මව් සෙවනින් සැදුණු අභිරහස් නිම්නය

ස්වභාවධර්මයේ අපූර්ව සූක්ෂමතාවයෙන් වැසුණු, වලාකුළුවලට පෙම් බැඳි මේඝාලයා කඳුකරයේ අද්භූත නිහඬතාවය බිඳිමින් ඇසෙන්නේ වෙනස්ම මාදිලියක කතාන්දරයකි. ලෝකයම පීතෘ මූලික බලපරාක්‍රමයන් හමුවේ නතුවෙද්දී, සිය නාමය, උරුමය සහ පරම්පරාවේ අභිමානය මවගේ ලෙයින් පැවත එන දියණියන්ගේ පාමුල තැබූ අසිරිමත් ජනකායක් අදටත් එම කඳු අතර ජීවත් වෙති. ඒ, සොබාදහම දේවත්වයෙන් අදහමින්, මාතෘ ප්‍රේමයේ පූජනීයත්වය සමාජයේ අඩිතාලම කරගත් අභිමානවත් 'කාසි' ජනතාවයි.ඉන්දියාවේ ඊසානදිග මේඝාලයා ප්‍රාන්තයේ සරුසාර කඳුකරයේ වෙසෙන කාසි ජනතාව ලෝකයේ වඩාත්ම ආකර්ෂණීය සහ අනන්‍ය සංස්කෘතික උරුමයකට හිමිකම් කියති. ආසියාවේ වැඩි ප්‍රදේශයක දැකිය හැකි පීතෘ මූලික (පීතෘ පාර්ශ්වීය) පවුල් ක්‍රමයට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් සමාජීය, ආත්මික සහ වංශානුක්‍රමික ක්‍රමයක් මොවුන් අතර පවතී.

1. මාතෘ මූලික ක්‍රමය (Longkur Longkha)

කාසි සංස්කෘතියේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ මාතෘ මූලිකත්වයයි. එනම් පරම්පරාව, දේපළ උරුමය සහ පවුල් නාමය තීරණය වන්නේ මවගේ පාර්ශ්වයෙන් පමණි. දරුවන්ට හිමිවන්නේ මවගේ වංශයේ නාමය (kur) ය. පවුලේ බාලම දියණියට විශේෂ ස්ථානයක් හිමිවේ. ඇයට පවුලේ මුතුන්මිත්තන්ගේ නිවස සහ ප්‍රධාන දේපළ උරුම වේ. ඇය දේපළවල සදාකාලික හිමිකාරිය නෙවෙයි, මහලු දෙමාපියන්, නොබැඳි සහෝදර සහෝදරියන් බලාගන්නා සහ පවුලේ ආගමික වතාවත් සිදුකරන භාරකාරිය ලෙස ක්‍රියා කරයි. විවාහයෙන් පසු මනමාලයා සාමාන්‍යයෙන් බිරිඳගේ නිවසට හෝ ඇගේ නිවස ආසන්නයේ පදිංචියට පැමිණෙයි. මාතෘ මූලික ක්‍රමයක පරම්පරාව පැවත ආවද, පිරිමින්ටද වැදගත් වගකීම් හිමිවේ. පිරිමියෙකුගේ ප්‍රධාන බලතල පවතින්නේ ඔහුගේ සහෝදරියගේ පවුල තුළය. එනම් ඔහු තම සහෝදරියගේ දරුවන්ට මාමා කෙනෙකු ලෙස උපදේශකයෙකු සහ පවුලේ ප්‍රධානියෙකු ලෙස කටයුතු කරයි. එමෙන්ම දේශපාලනික හා ගම් මට්ටමේ නායකත්වයන්හිදී පිරිමින් ප්‍රධානත්වය ගනී.

2. සමාජ සිරිත් විරිත් සහ ඥාති සබඳතා

කාසි සමාජය එකමුතුකම, ඥාති සබඳතා සහ තදබල අචාරධර්ම මත පදනම් වී ඇත. එකම වංශය අතර විවාහ තහනමක් මොවුන්ගේ දක්නට ලැබේ. එකම මාතෘ වංශයේ සාමාජිකයන් අතර විවාහ වීම විශාල පාපයක්/තහනම් දෙයක් ලෙස සැලකේ. විවාහයන් සිදුවිය යුත්තේ වෙනත් වංශයක අයෙකු සමඟ පමණි. සාම්ප්‍රදායික විවාහයන් ඉතා සරල වන අතර, එය පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු අතර පමණක් නොව පවුල් දෙකක් අතර ඇතිවන එකතුවක් ලෙස සැලකේ.

