිර්මාණය කරමින් ඔවුන් ගත කළ කාලය, දරුවෙකුගේ බුද්ධිමය හා නිර්මාණාත්මක වර්ධනයට ස්වභාවධර්මය කෙතරම් වැදගත් දැයි පසක් කර දෙයි.

කෘතියේ වඩාත්ම ප්‍රබල සමාජ විවේචනය එල්ල වන්නේ වර්තමාන අධ්‍යාපන ක්‍රමය වෙතයි. පාසල, ටියුෂන් පන්තිය සහ තාක්ෂණික මෙවලම් අතර සිරවී සිටින දරුවන්ව කතුවරිය හඳුන්වන්නේ රොබෝවරුන්ලෙසිනි. 

"දැන් ඉන්න ගොඩක් දරුවන්ට මිදුලට බැහැලා වටපිටාවේ සුන්දරත්වය විඳින්න... වැලි අනන්න... අවස්ථාවක් නෑ."

නිසලිගේ මව ඇයට අකුරු කියා දුන්නේ කිසිදු පීඩනයකින් තොරවය. එම පදනම නිසාම නිසලි තුළ ගොඩනැගුණු "කියවීමේ ඇබ්බැහිය" ඇයව ජීවිතයේ අභියෝග හමුවේ නොසැලී සිටිය හැකි ශක්තිමත් ගැහැනියක බවට පත් කර ඇත.

නිසලි ගුරුවරියක ලෙස ඉටු කරන කාර්යභාරය වර්තමාන ගුරු පරපුරට මහඟු ආදර්ශයකි. ජසින්තා ටීචර්ගේ මෘදු ගුණය තම ජීවිතයට බද්ධ කරගන්නා ඇය, සිසුන්ට විෂය කරුණු ඉගැන්වීමට පෙර "මිනිසුන් වීමට" මඟ පෙන්වයි. දරුවෙකුගේ ආත්ම ගරුත්වයට හානි කරන වචන භාවිතයට ඇය දැඩි ලෙස විරුද්ධ වන අතර, ගුරුවරයා යනු ආදරණීය මවකගේ හෝ පියෙකුගේ භූමිකාවම විය යුතු බව ඇය ක්‍රියාවෙන් ඔප්පු කරයි.

කාලයත් සමඟ මිනිසුන් වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳ කතුවරිය ඉදිරිපත් කරන දර්ශනය ඉතා සංවේදීය. කුඩා කල පණ මෙන් ආදරය කළ සම්පත් වැනි මිතුරන්, තරුණ වියේදී කාර්යබහුලත්වය හමුවේ දුරස්ථ වීම නිසලි දකින්නේ ලෝකයේ ස්වභාවය ලෙසිනි. අතීතයේ සුන්දර මතකයන් පමණක් ශේෂ වන අතර, වර්තමානය තුළ තනිකම සහ කාන්සිය සමඟ ජීවත් වීමට නිසලිට සිදුවීම ජීවිතයේ කටුක යථාර්ථයයි.

"හඳ රැජින", "තරු කුමාරියෝ" වැනි රූපක භාවිත කරමින් කතුවරිය සිදුකරන පරිසර වර්ණනා පාඨකයාගේ මනස සන්සුන් කරයි. සේපාලිකා සුවඳ සහ හෙන්දිරික්කා පඳුරු මැද ගොඩනැගෙන එම වාතාවරණය පාඨකයාටද එම පරිසරයේම ජීවත් වන්නාක් වැනි හැඟීමක් ඇති කරයි

හීන එක්ක හිනාවෙන්න" යනු හුදෙක් අතීත කාමය (Nostalgia) ගැන කියවෙන කෘතියක් නොවේ. එය දෙමාපියන්ට, ගුරුවරුන්ට මෙන්ම වර්තමාන දරුවන්ටද තම ජීවිතය දෙස නැවත හැරී බැලීමට කරන ආරාධනාවකි. 

දරුවන්ට නිදහසේ සිනාසීමට ඉඩ දිය යුතු බවත්, සැබෑ අධ්‍යාපනය ඇත්තේ පන්ති කාමරයේ හතරැස් බිත්ති තුළ නොව සොබාදහම සහ මානුෂීය බැඳීම් තුළ බවත් සුනිලා ජයන්ති බාලසූරිය මහත්මිය මෙම කෘතිය හරහා ඉතාමත් සාර්ථකව අවධාරණය කරයි.

මෙය කියවිය යුතුම, ජීවිතයට සමීප කරගත යුතුම නිර්මාණයකි.

සමුද්‍ර තීරයක සංගීත සටහන්

"බොහෝ දෙනෙකුට ගෝව යනු නිල් පැහැති මුහුද, රන්වන් වැලිතලා සහ රාත්‍රී සාදයන්ගෙන් පිරුණු පාරාදීසයකි. නමුත් හිරු බැස යන සැන්දෑවක, පැරණි පෘතුගීසි පන්නයේ නිවසක සඳලුතලයකින් ඇසෙන 'මැන්ඩෝ' ගීතයකට කන් දුන් අයෙකුට ගෝවේ සැබෑ ආත්මය හමුවේ. ඒ ආත්මය සැඟව ඇත්තේ එහි ගෘහ නිර්මාණ තුළ ඇඳි 'අසූලෙජොස්' සිතුවම් සහ සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ පරිණාමය වූ අපූර්ව සංගීත සම්ප්‍රදායන් තුළය."

පෘතුගීසි පෑහීම සහ ඉන්දියානු අනන්‍යතාවය අතර දෝලනය වන ගෝවේ සංගීතය සහ කලාව, ලොව වෙනත් කිසිදු ප්‍රදේශයක දැකගත නොහැකි අපූර්ව මුහුණුවරක් ගනී. දශක හතරකට වැඩි පෘතුගීසි පාලනය විසින් දායාද කළ බටහිර ශිල්පීය ක්‍රම සහ කොන්කනි සංස්කෘතියේ ගැමි සුවඳ එක්තැන් වූ විට ගෝවේ කලා සම්ප්‍රදාය නිර්මාණය වේ.

ගෝවේ ආවේණික සංගීතය සහ කලාව පිළිබඳ විග්‍රහාත්මක විමසුමක් පහත දැක්වේ.

ගෝවේ සංගීතය ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකිය.

 සම්ප්‍රදායික කොන්කනි ජන සංගීතය සහ පෘතුගීසි ආභාෂය ලත් අර්ධ-ශාස්ත්‍රීය සංගීතය. ගෝවේ සංගීතයේ කූටප්‍රාප්තිය ලෙස සැලකෙන්නේ මැන්ඩෝ ය. මෙය ආදරය, විරහව සහ සමාජ දේශපාලන කරුණු තේමා කරගත් ගීත විශේෂයකි. මෙහිදී බටහිර වයලීනය සහ ගිටාරය සමඟ දේශීය 'ගුමොට්' (Ghumot) නම් බෙරය වාදනය කිරීම විශේෂත්වයකි.

'ඩකිනී' යනු ගෝවේ කතෝලික සංගීතඥයන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද, හින්දු සංස්කෘතික තේමාවන් රැගත් ගීත විශේෂයකි.ඩකිනී (Dulpod) වේගවත් රිද්මයක් සහිත ගීත විශේෂයකි. සාමාන්‍යයෙන් මැන්ඩෝ ගීතයකින් පසුව ගායනා කරන මෙය, එදිනෙදා ජීවිතයේ හාස්‍යජනක සිදුවීම් අලලා නිර්මාණය වී ඇත.

• තේමාව

• ගංගාවකින් එතෙර වීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින දේවදාසී නර්තන ශිල්පිනියකගේ කතාව බොහෝ විට මෙයට පාදක වේ. 

• මෙය බටහිර තාලයන් සහ ඉන්දියානු ජන සංගීතය අතර පවතින සුසංයෝගයට හොඳම උදාහරණයකි.

ඩල්පොඩ් (Dulpod)

මැන්ඩෝ ගීතයකට පසුව ගැයෙන වේගවත් රිද්මයක් සහිත ගීත විශේෂය ඩල්පොඩ් ලෙස හැඳින්වේ.

• තේමාව

•  එදිනෙදා ජීවිතයේ සිදුවන හාස්‍යජනක සිදුවීම්, රැකියාවන් සහ සමාජ සිරිත් විරිත් මෙහි තේමාවන් වේ.

•  මෙය ඉතා ප්‍රීතිමත් සහ නර්තනයට උචිත සංගීත ශෛලියකි.

ටියාටර් (Tiatr) මෙය ගෝවටම ආවේණික වූ සංගීත නාට්‍ය කලාවකි. මෙහි කථා වස්තුවට වඩා ප්‍රේක්ෂකයන් ආකර්ෂණය වන්නේ එහි ඇතුළත් දේශපාලන උපහාසය සහ සමාජ විවේචනය සහිත ගීත නිසාය.

ගෝවේ ජන සංගීතයේ අනන්‍යතාවය රඳා පවතින්නේ එහි භාවිතා වන සුවිශේෂී භාණ්ඩ මතයි:

• ගුමොට් (Ghumot)

• මැටි කළයක කටට උරග සමක් බැඳ සාදන බෙරයකි. මෙය ගෝවේ ජන සංගීතයේ හදගැස්ම ලෙස සැලකේ.

• කන්සාල්ලෙම් (Kansallem)

• තාලය රැකගැනීම සඳහා භාවිතා කරන ලෝහමය තාලම්පට විශේෂයකි.

• ෆුග්ඩි (Fugdi)

•  කාන්තාවන් විසින් ගායනා කරමින් ඉදිරිපත් කරන ජන සංගීත සහ නර්තන විශේෂයකි. මෙහිදී සංගීත භාණ්ඩ රහිතව හුස්ම මඟින් නිකුත් කරන ශබ්ද (Whistling sound) භාවිතා කිරීම විශේෂත්වයකි.

• සුවාරි (Suvari)

• පන්සල් උත්සව ආශ්‍රිතව පවත්වන සම්ප්‍රදායික වාද්‍ය වෘන්දයකි. මෙහිදී බෙර, තාලම්පට සහ නලා වර්ග භාවිතා වේ.

 1980 සහ 90 දශකවල ගෝවට පැමිණි 'හිපි' සංස්කෘතිය සමඟ බිහි වූ ගෝවා ට්‍රාන්ස් (Goa Trance) අද වන විට ගෝවේ නවීන සංගීත අනන්‍යතාවයේ කොටසක් බවට පත්ව ඇත.

2. නර්තන කලාව

ජන සහ ආගමික මුහුණුවර

ගෝවේ නර්තන කලාවන් තුළ හින්දු සහ කතෝලික යන ද්විත්ව සංස්කෘතීන්හි බලපෑම මනාව පිළිබිඹු වේ.