3. සාම්ප්‍රදායික විශ්වාස සහ ආගම

බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයෙන් පසු වැඩි පිරිසක් කතෝලික/ක්‍රිස්තියානි ආගම වැළඳගත්තද, 15–20% ක පමණ පිරිසක් තවමත් ඔවුන්ගේ ආදිවාසී ආගම අදහති.

ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන දාර්ශනික සංකල්පයන් කිහිපයකි.

"අවංක උත්සාහයෙන් සහ යහපත් ජීවිතයකින් ධර්මිෂ්ඨකම ළඟා කරගැනීම".

"දෙවියන්ව දැනගැනීමට පෙර මිනිසා හඳුනාගැනීම"
සැබෑ නමස්කාරය ආරම්භ වන්නේ අන් අයට ගරු කිරීම සහ කරුණාව දැක්වීමෙන් බව විශ්වාස කිරීම.

"මව් පාර්ශ්වයේ සහ පිය පාර්ශ්වයේ ඥාතීන් හඳුනාගැනීම"
දෙපාර්ශ්වයේම පවුල් සබඳතාවලට ගරු කිරීම.

එක දෙවියෙකු ඇදහීම සහ සොබාදහමට ගරු කිරීමමොවුන්ගේ ප්‍රධාන ආගමික සංකල්ප අතර ඇත. ඔවුන් U Blei Nongthaw නමැති එකම මහා මැවුම්කාර දෙවියන්ව විශ්වාස කරයි. දෙවියන් යනු සොබාදහම (කඳු, ගංගා, ගස්කොළං) හරහා අත්විඳිය හැකි බලවේගයකි. වනාන්තරය යනු පූජනීය ස්ථානයකි. 'මව්ෆ්ලැන්ග්' (Mawphlang) වැනි පූජනීය වනාන්තර දේව ආරක්ෂාව යටතේ පවතින බැවින් ඒවායින් කිසිවක් ඉවත් කිරීම තහනම්ය. මුතුන්මිත්තන් වෙනුවෙන් විශාල ගල් ටැම් (Mawbynna / Monoliths) සිටුවීම මොවුන්ගේ විශේෂ සිරිතකි.

Shad Suk Mynsiem (වසන්ත කාලයේ පැවැත්වෙන නර්තන උත්සවය) සහ Nongkrem උත්සවය මොවුන්ගේ ප්‍රධාන අස්වැන්න සහ සමෘද්ධිය උදෙසා පවත්වන උත්සව වේ.ෂාඩ් සුක් මින්සීම් යන්නෙන් සන්සුන් හදවත්වල නර්තනය යන තේරුම ගෙන ඒ. ශාඩ්ය සුක්නු මින්සිම් යනු  මේඝාලයාහි කාසි  ජනතාවගේ වඩාත්ම අභිමානවත් සහ සංස්කෘතිකමය වශයෙන් වැදගත් වාර්ෂික වසන්ත උත්සවයයි. සෑම වසරකම අප්‍රේල් මාසයේ දින තුනක් පුරා (ප්‍රධාන වශයෙන් ෂිලොන්හි ජයිආව් හී වේකින් ක්‍රීඩාංගණයේදී) පැවැත්වෙන මෙම උත්සවය, සරුසාර අස්වැන්නක්, සඵල පසක් සහ ප්‍රජාවගේ යහපැවැත්ම ලබා දීම වෙනුවෙන් මහා මැවුම්කාර දෙවියන්ට වූ U Blei කෙරෙන මහා කෘතඥතා පූජාවකි.

ප්‍රධාන ආගමික වතාවත් සහ පාරම්පරික සිරිත්

සංකේතාත්මක සාම්ප්‍රදායික නර්තනය

මෙහි ප්‍රධාන අංගය වන්නේ සාම්ප්‍රදායික බෙර , තාලම් සහ ලී වං  නාදයට අනුව රවුමට කරනු ලබන පූජනීය නර්තනයයි.