දෙඛ්නි (Dekhni)

මෙහි තේමාව වන්නේ හින්දු තරුණියක පල්ලියකට හෝ ආගමික ස්ථානයකට යන ගමනයි. මෙය ඉතා ලාලිත්‍යවත් නර්තනයකි.

ෆුග්ඩි (Fugdi) සහ ධාලෝ (Dhalo): මේවා ගෝවේ කාන්තාවන් අතර ජනප්‍රිය ජන නර්තනයන්ය. සාමාන්‍යයෙන් 'ගනේෂ් චතුර්ථී' වැනි උත්සව කාලවලදී ගායනා කරන ගීත සමඟ මේවා ඉදිරිපත් කෙරේ.

කූන්බි (Kunbi)

 ගෝවේ ආදිවාසී ජන කොටසක් වන කූන්බිවරුන්ගේ මෙම නර්තනය, ඔවුන්ගේ සරල බව සහ වෙහෙස මහන්සිය විදහා දක්වන්නකි.

3. දෘශ්‍ය කලාව සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

ගෝවේ කලාව පියවි ඇසට හසුවන ප්‍රධානතම තැනක් වන්නේ එහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ අත්කම් නිර්මාණ තුළයි. අසූලෙජොස් (Azulejos): මෙය ගෝවට පෘතුගීසීන්ගෙන් ලැබුණු අගනා දායාදයකි. අතින් සිතුවම් කළ නිල් පැහැති සෙරමික් ටයිල් කලාව ගෝවේ පැරණි නිවෙස්වල සහ පල්ලිවල අලංකාරය වැඩිකරයි.

බැරොක් (Baroque) ශෛලියේ පල්ලි සහ 'දීප්ස්තම්භ' සහිත සුවිශේෂී ගෝවේ පන්සල් කලාව ඉංජිනේරු ශිල්පයට එහා ගිය කලාත්මක බවක් පෙන්වයි.

ගුමොට් (Ghumot) නිර්මාණය

 මැටි කළයකින් සහ උරග සමකින් සාදන මෙම බෙරය, ගෝවේ සංගීත භාණ්ඩ නිෂ්පාදන කලාවේ අද්විතීය නිර්මාණයකි. (වර්තමානයේ මෙය පරිසර හිතකාමී ලෙස වෙනස් කර ඇත).

ගෝවේ කලාව සහ සංගීතය යනු හුදෙක් ප්‍රාන්තයක ලක්ෂණ පමණක් නොව, එය විවිධ ජාතීන් සහ ආගම් එකිනෙකා සමඟ සහජීවනයෙන් වෙලී ගිය ආකාරය පෙන්වන ජීවමාන සාක්ෂියකි. පෘතුගීසි ගිටාරයේ තත් අතරින් ඇසෙන කොන්කනි පදවැල් ගෝවේ සැබෑ ආත්මය ලොවට කියාපායි.ගෝවේ ජන සංගීතය යනු හුදෙක් ශ්‍රවණය කරන්නක් නොව, එම ප්‍රදේශයේ ඉතිහාසය, ආගමික සහජීවනය සහ මිනිසුන්ගේ හදගැස්ම විදහා දක්වන ජීවමාන කලාගාරයකි.

ඉතින් ඔබ මීළඟ වතාවේ ගෝවේ රන්වන් වෙරළක පියවර තබන විට, ඒ නිහඬතාවයට මොහොතක් කන් දෙන්න. ඈතින් ඇසෙන නන්නාඳුනන තනුවක පවා සියවස් ගණනක ඉතිහාසයක් සහ සංස්කෘතික අරගලයක ජයග්‍රහණය සැඟව තිබෙනු ඔබට දැනෙනු ඇත. මන්ද, ගෝව යනු නැරඹිය යුතු තැනක් නොව, විඳිය යුතු රිද්මයකි!"

සුන්දරබන්ස් සහ බොන් බිබී ප්‍රවාදය

ඉන්දියාවේ සහ බංග්ලාදේශයේ සීමා මායිම් අතර විසිරී පවතින, ලොව විශාලතම කඩොලාන අසිරිය හෙවත් සුන්දරබන්ස් (Sundarbans) යනු හුදෙක් වනාන්තරයක්ම පමණක් නොවේ. එය සොබාදහමේ රුදුරු බවත්, මිනිසාගේ අහිංසක විශ්වාසයත් එකට පැටලුණු අද්භූත ලෝකයකි. එහි සැරිසරන සෑම මිනිසෙකුගේම හදගැස්ම පාලනය කරන්නේ වනයේ රජු වන "ව්‍යාඝ්‍රයා" සහ වනයේ රැකවලිය වන "බොන් බිබී" දෙවඟනයි.

මී පැණි සොයන්නන්, දැව කපන්නන් සහ ධීවරයන් සිය ජීවන අරගලය සඳහා මඩ පෑගීමට පෙර වැඳ වැටෙන්නේ බොන් බිබී දෙවඟන ඉදිරියේය. ඇය වනයේ අසිරිමත් රැකවලියයි.මෙම ඇදහීම තුළ හින්දු හෝ මුස්ලිම් භේදයක් නැත. සැවොම එකම පූජාසනයක් ඉදිරියේ ඇයගේ ආශිර්වාදය පතන්නේ වනය ඉදිරියේ සියල්ලන්ම සමාන බව පසක් කරමිනි.

ජනප්‍රවාදයට අනුව, අහිංසක "දුක්ඛේ" නම් පිරිමි ළමයා ව්‍යාඝ්‍ර රකුසෙකු වූ "දක්ඛින් රායි" ගේ ගොදුරක් වීමට ගිය මොහොතේ, ඔහුව බේරාගත්තේ බොන් බිබී ය. එතැන් පටන් මිනිසාට හානි නොකරන ලෙසට රකුසා සමඟ ඇති කරගත් එම ගිවිසුම අදටත් වනයේ නොලියවුණු නීතියකි.

දක්ඛින් රායිගේ මව වන "නාරායනී" දේවිය සහ බොන් බිබී අතර ඇති වූ දරුණු ගැටුම කෙළවර වූයේ සාමකාමී බෙදාගැනීමකිනි. වනයේ බල ප්‍රදේශ බෙදා හදා ගනිමින් ඔවුන් ඇති කරගත් එම සහයෝගීතාව, මිනිසා සහ සොබාදහම අතර තිබිය යුතු සමතුලිතතාවය කියා පායි.

සුන්දරබන්ස් වැසියන්ගේ විශ්වාසය වන්නේ එහි වසන ව්‍යාඝ්‍රයන් හුදු සතුන් නොවන බවයි. ඔවුන්ට මිනිස් කටහඬවල් අනුකරණය කරමින් මිනිසුන්ව මුලා කර මරණය වෙත කැඳවාගෙන යාමේ අද්භූත බලයක් ඇත. මේ නිසාම, වනයේ ගැඹුරට යන කිසිවෙකු තමාගේ හෝ තම සගයාගේ නම ශබ්ද නගා පවසන්නේ නැත. මන්ද, එම නම ව්‍යාඝ්‍රයාගේ මුවට වැටුණු සැනින් මරණය තීරණය වන බැවිනි.

වනයේ නොලියවුණු චාරිත්‍ර

 වනයට ඇතුළු වන සෑම කණ්ඩායමක්ම තමන්ව හඳුන්වා ගන්නේ ඇයගේ දරුවන් ලෙසය. එම කණ්ඩායම් හැඟීම ඔවුන්ට තනි නොවන බවට ආරක්ෂාවක් සපයයි.

ව්‍යාඝ්‍රයා සැමවිටම පහර දෙන්නේ නොසිතන මොහොතක පිටුපසිනි. තමන් දෙස කවුරුන් හෝ බලා සිටින බවට සත්වයා මුලා කිරීම සඳහා, මිනිසුන් සිය හිස පිටුපසට මිනිස් රුවක් සහිත වෙස් මුහුණක් පැළඳීමට පුරුදු වී සිටිති. මෙය බිය සහ බුද්ධිය අතර කරන අමුතුම සටනකි.

සුන්දරබන්ස් හි මෙම ජනප්‍රවාද හුදු මනඃකල්පිත කතාන්දර නොවේ; ඒවා මාරක ව්‍යාඝ්‍රයන් සහ අනුකම්පාවක් නැති සොබාදහම හමුවේ මිනිසා සිය පැවැත්ම තහවුරු කරගැනීම සඳහා ගොඩනගාගත් ආත්මීය පළිහකි.

බටහිර බෙංගාලයේ සුන්දරබන්ස් (Sundarbans) වනාන්තරය

"සුන්දරී" (Sundari) යනු ඉන්දියාවේ සහ බංග්ලාදේශයේ සුන්දරබන්ස් (Sundarbans) කඩොලාන වනාන්තර පද්ධතියේ දක්නට ලැබෙන වඩාත්ම සුවිශේෂී සහ ප්‍රමුඛතම ශාක වර්ගයයි. විද්‍යාත්මකව මෙය Heritiera fomes ලෙස හඳුන්වනු ලබනවා.

මෙම ශාකය පිළිබඳව වැදගත් කරුණු කිහිපයක් මෙන්න:

 "සුන්දරබන්ස්" යන නාමය පවා මෙම "සුන්දරී" ශාකයේ බහුලත්වය නිසා ඉන් බිඳී ආවක් බව සැලකෙනවා. (බෙංගාලි බසින් 'සුන්දර' යනු ලස්සන වන අතර 'බන්' යනු වනාන්තරයයි).

 මෙය මීටර් 15-25ක් පමණ උසට වැඩෙන විශාල ශාකයකි. එහි පත්‍රවල යටි පැත්ත රිදී පැහැයට හුරු ස්වභාවයක් ගන්නා නිසා හිරු එළියේදී එය විශේෂ දීප්තියක් පෙන්වනවා.

කඩොලාන ශාකයක් බැවින්, මඩ සහිත පසෙහි වාතය අඩු නිසා මෙම ශාකයට පොළොවෙන් ඉහළට විහිදුණු "ශ්වසන මුල්" පවතී. මේවා හරහා ශාකය වායුගෝලයෙන් ඔක්සිජන් ලබා ගනී.

සුන්දරී ශාකයේ දැව ඉතා ශක්තිමත් සහ ජලයට ඔරොත්තු දෙන සුළුයි. මේ නිසා අතීතයේ සිටම බෝට්ටු තැනීමට, පාලම් ඉදි කිරීමට සහ දැව කණු ලෙස භාවිතා කිරීමට මෙම ශාකය යොදා ගැනෙනවා.

 සාගර ජල මට්ටම ඉහළ යාම සහ ලවණතාව වැඩිවීම හේතුවෙන් වර්තමානයේ මෙම සුන්දරී ශාක ක්‍රමයෙන් විනාශ වීමේ තර්ජනයකට (Dieback disease) මුහුණ දී තිබෙනවා.

ලොව විශාලතම බෙංගාලි ව්‍යාඝ්‍ර (Royal Bengal Tiger) ගහනය වසන මෙම සුන්දරබන්ස් වනාන්තරයේ පැවැත්මට "සුන්දරී" ශාකය ඉතා වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කරනවා.

හුදෙකලාව තුළින් ඔබව සොයා යන ගමන

බොහෝ දෙනෙකුට තනිවම සංචාරය කිරීම යන සිතුවිල්ල පවා බියකරු එකක් විය හැකියි. එවැනි වෙලාවක "මට පාලුවක් දැනෙයිද? ඒක ආරක්ෂිත වෙයිද? මම අතරමං වුණොත් මොකද වෙන්නේ?" වැනි ප්‍රශ්න වැලක් සිතට නැගීම සාමාන්‍ය දෙයක්. මෙවැනි සැක සංකා ඇතිවීම ස්වභාවික වුවත්, අපේ ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කළ හැකි අත්දැකීම් ලැබීමෙන් අපව වළක්වන්නේ ද ඒවාම

තනිව සංචාරය කිරීම යනු හුදෙකලා වීමක් නොවේ. එය නිදහස පිළිබඳ කතාවකි. තමාගේම මාවතක් තෝරා ගැනීමට, තමාට රිසි වේගයකින් ඉදිරියට යාමට සහ බාහිර ලෝකයේ ඝෝෂාවෙන් තොරව තමා කවුදැයි හඳුනා ගැනීමට ලැබෙන නිදහසයි. ඔබ ඔබේ සුවපහසු කලාපයෙන් (Comfort Zone) බැහැර වූ විට, ඔබ කොතරම් දක්ෂ හා සම්පත්දායක පුද්ගලයෙකු දැයි ඔබටම වැටහෙනු ඇත. දින චර්යාව සැලසුම් කිරීමේ සිට අලුත් ස්ථාන සොයා යාම සහ තීරණ ගැනීම දක්වා වූ සෑම ක්‍රියාවක්ම ඔබ තුළ ප්‍රබල ආත්ම විශ්වාසයක් සහ ස්වාධීනත්වයක් ඇති කරයි.

අප බොහෝ දෙනෙකුට සංචාරය යනු පවුලේ අය හෝ මිතුරන් පිරිසක් සමඟ එක්ව කරන විනෝදජනක අත්දැකීමකි. නමුත් කිසිවෙකුගේ සහයකින් තොරව, තමාටම රිසි ගමනක් තනිවම යාමට සිතීම පවා ඇතැමෙකුට බියකරු හැඟීමක් විය හැකිය. "මට පාලුවක් දැනෙයිද? අතරමං වුණොත් උදව් කරන්නේ කවුද? මම ආරක්ෂිත වෙයිද?" වැනි ප්‍රශ්න වැලක් අපේ සිතට නැගෙන්නේ නිරායාසයෙනි. එහෙත්, ජීවිතයේ එක් වතාවක් හෝ ඔබ තනිවම සංචාරය කළ යුතුමය. ඒ මන්ද යත්, එම හුදෙකලා පියවර ඔබ තුළ ඇති කරන්නා වූ පරිවර්තනය වෙනත් කිසිදු අත්දැකීමකින් ලබාගත නොහැකි බැවිනි.

තනිව සංචාරය කිරීමේ ඇති ප්‍රධානතම සතුට නම් ස්වයං අනාවරණය (Self-discovery) සඳහා ලැබෙන ඉඩකඩයි. අනෙක් අය සමඟ කරන නිරන්තර කතාබහ හෝ එකඟතාවලින් තොරව, වෙනදා ඔබ මගහැරෙන කුඩා දේවල් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමට මෙහිදී අවස්ථාව ලැබේ. වීදි වෙළඳපොළක වර්ණ, දේශීය ජීවන රටාවේ රිද්මය හෝ ඉර බැස යන මොහොතක ඇති නිහඬ සුන්දරත්වය ඔබව පුදුමයට පත් කරනු ඇත. එම අත්දැකීම ඔබටම පමණක් සීමා වූ ඉතා පෞද්ගලික හා අර්ථවත් එකක් බවට පත්වන්නේ එහිදීය.

එමෙන්ම, තනිව සංචාරය කිරීම යනු ලෝකයෙන් වෙන්වීමක් නොවේ. ඇත්ත වශයෙන්ම, එය ඔබව නව සබඳතා කෙරෙහි විවෘත කරයි. ආගන්තුකයන් මිතුරන් බවට පත්වන අතර, කෙටි කතාබහවල් නොමැකෙන මතකයන් බවට පත්වෙයි. ඔබ තනිව සිටින විට මිනිසුන්ගේ ආගන්තුක සත්කාරවල ඇති උණුසුම වැඩිපුර දැනෙන්නට පටන් ගනී. එවිට ඔබ අන් අයව විශ්වාස කිරීමටත්, වඩාත් වැදගත් ලෙස ඔබවම විශ්වාස කිරීමටත් ඉගෙන ගනු ඇත.

තනිව සංචාරය කිරීමේ සැබෑ චමත්කාරය පවතින්නේ ස්වාධීනත්වය සහ සබඳතා අතර ඇති එම සමතුලිතතාවය තුළයි. අමතක නොවන මතකයන් නිර්මාණය කර ගැනීමට ඔබට අන් අයගේ සහය අත්‍යවශ්‍ය නොවන බවත්, ඒ සඳහා අවශ්‍ය සියල්ල ඔබ තුළම පවතින බවත් ඔබ මෙහිදී වටහා ගනී. ඔබ වරක් එම නිදහස අත්විඳි පසු, මුළු ලෝකයම ඔබ වෙනුවෙන් විවෘතව පවතින බව ඔබට වැටහෙනු ඇත.

"තනිව යන ගමනක් නිම වී ආපසු එන විට ඔබේ කැමරාවේ පමණක් නොව, ඔබේ හදවතේ ද අයිතිකරුවෙකු නැති සොඳුරු මතකයන් දහසක් ඉතිරි වනු ඇත. එම මතකයන් ඔබට කියා දෙන්නේ ජීවිතයේ සැබෑ සතුට පවතින්නේ අන් අය මත යැපීම තුළ නොව, තමාගේම ආත්මය සමඟ පවත්වන ඒ අපූර්ව මිතුදම තුළ බවයි. සැබවින්ම, තනිව යන ගමනක් යනු ලෝකය සොයා යාමක් නොව, ඔබ තුළම සැඟවී සිටින ඔබව සොයා යාමකි."

"ඔබත් කවදා හෝ මෙවැනි තනි ගමනක් ගොස් තිබේද? ඔබේ අත්දැකීම් අප සමඟ බෙදාගන්න

කාලය නතර වූ නිම්නය

"මනුෂ්‍ය වාසයෙන් ඔබ්බට, කාලය පවා නතර වී ඇතැයි හැඟෙන තැනක, රළු පර්වතයන් සහ හිමෙන් වැසුණු ශිඛර අතර සැඟවුණු දිව්‍යමය නිම්නයක් තිබේ. එය හිමාලයේ හුදෙකලා වූ මාවත් ඔස්සේ ඇදෙන සංචාරකයෙකුට හමුවන 'සීතල කාන්තාරයයි'. ඉන්දියාවේ හිමාචල් ප්‍රදේශයේ පිහිටි ලාහුල් සහ ස්පිටි නිම්නය හුදෙක් භූමි ප්‍රදේශයක් නොව, සොබාදහමේ රළු සුන්දරත්වයත්, ටිබෙට් බෞද්ධ සංස්කෘතියේ ගැඹුරු නිශ්ශබ්දතාවයත් එකිනෙක වෙළුණු මනස්කාන්ත සිහිනයකි. අහස සිඹින කඳු පන්තිවල නිහඬ බව බිඳින්නේ හමායන සීතල සුළඟත්, ඈතින් ඇසෙන විහාරස්ථානයක ඝණ්ඨා නාදයත් පමණි. එන්න, අපි මේ අසිරිමත් නිම්නයේ සැඟවුණු රහස් සොයා පියමං කරමු."

හිමාලයේ උස් කඳු වැටි අතර සැඟවුණු, ලෝකයේ වෙනත් කිසිදු තැනකට සමාන කළ නොහැකි අද්භූත මෙන්ම සිත්ගන්නාසුලු බිම්කඩක් වේ නම් ඒ හිමාචල් ප්‍රදේශයේ පිහිටි ලාහුල් සහ ස්පිටි නිම්නයයි. මෙය බොහෝ දෙනා හඳුන්වන්නේ "සීතල කාන්තාරය" (Cold Desert) යන නමිනි.

ලාහුල් සහ ස්පිටි යනු පින්තූරයකට වඩා ප්‍රබල දසුනකි. එක් පසෙකින් අහස සිඹින, හිමෙන් වැසුණු කඳු මුදුන් ද, අනෙක් පසින් කිසිදු ගසක් කොළක් නැති රළු පර්වත ද දකින්නට ලැබේ. තද නිල් පැහැති අහසත්, ඒ යටින් විහිදෙන දුඹුරු සහ අළු පැහැති කඳු පන්තිත් මැදින් ගලා බසින ස්පිටි නදිය මෙම භූමියට එක් කරන්නේ දිව්‍යමය ස්වරූපයකි.

"හඳේ විල" ලෙස හැඳින්වෙන චන්ද්‍රතාල් විල ස්පිටි හි පිහිටි සුන්දරම ස්ථානයකි. මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 14,000කට වඩා උසින් පිහිටි මෙම විල, අඩ සඳක හැඩය ගනී. දවසේ විවිධ වේලාවන්හිදී අහසේ පැහැය අනුව විලේ ජලය තද නිල්, කොළ සහ රන්වන් පැහැයට හැරෙන ආකාරය සැබවින්ම විශ්මයජනකය.

ස්පිටි නිම්නයේ පිහිටි හික්කිම් (Hikkim) ගම්මානය සුවිශේෂී වන්නේ එහි ලොව උසින්ම පිහිටි තැපැල් කාර්යාලය තිබෙන බැවිනි. එමෙන්ම කොමික් (Komic) ගම්මානය ලෝකයේ මෝටර් රථයකින් යා හැකි උසින්ම පිහිටි ගම්මානය ලෙස සැලකේ. මෙම ගම්මානවල ජීවත් වන මිනිසුන්ගේ සරල බව සහ ආගන්තුක සත්කාරය ඔබේ ගමනට අමතක නොවන මතකයක් එක් කරනු ඇත.