අවිවාහක කාන්තාවන්  පට Dest (Jainsem), බරැති රත්රන් සහ කොරල් පබළු මාල මෙන්ම රිදී ඔටුනු (Pansngiat) පැළඳ ඇතුළු වටයේ සෙමින් නර්තනයේ යෙදෙති. ඔවුන්ගේ සංසුන්, බිමට බර චලනයන්ගෙන් පිරිසිදුකම, ලැජ්ජාශීලී බව සහ පවුල් පරම්පරාවේ හා සංස්කෘතියේ භාරකාරියන් ලෙස ඔවුන්ගේ කාර්යභාරය සංකේතවත් කරයි. පිරිමින් එක් අතකින් සාම්ප්‍රදායික කඩුවක් සහ අනෙක් අතින් සුදු චාමරයක් ගෙන කාන්තාවන් වටා පිටත වටයේ ගාම්භීර ලෙස නර්තනයේ යෙදෙති. ඔවුන්ගේ චලනයන්ගෙන් කාන්තාවන්, වංශය සහ මාතෘ භූමිය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම සහ වික්‍රමාන්විතභාවය සංකේතවත් කෙරේ.

නර්තනය ආරම්භ කිරීමට පෙර, ගෝත්‍රික නායකයින් සහ පූජකවරුන් විසින් මුළු ප්‍රජාවටම සාමය, සෞඛ්‍යය සහ සමෘද්ධිය පතා ප්‍රාර්ථනා කරති. ෂාඩ් සුක් මින්සීම් උත්සවයෙන් කාසි ජනතාවගේ මූලික ජීවන දර්ශනය පිළිඹිබු වේ. මාතෘ මූලික සමගිය පරම්පරාවේ සහ දේපළවල භාරකාරියන් ලෙස කාන්තාවට හිමි ප්‍රධාන ස්ථානයත්, ආරක්ෂකයින් සහ උපදේශකයින් ලෙස පිරිමින්ගේ සාම්ප්‍රදායික කාර්යභාරයත් අතර සමබරතාවය පවත්වා ගනී.
පරිසරයට කෘතඥ වීම වසන්තයේ සහ මෝසම් වර්ෂාවේ පැමිණීම සලකුණු කරමින්, වගා සංවත්සරයට පෙර පෘථිවියේ සරුසාර බව සමරනු ලබයි. සංස්කෘතික අඛණ්ඩතාව  සංවිධානයේ මූලිකත්වයෙන් සංවිධානය වන අතර, එමගින් ඔවුන්ගේ ආදිවාසී උරුමය සහ ආත්මික වටිනාකම් පරම්පරා ගණනාවක් පුරා ජීවමානව පවත්වාගෙන යයි.

කාසි ජනතාවගේ ජීවන රටාව යනු හුදෙක් ඉපැරණි පාරම්පරික සිරිතක්ම පමණක් නොවේ; එය නූතන ලෝකයට නිහඬව කියාදෙන මහඟු පාඩමකි. මාතෘ මූලිකත්වයේ ආදරණීය රැකවරණයත්, සොබාදහමෙන් ලබාගන්නා තරමටම ඇයට නැවත ගෞරවය පුදන පාරිසරික දැක්මත් තුළ ඔවුන් ගොඩනගා ඇත්තේ මනුෂ්‍යත්වය සහ ප්‍රකෘතිය අතර ඇති පරමාදර්ශී සමගියයි. පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ ඔවුන් ආරක්ෂා කරගත් මේ සොඳුරු සහජීවනය, වෙනස්වන ලෝකය හමුවේ වුවද තවත් සියවස් ගණනාවක් ඉදිරියට නොසැලී බැබළෙනු නොඅනුමානය.

අදෘශ්‍යමාන දේවදාර සෙවණැලි අතර සැඟවුණු අභිරහස

 

මනාලි හි පෞරාණික හදීම්බා දේවී දේවාලය

හිමාචල් ප්‍රදේශයේ හිමෙන් තැවරුණු කඳු පන්ති අතරින් හමන සිසිල් සුළඟත් සමඟ, පෞරාණික දේවදාර ගස්වල පත්ර අතරින් ගලා එන අද්භූත අද්භූත බවක් මනාලි හි ධුංග්‍රි වනාන්තරය පුරා පැතිර පවතී. ඒ අතිශය අලංකාර, නිහඬ වනපෙත මධ්‍යයේ පිහිටා තිබෙන්නේ හුදෙක් ගොඩනැගිල්ලක් පමණක් නොව, කාලයේ වැලි තලාවට යට නොවූ මහා භාරත යුගයේ ජනප්‍රවාද සහ හිමාචාලි වාස්තු විද්‍යාවේ අසදෘශ අභිමානයයි. ක්‍රි.ව. 1553 දී කුල්ලු හි බහදූර් සිං මහාරාජා විසින් කරවන ලද මෙම හදීම්බා දේවී දේවාලය (ධුංග්‍රි දේවාලය), සොබාදහමේ සෞන්දර්යයත්, දේව භක්තියත් එකට කැටි වූ පෞරාණික හිමාචාලි කැටයම් ශිල්පයේ අපූර්ව ජීවමාන සාක්ෂියකි.