මෙම නිම්නය ටිබෙට් බෞද්ධ සංස්කෘතියේ කේන්ද්‍රස්ථානයකි. දහස් වසරකට වඩා පැරණි ටැබෝ (Tabo) විහාරය සහ කන්දක් මුදුනේ බලකොටුවක් මෙන් පෙනෙන කී (Key) විහාරය මෙහි ප්‍රධාන තැන් වේ. මෙම විහාර තුළ ඇති පැරණි සිතුවම් සහ නිසල වටපිටාව සිතට පුදුමාකාර සාමයක් ගෙන දෙයි.

"නූතන ශිෂ්ටාචාරයේ කෘතිම ආලෝක ධාරාවන්ගෙන් දහස් ගව්වක් ඈතින් පිහිටි ස්පිටි නිම්නය, රාත්‍රිය උදාවත් සමඟ දිව්‍යමය රංග භූමියක් බවට පත්වෙයි. මෙහි අහස හුදෙක් තරු පිරි වියනක් නොව, විශ්වයේ රහස් හෙළි කරන නිහඬ මහා කාව්‍යයකි. ඝන අන්ධකාරය රජයන නිම්නය මතින්, කිරි සයුරක් වැනි මන්දාකිණිය (Milky Way) එහා මෙහා විහිද යන්නේ, ස්වභාවධර්මය විසින් රිදී කුඩු ඉසින ලද කළු පැහැති සේද රෙද්දක් අහසේ එල්ලා ඇති අයුරිනි.

හිමෙන් වැසුණු උස් කඳු මුදුන් දෙස බලන විට, තරු පන්ති එම කඳු මුදුන් මත විවේක ගන්නවාක් මෙන් පෙනේ. මෙහිදී තරු පෙනෙන්නේ ඉතා සමීපයෙනි; ඒවා කෙතරම් දීප්තිමත්ද යත්, අහස දෙස බලා සිටින ඕනෑම අයෙකුට තමා විශ්වය සමඟ තනි වී ඇතැයි යන හැඟීම දැනෙයි. තරු නිවී නිවී දැල්වෙන මේ අසිරිමත් දසුන, ජෝතිෂ්‍ය ලෝලීන්ට විශ්වයේ රිද්මය හඳුනා ගැනීමටත්, ඡායාරූප ශිල්පීන්ට කාලය නතර කළ හැකි අගනා දසුන් හසුකර ගැනීමටත් ලැබෙන දුර්ලභ තෑග්ගකි. ඒ නිහඬ බව මැද, තරු එළියෙන් නැහැවුණු ස්පිටි රාත්‍රිය, ජීවිතයේ සැඟවුණු අරුත් සොයන ඕනෑම හදවතකට සැනසීමක් ගෙනෙනු නිසැකය."

"අවසානයේදී, ලාහුල් සහ ස්පිටි නිම්නය යනු අපේ දෑස් පිනවන සංචාරක ගමනාන්තයක් පමණක්ම නොවේ. එය මිනිසා සහ සොබාදහම අතර ඇති අසමසම ඉවසීම සහ බැඳීම කියාපාන ජීවමාන සාක්ෂියකි. ලොව උසින්ම පිහිටි තැපැල් කන්තෝරුවේ සිට ආදරණීයයෙකුට ලියන ලිපියක් මෙන්ම, චන්ද්‍රතාල් විල අසල ගෙවන නිහඬ මොහොතක්ද ඔබේ ආත්මයට අමුතුම ආලෝකයක් එක් කරනු ඇත. ඔබ නැවතත් කාර්යබහුල ලෝකයට පා තැබුවද, ස්පිටි හි නිල්වන් අහස සහ මීදුමෙන් වැසුණු විහාරස්ථාන ඔබේ මතකයේ සදාකාලිකව ලැගුම් ගනු ඇත. මන්ද, ඇතැම් ගමන් අවසන් වන්නේ සිතියමකින් නොව, අපේ ජීවිතය දෙස බලන අලුත් දැක්මකිනි."

"හිනැහෙන්න, සිනාසෙන්න, සතුටින් ඉන්න... කවුද දන්නේ හෙටක් තියෙයිද කියලා"

"සිනමාව යනු මනුෂ්‍ය චර්යාවන් සහ මානසික තත්ත්වයන් පිළිබිඹු කරන කැඩපතකි."ජීවිතය යනු රෝස පෙති මතින් ඇවිද යන ගමනක් නොවන බව අප කවුරුත් දන්නා සත්‍යයකි. නමුත්, එම කටුක ගමන සිනහවක් තුළින් අර්ථවත් කරන්නේ කෙසේද යන්නත්, මරණයේ අඳුරු සෙවනැල්ල හමුවේ ජීවිතයට ආලෝකයක් ලබා දෙන්නේ කෙසේද යන්නත් පිළිබඳව 'Kal Ho Naa Ho' චිත්‍රපටය අපට අපූරු පාඩමක් කියා දෙයි.ෂාරුක් ඛාන්, ප්‍රීති සින්ටා සහ සයිෆ් අලි ඛාන් රංගනයෙන් දායක වූ "Kal Ho Naa Ho" (කල් හෝ නා හෝ) චිත්‍රපටය යනුආදරය, වේදනාව සහ පරිත්‍යාගය යන මානුෂීය හැඟීම්වල පවතින ගැඹුරු මනෝවිද්‍යාත්මක පැතිකඩ ස්පර්ශ කරන මෙම සිනමාපටය, හුදෙක් බොලිවුඩ් ආදර කතාවකට එහා ගිය මනෝවිද්‍යාත්මක විග්‍රහයකි."

එමඟින් විග්‍රහ වන ප්‍රධාන මනෝවිද්‍යාත්මක මානයන් කිහිපයක් පහත පරිදි හඳුනාගත හැකිය.

1. මරණාසන්න මනෝභාවය සහ ජීවිතය දෙස බැලීම (Existential Psychology)

චිත්‍රපටයේ මධ්‍යම චරිතය වන අමන්, තමා මිය යන බව දැන දැනත් සතුටින් සිටීමට උත්සාහ කරයි. මෙහිදී "පවතින මොහොතේ ජීවත් වීම" (Living in the moment) යන සංකල්පය අවධාරණය කෙරේ.

තම අසනීපය හමුවේ ඔහු අසරණ නොවී, එය වසං කරමින් අන් අයගේ ජීවිත ආලෝකමත් කිරීමට උත්සාහ කිරීම තුළින් මරණය පිළිබඳ භීතිය (Death Anxiety) කළමනාකරණය කරන ආකාරය දැකගත හැකිය.

චිත්‍රපටය ආරම්භයේදී නයිනාගේ චරිතය තුළින් ගැඹුරු විශාදයක ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි.

පියාගේ සියදිවි නසාගැනීම සහ පවුලේ ආර්ථික ප්‍රශ්න ඇයව අකාලයේ වගකීම් දැරීමට පොළඹවන අතර, එය ඇයගේ පෞරුෂය තුළ ඇති "සතුට" යටපත් කර දමයි.


ඇය සිනාසීමට හෝ විනෝද වීමට බිය වන්නේ, නැවතත් වේදනාවක් අත්විඳීමට සිදුවෙතැයි යන අවිඥානික බිය නිසාය. එය චිත්තවේගීය අවහිරතාව (Emotional Blunting) ලෙස මනෝ විද්‍යාවේදී හඳුන්වනු ලබයි.

අමන් නයිනාට ආදරය කළද, ඔහු ඇයව රෝහිත් වෙත යොමු කිරීමට උත්සාහ කරයි.

තමාගේ අභාවයෙන් පසු ඇය තනි නොවිය යුතු බව සිතීම, මනෝවිද්‍යාත්මකව අතිශය පරිත්‍යාගශීලී (Selfless) තත්ත්වයකි. මෙය තමාගේ සතුටට වඩා අනෙකාගේ සුබසිද්ධිය අගයන "Altruism" නම් ගුණය ප්‍රකට කරයි.

රෝහිත් සහ නයිනා අතර මිත්‍රත්වය ආදරයක් දක්වා වර්ධනය වීමේදී පවතින චිත්තවේගීය සංකීර්ණතා මෙහි මැනවින් නිරූපණය වේ.

අමන්ගේ මැදිහත් වීම හරහා රෝහිත් සහ නයිනා අතර ශක්තිමත් බැඳීමක් ඇති කිරීමට උත්සාහ කිරීම තුළින්, පුද්ගලයෙකුගේ මානසික සුවයට ස්ථාවර සහකරුවෙකුගේ අවශ්‍යතාවය පෙන්වා දෙයි. ශෝකය මැද වුවද සිනහව සහ බලාපොරොත්තුව සොයා ගැනීම.  පියාගේ මරණයෙන් පසු නයිනා පත්ව සිටි මානසික පීඩනයෙන් මිදීම. අමන් සීමිත කාලයක් තුළ අර්ථවත් ජීවිතයක් ගත කිරීමේ උත්සාහය.

 මෙම නිර්මාණය මානව මනෝභාවයන්හි පවතින සංකීර්ණත්වය මැනවින් ස්පර්ශ කරයි. විශාදය, කම්පනය සහ මරණාසන්න භීතිය වැනි මනෝවිද්‍යාත්මක තත්ත්වයන්, ආදරය සහ සහකම්පනය (Empathy) හරහා කළමනාකරණය කළ හැකි ආකාරය චිත්‍රපටය පුරා විදහා දැක්වේ. පුද්ගලයෙකුගේ මානසික සුවය උදෙසා ශක්තිමත් පවුල් සබඳතා සහ අවංක මිත්‍රත්වය කෙතරම් වැදගත් ද යන්න නයිනාගේ චරිත පරිවර්තනය තුළින් සනාථ වේ. ඒ අනුව, 'Kal Ho Naa Ho' යනු මානසික සුවපත්භාවය සහ ජීවිතයේ අස්ථිර බව පිළිබඳව සිනමාත්මක රූපක ඇසුරින් කළ ගැඹුරු මනෝවිද්‍යාත්මක කියවීමකි."

"අද, මේ මොහොත පවතින බවත්, හෙටක් පිළිබඳ ස්ථිර නිගමනයකට එළඹිය නොහැකි බවත්" (Kal Ho Naa Ho) යන්න මෙහි පවතින ප්‍රධානතම දර්ශනයයි.

මෙම චිත්‍රපටය නරඹන්නාට ලබා දෙන පණිවිඩය වන්නේ මානසික පීඩනයන් සහ වේදනාවන් හමුවේ වුවද, ආදරය සහ සතුට සොයා යාම ජීවිතයේ අනිවාර්ය සාධකයක් බවයි."සෑම කඳුළක් පිටුපසම සිනහවකුත්, සෑම සමුගැනීමක් පිටුපසම අමරණීය මතකයකුත් ඉතිරි වන බව මෙම චිත්‍රපටය අපට සිහිපත් කරයි. අමන් අපෙන් සමුගත්තද, ඔහු නයිනාට සහ අපට උගන්වා ගිය 'ජීවත් වීමේ කලාව' සදාකාලිකය. ජීවිතය කෙටි වුවද එය ආදරයෙන් පුරවාලීමට හැකි බව පසක් කරමින්, 'කල් හෝ නා හෝ' සිනමා ඉතිහාසයේ මෙන්ම ප්‍රේක්ෂක මනසේ ද නොමැකෙන සලකුණක් තබයි."

දිව්‍යමය අභිනය

ඉන්දියානු නැටුම් කලාවේ 'ආරම්භය' ගැන කතා කිරීමේදී, එය ලෝකයේ අන් කිසිදු කලාවකට වඩා ගැඹුරු ආධ්‍යාත්මික සහ දාර්ශනික මුල් සොයා යන්නකි. මෙහි ආරම්භය මිනිස් ක්‍රියාවකට වඩා දිව්‍යමය සම්භවයක් ලෙසයි ඉන්දියානු මතය පිළිගන්නේ.

එම ආරම්භක පදනම මෙසේ සරලව විග්‍රහ කළ හැකිය

1. පංචම වේදය (පස්වන වේදය)

ඉන්දියානු විශ්වාසයට අනුව, ලොව පවතින සෘග්, යජුර්, සාම සහ අතර්වන් යන වේද හතරට අමතරව, බ්‍රහ්ම දෙවියන් විසින් 'නාට්‍ය වේදය' නිර්මාණය කරන ලදී.

භාරතීය නාට්‍ය ශාස්ත්‍රය (Natya Shastra)

ඉන්දියානු නැටුම් කලාවේ "බයිබලය" ලෙස සැලකෙන්නේ භරත මුණිවරයා විසින් ක්‍රිස්තු පූර්ව 200 ත් ක්‍රිස්තු වර්ෂ 200 ත් අතර කාලයේ රචනා කරන ලදැයි සැලකෙන "නාට්‍ය ශාස්ත්‍රය" යි.

• මෙහි නර්තනය, සංගීතය සහ නාට්‍ය කලාව පිළිබඳ සියලුම මූලධර්ම අන්තර්ගත වේ.

• පුරාවෘත්තයන්ට අනුව, බ්‍රහ්ම දෙවියන් විසින් වේද හතරේ (සෘග්, යජුර්, සාම, අතර්වන්) සාරය ගෙන පස්වන වේදයක් ලෙස "නාට්‍ය වේදය" නිර්මාණය කර භරත මුණිවරයාට උගන්වා ඇත.

• සෘග් වේදයෙන් - වචන (පාඨ්‍ය)

• සාම වේදයෙන් - සංගීතය (ගීත)

• යජුර් වේදයෙන් - අභිනය (ඉරියව්)

• අතර්වන් වේදයෙන් - රසය (හැඟීම්) මෙම අංග හතර එකතු කර නර්තනය නිර්මාණය කළේ සමාජයේ සියලු දෙනාටම අවබෝධ කරගත හැකි, විනෝදය මෙන්ම ශික්ෂණය ලබාදෙන මාධ්‍යයක් ලෙසයි.

2. විශ්වීය නර්තනය (Cosmic Dance)

නටරාජා සංකල්පය (The Concept of Nataraja)

හින්දු දහමට අනුව නර්තනයේ අධිපති දෙවියන් වන්නේ ශිව දෙවියන්ය. ශිව දෙවියන්ගේ "නටරාජා" (නර්තනයට අධිපති රජු) ස්වරූපය ඉන්දියානු නැටුම් කලාවේ පදනමයි.

• තාණ්ඩව (Tandava): ශිව දෙවියන් විසින් සිදුකරන ප්‍රචණ්ඩ හෝ ජව සම්පන්න නර්තනයයි. මෙය මැවීම, පැවැත්ම සහ විනාශය යන විශ්වීය ක්‍රියාවලිය නිරූපණය කරයි.

• ලාස්‍ය (Lasya): පාර්වතී දේවිය විසින් සිදුකරන මෘදු හා සුන්දර නර්තන විලාසයයි.

නර්තනයේ ආරම්භය විශ්වයේ ක්‍රියාකාරිත්වය සමඟ බැඳී පවතී. ශිව දෙවියන්ගේ 'ආනන්ද තාණ්ඩවය' හරහා විශ්වයේ මැවීම, පැවැත්ම සහ විනාශය නිරූපණය විය. නර්තනය යනු හුදු විනෝදාංශයක් නොව, විශ්වය සමඟ එකඟ වීමේ මාර්ගයක් ලෙස අතීත ඉන්දියානුවන් දුටුවේය.

3. දේවාල ආශ්‍රිත පුහුණුව

ඉන්දියානු නර්තනයේ ආරම්භක යුගය සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ දේවාල (Temples) කේන්ද්‍ර කරගත් එකකි.

• නර්තනය සැලකුණේ 'යෝගයක්' (ධ්‍යානයක්) ලෙසයි.

• පැරණි දේවාලවල කැටයම්වලින් පෙනී යන්නේ නර්තන ශිල්පීන් දෙවියන් සහ මිනිසා අතර සම්බන්ධය ගොඩනඟන පූජක පිරිසක් ලෙස කටයුතු කළ බවයි.

• දේවදාසි ක්‍රමය (Devadasi Tradition)

  ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය නැටුම්වල මුල් අවධිය විහාරස්ථාන හා බැඳී පැවතුණි. "දේවදාසීන්" ලෙස හැඳින්වූ නර්තන ශිල්පිනියන් දෙවියන් උදෙසා පූජාවක් ලෙස දේවාල තුළ නර්තනයේ යෙදුණහ. පසුකාලීනව මෙම නැටුම් දේවාලවලින් බැහැරව රජ මාළිගාවලට සහ වේදිකාවට පැමිණියේය.

4. ශාස්ත්‍රීය සම්පිණ්ඩනය

ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගයේදී භරත මුණිවරයා විසින් 'නාට්‍ය ශාස්ත්‍රය' ලියා තැබීමත් සමඟ, විසිරී තිබුණු නර්තන අංග විධිමත් 'සම්ප්‍රදායක්' ලෙස ස්ථාපිත විය. අද අප දකින සෑම ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය නැටුමකම ආරම්භක නීති රීති පද්ධතිය බිහිවූයේ එතැනිනි.

පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි

ඉන්දියානු නැටුම් කලාවේ පැරණි බව තහවුරු කරන ප්‍රධාන සාක්ෂියක් වන්නේ මොහෙන්ජොදාරෝ ශිෂ්ටාචාරයෙන් හමුවූ "නර්තන කන්‍යාවගේ" (Dancing Girl) ලෝකඩ පිළිමයයි. එයින් වසර දහස් ගණනකට පෙර සිටම ඉන්දියාවේ නර්තන කලාව පැවති බව සනාථ වේ.

ඉන්දියානු නැටුම් කලාවේ 'අවසානය' යන්න භෞතික අවසානයකට වඩා එහි නර්තන අංගයක නිමාව හෝ නර්තන ශිල්පියෙකු ලබන උත්තරීතර අධ්‍යාත්මික තත්ත්වය ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය. ශාස්ත්‍රීය නර්තන ප්‍රසංගයක අවසානය හඳුන්වන ආකාර කිහිපයක් මෙසේය:

---

1. මංගලම් (Mangalam) - සුබවාදී අවසානය

ඕනෑම ශාස්ත්‍රීය ඉන්දියානු නර්තන ප්‍රසංගයක් (උදා: භාරත නාට්‍යම් හෝ ඔඩිසි) අවසාන වන්නේ 'මංගලම්' පදයකිනි.

• මෙහිදී නර්තන ශිල්පියා දෙවියන්ට, ගුරුවරයාට සහ ප්‍රේක්ෂකයන්ට ස්තූතිය පුද කරයි.

• එමෙන්ම මුළු මහත් විශ්වයටම සාමය සහ සෙත පතා ආශිර්වාද කරමින් නර්තනය නිමා කරයි.

2. තිල්ලානා (Thillana) / මොක්ෂ (Moksha)

නර්තන අංග මාලාවක අවසාන කොටස සාමාන්‍යයෙන් ඉතා වේගවත් හා තාක්ෂණික අංගවලින් පිරි එකකි.

• තිල්ලානා: භාරත නාට්‍යම් ප්‍රසංගයක අවසාන ජව සම්පන්න කොටසයි.

• මොක්ෂ: ඔඩිසි නර්තනයේදී අවසාන අංගය 'මොක්ෂ' (නිවන/මිදීම) ලෙස හඳුන්වයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ නර්තන ශිල්පියා සිය නර්තනය හරහා ආත්මය පරමාත්මය සමඟ ඒකාබද්ධ කර නිදහස ලැබීමයි.

3. නර්තනයේ දාර්ශනික අවසානය

ඉන්දියානු සෞන්දර්ය වාදයට අනුව, නර්තනයක් අවසානයේ නර්තන ශිල්පියා සහ ප්‍රේක්ෂකයා යන දෙදෙනාම 'සාධාරණීකරණය' නම් තත්ත්වයට පත් විය යුතුය. එනම්, තමා යන පුද්ගලභාවයෙන් මිදී නර්තනයේ එන රසය තුළම තනි වීමයි. මෙහි අවසානය වන්නේ 'ශාන්ත රසය' හෙවත් මනසේ උපරිම සාමය අත්පත් කර ගැනීමයි.

4. නූතන ප්‍රවණතා සහ අභියෝග

කලා ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී, බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී (විශේෂයෙන් වික්ටෝරියානු යුගයේ බලපෑම නිසා) ඉන්දියානු නැටුම් කලාව 'අවසානයට' ආසන්න පරිහානියකට පත් විය. දේවදාසි ක්‍රමය තහනම් කිරීමත් සමඟ බොහෝ නැටුම් සම්ප්‍රදායන් අභාවයට යාමට පටන් ගත්තද, 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඇති වූ පුනරුදය නිසා ඒවා නැවත පණ ලැබීය.

---

නර්තනයක් අවසානයේ ප්‍රේක්ෂකයා තුළ ඉතිරි විය යුත්තේ තෘප්තියක් පමණක් නොව, ජීවිතය සහ විශ්වය පිළිබඳ යම් ගැඹුරු අවබෝධයකි. ඔබ මෙය යම් සාහිත්‍යමය කටයුත්තකට හෝ ලිපියකට භාවිතා කරන්නේ නම්, "නර්තනය අවසන් වුවද එහි දෝංකාරය (රසය) සදාකාලිකය" යන අදහසින් එය නිමා කළ හැකිය.

කඩා වැටීම යනු වඩාත් ප්‍රබල නැගිටීමක පෙරනිමිත්තයි

ජීවිතයේ ඔබ කුමන කාර්යයක නිරත වුවත්, ඒ සෑම තැනකදීම අපට හමුවන එක් තීරණාත්මක මොහොතක් තිබේ. එය නම් "ආගාධයේ කාලපරිච්ඡේදයයි".

මුලින්ම ඔබ ජිවිතයේ  යම් කිසි ඉලක්කයක් තබා ගත් විට, ඔබේ සිත තුළ ඇත්තේ විශාල උද්‍යෝගයකි;.

පිබිදීමකි. නමුත් ඔබ එම විෂය තුළට ගැඹුරින් කිමිදෙන්නට පටන් ගන්නා විට, ඔබේ වේගය අඩාල වන බව ඔබට දැනේවි. ඔබ ඒ තුළට වැඩි වැඩියෙන් කිමිදෙන තරමට, මේ පසුබෑම තදින්ම දැනෙන්නට ගනී. ඕනෑම අලුත් වැඩක් ආරම්භයේදී ඉතා හොඳින් සිදුවන බව පෙනුනද, සැබෑ ලෙසම ඒ තුළට අවතීර්ණ වන විට ප්‍රතිඵල කෙමෙන් අඩු වන්නට පටන් ගනී.

බොහෝ දෙනෙක් තම ගමන අත්හැර දමන්නේ මෙන්න මේ අසීරු මොහොතේදීය.

නමුත් ....  ඔබ තම අරමුණ  අත්නොහැර ඉදිරියටම ගියහොත්, ඉන්පසු උදාවන්නේ මින් පෙර නොවූ විරූ ප්‍රබල නැගිටීමකි. එම නැගිටීම ඉතා බලවත්ය. මන්ද, එය ගොඩනැගී ඇත්තේ ඔබ අත්පත් කරගත් ගැඹුරු දැනුම සහ අත්දැකීම් නමැති අත්තිවාරම මත බැවිනි. උපරිම ප්‍රතිඵල ලැබෙන්නේ මෙන්න මේ දෙවන නැගිටීමෙන් පසුවයි.

එබැවින්, ගැටලුවකදී හමුවන ඒ "ආගාධය" ඉවසා දරාගත යුතුය. ජයග්‍රහණයේ රහස ඇත්තේ එතැනය. ඔබ යම් කාර්යයක් ආරම්භ කළ මුල් අවධියේදී ලෝකය ඔබව දකින්නේ "ආධුනිකයෙකු" ලෙසයි. නමුත් ඔබ එම විෂය තුළ ඉදිරියට යද්දී, ඔබව සංසන්දනය කෙරෙන්නේ "වෘත්තිකයන්" සමඟයි. එවිට ඔබ තවමත් අඩියක සිටින බව ඔබට හැඟේවි. මෙය සාමාන්‍ය දෙයකි. මෙයට සූදානම්ව සිටින්න.

සෙත් ගොඩින්ගේ "The Dip" (ආගාධය) පොතේ පවසන පරිදි, මේ දුෂ්කර කඩඉමේදී 95%ක්ම පිරිස හැලී යති. ඔබ එම ආගාධය තරණය කළහොත්, ඔබ සෙසු සැමටම වඩා හිසක් උසින් වැජඹෙනු ඇත.

මෙම ආගාධයන් සබඳතාවලදී පවා ඇති වේ. යම් ගැටලුවක් හමුවේ නොසැලී සිටින පෙම්වතුන් හෝ අඹුසැමියන්, එම ගැටලුව විසඳාගත් පසු වඩාත් ප්‍රබල සහ ගැඹුරු බැඳීමකට හිමිකම් කියති.

ඔබ මෙවැනි "ආගාධයක" සිටින විට, කිසිසේත්ම දැනටමත් හිණිපෙත්තේ සිටින අය සමඟ ඔබව සංසන්දනය නොකරන්න. ඔබ සැසඳිය යුත්තේ "ඊයේ සිටි ඔබ" සමඟ පමණි. විෂයයක් ප්‍රගුණ කිරීමේදී මෙවැනි පසුබෑම් චක්‍රීයව පැමිණේ. ඉන් ගොඩ ඒම යනු ඔබ වෘත්තීයවේදියෙකු ලෙස ඊළඟ මට්ටමට පිවිසෙන බවට ලැබෙන සහතිකයයි.

මතක තබා ගන්න, වරක් ඔබ යම් උසකට ළඟා වූ පසු, එම මට්ටම පවත්වාගෙන යාමට එදා ඔබ ඒ තැනට ඒමට වැය කළ ඒ දැවැන්ත වෙහෙස නැවතත් අවශ්‍ය නොවේ.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර.

27/03/2026.

ඔබ නිවැරදි මාවතේ යන බව පවසන ඔබ මුහුණ දෙන අප්‍රසන්න" හැඟීම් 16ක්

විශ්වය නිතරම අපට සංඥා එවයි. එය අප වැරදි මාවතක යන බව හෝ නිවැරදි මාවතේ යන බව පෙන්වීමට විය හැකිය. ඔබ නිවැරදි මාවතේ ගමන් කරන බව සැබවින්ම පෙන්නුම් කරන අප්‍රසන්න හැඟීම්වලට බිය විය යුතු නැත. මේවා ඔබව තවදුරටත් දිරිමත් කරන සහ ජිවිතයේ  ජයග්‍රහණ කරා මෙහෙයවන විශ්වයේ වැදගත් සංඥාවන්ය.

අසහනය යනු ජිවිතයේ විවිධ අවස්තාවන් වලදී අප මුහුණ දෙන  වෙනස් වීමේ ක්‍රියාවලින් හිදී  වෙන් කළ නොහැකි , මග  හැරිය සහකාරයෙකි. අවාසනාවකට මෙන්, අපි බොහෝ විට එය අසතුටක් ලෙස වටහාගෙන එම  වෙනස්කම් මඟහරවා ගැනීමට උත්සාහ කරමු. නමුත් නව අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට, සීමාකාරී විශ්වාසයන් අත්හැරීමට සහ සැබෑ වෙනසක් සඳහා අපව පොළඹවා ගැනීමට යම් මට්ටමක අසහනයක් අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ඔබ නිවැරදි මාවතේ සිටින බව පෙන්වන ලකුණු

ළමා කාලයේ ඔබ මුහුණ දුන්  බිය වැඩිහිටි වියේදීත් ඔබට නැවත දැනීම.

 ඔබ කුඩා කල මුහුණ දුන් ගැටලුවලට වැඩිහිටියෙකු ලෙස නැවත මුහුණ දෙන බව ඔබට හැඟෙනු ඇත. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔබ පාඩමක් ඉගෙන ගෙන නැති බව නොව, ඔබ සිතන සහ දැනෙන ආකාරය පිළිබඳව ඔබ දැන් අවබෝධ කරගනිමින් සිටින බවයි. මෙය වෙනසක පළමු පියවරයි.

අතරමං වූ බවක් සහ අරමුණක් නැති බවක් දැනීම.

 මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔබ ඔබේ ජීවිතය තුළ වැඩිපුර ජීවත් වන බවයි. ඔබ අතීතය හෝ අනාගතය ගැන සිතනවා වෙනුවට වර්තමානය තුළ වැඩිපුර රැඳී සිටියි. මෙයට හුරු වන තෙක් ඔබට මාවත වැරදී ඇති බවක් දැනිය හැකිය.

මොළයේ වම් අර්ධය අකර්මන්‍ය වීම.

 ඔබ වැඩිපුර බුද්ධිය සහ හැඟීම් භාවිතා කරන විට, තර්කනය, සංවිධානය සහ මතකය වැනි වම් මොළයේ කාර්යයන් දුර්වල වන බවක් දැනිය හැක.

නින්දේ රටාවන් වෙනස් වීම.

 ඔබ වෙනදාට වඩා වැඩියෙන් හෝ අඩුවෙන් නිදා ගැනීමට පෙළඹෙනු ඇත. හදිසියේ මැදියම් රාත්‍රියේ අවදි වී විවිධ දේ ගැන සිතීමට පටන් ගනී.

හුදකලාවට ප්‍රිය කිරීම.

 සති අන්තයේ මිතුරන් සමඟ කාලය ගත කිරීම ඔබට වෙහෙසක් ලෙස දැනිය හැක. අන් අයගේ ගැටලු ඔබට මානසික පීඩනයක් ගෙන දෙයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔබ "අභ්‍යන්තර වෙනසකට"  භාජනය වෙමින් පවතින බවයි.

 සිහින පෙනීම

ඔබේ යටි සිත ඔබ සමඟ සන්නිවේදනය කිරීමට උත්සාහ කරයි. මේවා ඔබේ අත්දැකීම්වල පිළිබිඹුවක් විය හැකිය.

මිතුරන් අඩු වීම

නිෂේධාත්මක මිතුරන් සමඟ සිටීම ඔබට අපහසු වනු ඇත. ඔවුන්ගේ අශුභවාදී බව ඔබට දරාගත නොහැකි වන නිසා ඔබ ක්‍රමයෙන් ඔවුන්ව මඟහරියි.

ඔබේ සිහින බිඳ වැටෙන බවක් දැනීම.

 ඔබ කලින් මැවූ සිහිනවලට වඩා උසස් සහ ඔබට වඩාත් ගැලපෙන සැබෑ යථාර්ථයක් කරා ඔබ ගමන් කරන බව මේ මොහොතේ ඔබට නොවැටහෙනවා විය හැක.

ඔබේ සිතුවිලි ඔබේ සතුරෙකු ලෙස දැනීම.

 ඔබේ සිතුවිලි ඔබේ අත්දැකීම් හැඩගස්වන බව ඔබ වටහා ගනී. ඔබ ඒවා පාලනය කිරීමට උත්සාහ කරන විට, ඔබ සැමවිටම ඒවායේ පාලකයා වූ බව අවබෝධ වේ.

ඔබ කවුද යන්න පිළිබඳ අවිනිශ්චිතභාවයකින් පෙලීම.

 ඔබ "කවුරුන් විය යුතුද" යන මායාවන් දිය වී යයි. ඔබ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින බැවින් මෙම අවිනිශ්චිතභාවය ඔබට වැඩි වැඩියෙන් දැනෙන්නට පටන් ගනී.

ඔබ මෙතෙක් ඈ දුරට වඩා ජීවිතය තුළ තව යෑ යුතු දුර කොතරම් දිගුදැයි වැටහීම.

ඔබට යා යුතු ගමන ගැන පැහැදිලි අවබෝධයක් ඇති නිසාම එය කොතරම් දුරදැයි ඔබට දැනේ.

ඔබ දැනගැනීමට අකමැති දේ ,පිළිගැනීමට අකමැති ව තිබු සත්‍ය පිලිබඳ අවබෝධ වීම/.

යම් සබඳතාවක් අවසන් වී ඇති බව හෝ රැකියාවෙන් ඉවත් විය යුතු බව වැනි දේ සහජයෙන්ම දැනීම.

තමා වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට  ඇති දැඩි වුවමනාව.

 ඔබ මෙතෙක් කල් අන් අයට යටත් වී සිටීම ගැන ඔබටම කේන්තියක් දැනේ. මෙය ඔබ ඔබටම ආදරය කිරීමට සහ ගරු කිරීමට සූදානම් බවට ලකුණකි.

තම ජිවිතයේ  වගකීම ඇත්තේ  තමා සතු බව වටහා ගැනීම.

ඔබේ සතුට සහ ජීවිතය පිළිබඳ සම්පූර්ණ වගකීම ඇත්තේ ඔබ සතු බව වටහා ගැනීම බියකරු විය හැක. නමුත් සැබෑ නිදහස ලැබිය හැක්කේ එවිට පමණි.

"අධිරාජ්‍යයකට නොනැවුණු රාජ්පුත් ආත්මය"

මේවාර් හි දහසයවන රජු වූ මහාරාණා ප්‍රතාප් සිං යනු ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ අභිමානය සහ නොසැලෙන ධෛර්යය සංකේතවත් කරන ශ්‍රේෂ්ඨ නායකයෙකි. ඔහු සහ රාජ්පුත් බලකොටු අතර ඇත්තේ වෙන් කළ නොහැකි බැඳීමකි.ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් ලියැවුණු පරිච්ඡේදයක් වේ නම්, ඒ අන් කිසිවක් නොව මේවාර් දේශයේ අභිමානය සහ එහි අසමසම නායකයා වූ මහාරාණා ප්‍රතාප් සිං ගේ වීර කතාවයි. එය හුදෙක් රජකු සහ රාජ්‍යයක් අතර පවතින සබඳතාවක් නොව, නිදහස වෙනුවෙන් දිවි පරදුවට තැබූ මිනිසෙකු සහ ඔහුට සෙවණ දුන් ගල් පවුරු අතර ඇති වූ ආත්මීය බැඳීමකි

මහාරාණා ප්‍රතාප්ගේ සුවිශේෂීත්වය පවතින්නේ ඔහුගේ ප්‍රතිපත්තිගරුක නායකත්වය තුළයි.

 එවකට ප්‍රබලම අධිරාජයා වූ අක්බර්ගේ පාලනයට නතු නොවී, තම මාතෘභූමියේ නිදහස වෙනුවෙන් සටන් කළ එකම රාජ්පුත් පාලකයා ඔහුය.

හල්දිකාටි සටන (Battle of Haldighati)

1576 දී මූගල් හමුදාවට එරෙහිව කළ මෙම සටන ඉතිහාසයේ අතිශය වැදගත් වේ. මෙහිදී ඔහුගේ විශ්වාසවන්ත අශ්වයා වූ 'චේතක්' (Chetak) පෙන්වූ පක්ෂපාතීත්වය අදටත් ජනප්‍රවාදවල කියවේ.

ප්‍රබල මූගල් හමුදාව පරාජය කිරීමට ඔහු ආරවල්ලි කඳුවැටිය ආශ්‍රිතව ගරිල්ලා යුද උපක්‍රම දක්ෂ ලෙස භාවිත කළේය.

තම රාජ්‍යය වෙනුවෙන් සැප සම්පත් අතහැර කැලෑවල ජීවත් වෙමින්, තණකොළවලින් සෑදූ රොටි පවා අනුභව කරමින් ඔහු කළ කැපවීම අසමසම වේ.

රාජස්ථානයේ ඇති රාජ්පුත් බලකොටු

 (උදා: චිටෝර්ගාර්, කුම්භල්ගාර්) ලෝක උරුමයන් ලෙස සැලකෙන්නේ ඒවායේ ඇති සුවිශේෂී ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ ආරක්ෂක උපක්‍රම නිසාය.

 බොහෝ බලකොටු ඉදිකර ඇත්තේ උස් කඳු මුදුන් මතය (Giri Durg). මෙය සතුරාට ළඟා වීම අපහසු කළ අතර ඈතින් එන සතුරු හමුදා නිරීක්ෂණය කිරීමට උපකාරී විය.

කුම්භල්ගාර් බලකොටුව (Kumbhalgarh)

මහාරාණා ප්‍රතාප් උපත ලැබූ මෙම බලකොටුව ලොව දෙවන දිගම තාප්පයට (චීන මහා ප්‍රාකාරයට පසු) හිමිකම් කියයි. එහි දිග කිලෝමීටර් 36ක් පමණ වේ.

• බලකොටුවලට ඇතුළු වන දොරටු (Pol) කිහිපයක් තිබූ අතර, ඒවා අලි ඇතුන් ලවා පවා බිඳිය නොහැකි ලෙස යකඩ උල්වලින් සන්නද්ධ කර තිබුණි.

• කාන්තාර බහුල කලාපයක පිහිටියද, වසර කිහිපයක වැටලීමකට වුවද ඔරොත්තු දෙන පරිදි බලකොටු තුළ විශාල ජල ටැංකි සහ වැව් පද්ධති නිර්මාණය කර තිබුණි.

• යුද්ධයකදී පරාජය නියත වූ විට, සතුරා අතින් අගෞරවයට පත්වීමට වඩා ගින්නට පැන දිවි පිදීමට රාජ්පුත් කාන්තාවන් ගත් තීරණය මෙම බලකොටුවල ඉතිහාසය හා බැඳී පවතී.

• රාජස්ථානයේ රත් පැහැ වැලි තලාවෙන් ඉහළට එසවුණු කුම්භල්ගාර් සහ චිටෝර්ගාර් වැනි බලකොටු, හුදු ගොඩනැගිලි පමණක් නොවේ. ඒවා රාජ්පුත් වීරත්වයේ ශේෂ පත්‍රයන්ය. ලොව දෙවන දිගම තාප්පයට හිමිකම් කියන කුම්භල්ගාර් බලකොටුව, මහාරාණා ප්‍රතාප් උපත ලැබූ තොටිල්ලයි. අඩි දහස් ගණනක් උස කඳු මුදුන් මත නිම වූ මේ බලකොටු, සතුරෙකුට ළඟා විය නොහැකි තරම් අභියෝගාත්මක විය. ඒවායේ සෑම ගලකම ලියැවී ඇත්තේ තම මාතෘභූමිය සතුරාට පාවා නොදුන් වීරයන්ගේ ලේ සහ දහඩියයි.

---

සාරාංශය

ලක්ෂණය	විස්තරය
ප්‍රධාන බලකොටුව	කුම්භල්ගාර් සහ චිටෝර්ගාර්
යුද උපක්‍රම	ගරිල්ලා සටන් සහ කඳුකර ආරක්ෂාව
ප්‍රතිපත්තිය	මරණය හෝ නිදහස (අක්බර්ට යටත් නොවීම)

මහාරාණා ප්‍රතාප්ගේ ජීවිත කතාව සහ මෙම බලකොටු අපට කියා දෙන්නේ තාක්ෂණයට වඩා මිනිසෙකුගේ පෞරුෂය සහ අරමුණ බලවත් බවයි.

ඔබ ඉහත රූපයෙන් දකින්නේ මහාරාණා ප්‍රතාප් සහ ඔහුගේ අසමසම අශ්වයා වූ 'චේතක්' ගේ වීරත්වයයි. ඒ පිටුපසින් දිස්වන්නේ ඔහු උපන්, ලොව දෙවන දිගම තාප්පය සහිත කුම්භල්ගාර් (Kumbhalgarh) බලකොටුවේ අභිමානයයි.

සමස්ත ඉන්දියාවම මූගල් අධිරාජ්‍යයා වූ අක්බර් ඉදිරියේ හිස නමද්දී, ඒ දැවැන්ත බලයට අභියෝග කළ එකම මිනිසා මහාරාණා ප්‍රතාප්ය. ඔහු රජ මාලිගයේ සැප සම්පත් අතහැර ආරවල්ලි කඳු පන්තියේ කටුක ගල් ගුහා තෝරා ගත්තේය.

"වහල්භාවයේ රන් තැටියට වඩා, නිදහසේ තණකොළ රොටිය මට මිහිරි ය."

ඔහුගේ මේ දැඩි අධිෂ්ඨානය රාජ්පුත් සටන්කාමීන්ගේ හදවත් තුළ නොනිමෙන ගින්නක් ඇති කළේය. 1576 දී පැවති හල්දිකාටි සටන, හුදෙක් හමුදා දෙකක් අතර සටනක් නොව, ආධිපත්‍යය සහ නිදහස අතර වූ සදාකාලික අරගලයකි.

ප්‍රතාප් ගැන කතා කිරීමේදී ඔහුගේ විශ්වාසවන්ත අශ්වයා වූ චේතක් අමතක කළ නොහැක. තුවාල ලැබූ තම ස්වාමියා සතුරු වළල්ලෙන් මුදාගෙන ඇළකින් එතෙර වී අවසන් හුස්ම හෙළුෑ චේතක්, තිරිසන් සතෙකුට පවා තම ස්වාමියා වෙනුවෙන් කළ හැකි උපරිම කැපවීම ලොවටම පසක් කළේය.

අදටත් රාජ්පුත් බලකොටු දෙස බලන ඕනෑම අයෙකුට හැඟී යන්නේ, ඒවා ගල්වලින් පමණක් නොව, ගෞරවය සහ අභිමානය (Self-respect) යන පදනම මත ගොඩනැගී ඇති බවයි. මහාරාණා ප්‍රතාප් යනු අතීතයට පමණක් අයිති චරිතයක් නොව, තම අයිතිවාසිකම් සහ අනන්‍යතාවය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ඕනෑම අයෙකුට සදාකාලික ආදර්ශයකි.

පකිස්ථාන ජන ජීවිතය වෙලාගත් ආර්ථික අවපාතය.

පකිස්ථානයේ වත්මන් ආර්ථික අර්බුදය යනු දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැවති දුර්වල කළමනාකරණය, දේශපාලන අස්ථාවරත්වය සහ බාහිර ගෝලීය බලපෑම්වල ප්‍රතිඵලයකි. මෙය මූලික වශයෙන් ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් ඔස්සේ විග්‍රහ කළ හැකිය.

1. ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදය (Balance of Payments Crisis)

පකිස්ථානය මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම ගැටළුව මෙයයි.

ආනයන මත යැපීම.

රටේ නිෂ්පාදනයට වඩා ආනයනය (විශේෂයෙන් ඉන්ධන සහ ආහාර) ඉහළ මට්ටමක පවතී.

රට සතුව පවතින ඩොලර් සංචිත අවම මට්ටමකට වැටී ඇති අතර, ඇතැම් අවස්ථාවලදී එය මාසයක ආනයන සඳහා පවා ප්‍රමාණවත් නොවීය.

 ලබාගෙන ඇති විදේශ ණය සඳහා වාරික ගෙවීමට පවා නැවත ණය ගැනීමට සිදුවීම නිසා රට "ණය උගුලක" සිරවී ඇත.

2. අධික උද්ධමනය (Hyper-inflation)

සාමාන්‍ය ජනතාවට දැඩිව දැනෙන බලපෑම මෙයයි.

 ආහාර ද්‍රව්‍ය, විදුලිය සහ ඉන්ධන මිල වාර්තාගත ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත (ඇතැම් කාලවලදී උද්ධමනය 30% - 40% ඉක්මවා ගියේය).

මුදල් ඒකකය අවප්‍රමාණය වීම.

පකිස්ථාන රුපියල ඩොලරයට සාපේක්ෂව දැඩි ලෙස කඩා වැටීම නිසා ආනයනික භාණ්ඩවල මිල තවදුරටත් ඉහළ ගොස් ඇත.

3. ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතා (Structural Weaknesses)

අඩු බදු ආදායම: පකිස්ථානයේ බදු පදනම ඉතා පටුය. ධනවත් පන්තිය සහ විශාල ව්‍යාපාර බදු ගෙවීමෙන් මගහැරීම නිසා රජයේ ආදායම ඉතා අල්පය.

පාඩු ලබන රාජ්‍ය ආයතන: පකිස්ථාන ජාත්‍යන්තර ගුවන් සේවය (PIA) වැනි රාජ්‍ය ආයතන නඩත්තු කිරීමට රජයට විශාල මුදලක් වැය කිරීමට සිදුවේ.

ආරක්ෂක වියදම්. 

ජාතික ආරක්ෂාව සඳහා වෙන් කරන අධික පිරිවැය නිසා සංවර්ධන කටයුතු සඳහා ඉතිරි වන මුදල සීමිතය.

4. බාහිර බලපෑම් සහ පාරිසරික සාධක

මහා ගංවතුර (2022): ඇති වූ විනාශකාරී ගංවතුරින් කෘෂිකාර්මික අස්වැන්න විනාශ වූ අතර ඩොලර් බිලියන 30 කට අධික දේපළ හානියක් සිදු විය.

යුක්රේන යුද්ධය.

 ගෝලීය වශයෙන් තිරිඟු සහ තෙල් මිල ඉහළ යාම පකිස්ථානය වැනි ආනයන මත යැපෙන රටකට දැඩි පහරක් විය.

ලොව විශාලතම ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදකයාගේ පාරිසරික අරගලය

චීනයේ ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය සහ ඉන් එල්ල වන පාරිසරික බලපෑම වර්තමානයේ ලෝක අවධානය දිනාගත් ප්‍රධාන මාතෘකාවකි. ලොව විශාලතම ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදකයා මෙන්ම පරිභෝජනය කරන්නා ද වන චීනය, මෙම "ප්ලාස්ටික් උවදුර" පාලනය කිරීමට දැවැන්ත අභියෝගයකට මුහුණ දී සිටී.

1. ගැටලුවේ ව්‍යාප්තිය

චීනය වාර්ෂිකව ප්ලාස්ටික් ටොන් මිලියන 60කට වඩා නිෂ්පාදනය කරන අතර, ඉන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් එක්වරක් පමණක් භාවිතා කර ඉවතලන (Single-use) ප්ලාස්ටික් වේ. විශේෂයෙන්ම එරට වේගයෙන් වර්ධනය වන අන්තර්ජාලය හරහා ආහාර ඇණවුම් කිරීම (Food Delivery) සහ පාර්සල් බෙදා හැරීමේ සේවා (E-commerce) හේතුවෙන් ප්ලාස්ටික් ඇසුරුම් භාවිතය අතිශය ඉහළ ගොස් ඇත.

ලොව සාගරවලට වැඩිම ප්ලාස්ටික් ප්‍රමාණයක් මුදාහරින රටවල් අතර චීනය ඉදිරියෙන්ම සිටී. යැංසි (Yangtze) වැනි ප්‍රධාන ගංගා හරහා මෙම අපද්‍රව්‍ය සාගරයට එක්වේ.

කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා යොදාගන්නා ප්ලාස්ටික් පටල (Plastic mulch) පසට එක්වීමෙන් පසෙහි සාරවත් බව අඩු වී අස්වැන්න කෙරෙහි බලපෑම් එල්ල වේ.

මෙම උවදුර පාලනය කිරීමට චීන රජය මෑතකදී දැඩි නීතිරීති මාලාවක් හඳුන්වා දුන්නේය.

නැවත භාවිත කළ හැකි විකල්ප හඳුන්වා දුන්නද, ප්ලාස්ටික්වල ඇති ලාභදායී බව සහ පහසුව නිසා ජනතාව තවමත් ඒ සඳහා වැඩි නැඹුරුවක් දක්වයි. එසේම, ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණ පද්ධති නාගරික ප්‍රදේශ තරම් දියුණු නොවීම තවත් ගැටලුවකි.

චීනය ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය සම්බන්ධයෙන් දැඩි තීන්දු ගනිමින් සිටින මුත්, ඔවුන්ගේ සීඝ්‍ර ආර්ථික වර්ධනය සහ පාරිභෝගික රටාවන් පාලනය කිරීම විශාල අභියෝගයකි. මෙය හුදෙක් චීනයේ ගැටලුවක් නොව, ගෝලීය සැපයුම් දාමයට බලපාන පොදු ගැටලුවකි.

China Dialogue (chinadialogue.net)

The Third Pole (thethirdpole.net)

Phys.org / ScienceDaily

රාජ්පුත් වරුන් (Rajputs)

රාජ්පුත් වරුන් (Rajputs) යනු ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ, විශේෂයෙන්ම උතුරු සහ මධ්‍යම ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය හැඩගැස්වූ ප්‍රබල රණශූර වංශාධිපති පිරිසකි. "රාජ්පුත්" යන නාමය සංස්කෘත භාෂාවෙන් "රාජ්පුත්‍ර" (රජෙකුගේ පුත්‍රයා) යන්නෙන් බිඳී ආවකි.

රාජ්පුත් වරුන් හින්දු කුල ක්‍රමයට අනුව ක්ෂත්‍රිය (රණශූර) පන්තියට අයත් වේ. ඔවුන්ගේ සම්භවය පිළිබඳව විවිධ මත පවතී:

සූර්ය වංශ.

සූර්යයාගෙන් පැවත එන්නන්.

චන්ද්‍ර වංශ

චන්ද්‍රයාගෙන් පැවත එන්නන්.

අග්නි කුල

 පූජනීය ගින්නෙන් උපන් පිරිසක් ලෙස සැලකේ.

රාජ්පුත් සංස්කෘතිය ප්‍රධාන වශයෙන් ගොඩනැගී තිබුණේ වීරත්වය සහ ගෞරවය මතය.

මොවුන් උපතින්ම සටන්කාමී පිරිසක් වූ අතර, යුධ පිටියේදී පරාජය පිළිගැනීමට වඩා මරණය වැළඳ ගැනීම උතුම් කොට සැලකූහ.

තමන්ගේ වචනය සහ පවුලේ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් ඕනෑම කැපකිරීමක් කිරීමට ඔවුන් සූදානම් විය.

ජවුහාර් (Jauhar) චාරිත්‍රය.

යුද්ධයකදී පිරිමින් පරාජය වන බව ස්ථිර වූ විට, රාජ්පුත් කාන්තාවන් සතුරා අතට පත්වීමෙන් වැළකී තම ගෞරවය රැකගැනීම සඳහා සමූහ වශයෙන් ගින්නට පැන දිවි නසාගැනීමේ සිරිතක් අතීතයේ පැවතුණි.

ක්‍රි.ව. 6 වන සියවසේ සිට 12 වන සියවස දක්වා කාලය ඉතිහාසඥයන් හඳුන්වන්නේ "රාජ්පුත් යුගය" ලෙසයි.

ඔවුන් රාජස්ථානය (රාජ්පුතානා), මලවා සහ ගුජරාටය වැනි ප්‍රදේශවල කුඩා රාජ්‍යයන් රැසක් පාලනය කළහ.

ඉන්දියාවට එල්ල වූ මුස්ලිම් ආක්‍රමණවලට එරෙහිව ප්‍රබලතම බාධකය වූයේ මොවුන්ය. ප්‍රධාන වශයෙන් පෘථිවිරාජ් චෞහාන්, මහාරාණා ප්‍රතාප් වැනි වීරයන් ඉතිහාසයේ කැපී පෙනේ.

රාජ්පුත් වරුන් යුද්ධයට පමණක් නොව කලාවටද දැක්වූයේ මහත් ලැදියාවකි.

චිට්ටෝර්ගාර්, මෙහ්රන්ගාර් සහ අම්බර් වැනි අති දැවැන්ත, කලාත්මක බලකොටු අදටත් ඔවුන්ගේ ප්‍රෞඪත්වය විදහා දක්වයි.


"රාජ්පුත් සිතුවම්" (Rajput Paintings) නමින් හැඳින්වෙන ස්වදේශීය කලා සම්ප්‍රදායක් ඔවුන් යටතේ දියුණු විය.
රාජ්පුත් වරුන් යනු ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ "වීරත්වයේ සංකේතය" බඳු පිරිසකි. මෝගල් අධිරාජ්‍යය වැනි ප්‍රබල බලවේග සමඟ පවා මුලදී සටන් කර, පසුව රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා පවත්වා ගනිමින් ඉන්දියානු සංස්කෘතිය ආරක්ෂා කිරීමට ඔවුන් විශාල මෙහෙවරක් ඉටු කළහ.