මෙම පූජනීය භූමිය හා බැඳුණු ජනප්‍රවාද පෙළගැසෙන්නේ මහා භාරත කථා පුවතේ අමතක නොවන පරිච්ඡේදයක් ද සමඟිනි.

හදීම්බා යනු අතීතයේ මෙම වනාන්තරය භාරව සිටි රාක්ෂසියකි. පාණ්ඩවයන් වනගතව සිටි සමයේදී, භීම විසින් ඇගේ සහෝදරයා වූ හිඩිම්බ නමැති රාක්ෂසයා පරාජය කරන ලදී. භීමගේ සදෘශ නොවන ශක්තියට හා ධර්මිෂ්ඨ චරිතයට පෙම් බැඳි හදීම්බා, ඔහු සමඟ විවාහපත් වූ අතර පසුව මහා භාරත යුද්ධයේ සුවිශේෂී චරිතයක් වූ ඝටෝත්කච නමැති ප්‍රබල යෝධ පුත්‍රයාට උපත දුන්නාය. පාණ්ඩවයන් පිටව ගිය පසු, සිය රාක්ෂ ගති අතහැර දැමූ හදීම්බා, පෞරාණික දේවදාර ගස් සෙවණේ දැඩි ලෙස තපස් රැකීමට පටන් ගත්තාය. ඇගේ අසමාන ආත්මීය කැපවීම හා පවිත්‍රතාවය හේතුවෙන් ඇය ප්‍රදේශයට අධිපති  ආරක්‍ෂක දේවතාවියක් බවට පත් වූ බව විශ්වාස කෙරේ. බහදූර් සිං මහාරාජා විසින් මෙම අද්විතීය දේවාලය ඉදිකිරීමෙන් පසු, මෙවැනි අතිවිශිෂ්ට නිර්මාණයක් ලොව වෙනත් කිසිදු ස්ථානයක නැවත කිසිදිනෙක බිහි නොවිය යුතු යැයි සිතා, එය නිර්මාණය කළ ප්‍රධාන වඩුවාගේ දකුණු අත කපා දැමූ බවට අඳුරු ජනප්‍රවාදයක් ද ප්‍රදේශවාසීන් අතර පවතී.

සාමාන්‍ය ගල් දේවාලවලට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ස්වරූපයක් ගන්නා හදීම්බා දේවාලය, පගෝඩා ශෛලියේ හිමාචාලි වාස්තු විද්‍යාව මනාව නිරූපණය කරයි . පෞරාණික ලී පුවරුවලින් සාදන ලද තට්ටු හතරකින් යුක්ත වන මෙහි වහලයේ ඉහළම කොටස අලංකාර ලෝකඩ කේතුවකින් හැඩගන්වා ඇත. ප්‍රධාන ලී දොරටුව සහ බිත්ති පුරා සත්ව රූප, මල් මෝස්තර, ස්වාභාවික සංකේත සහ මහා භාරත පුරාවෘත්තයන් නිරූපණය වන ක්ෂුද්‍ර කැටයම් ඇතුළත් කර ඇත. දේවාලය අභ්‍යන්තරයේ සාම්ප්‍රදායික පිළිමයක් වෙනුවට දක්නට ලැබෙන්නේ හදීම්බා දේවිය තපස් රැකි බව කියවෙන ස්වාභාවික ගල් ගුහාවයි. එහි ඇති ගල් තලාව මත ඇගේ පාද සටහනක් ද කොටා ඇත.

මනාලි හි සීතල මීදුම අතරින් මතුවන හදීම්බා දේවාලය යනු හුදෙක් සංචාරක ගමනාන්තයක් පමණක් නොවේ. එය පෞරාණික ශ්‍රද්ධාව, ගැඹුරු අභිරහස සහ ස්වාභාවික සෞන්දර්යය මුසු වූ ජීවමාන අත්දැකීමකි. දේවදාර වෘක්ෂයන්ගේ මුමුණන සුළං රැල්ලට සවන් දෙමින්, ශතවර්ෂ ගණනාවක් පැරණි මෙම පූජනීය භූමියේ ඇවිද යාම, ඕනෑම සංචාරකයෙකුගේ මනස අතීතයේ රහස්‍ය ලෝකයකට ගෙන යන නොමැකෙන මතකයක් වනු නොඅනුමානය.

වලාකුළු අතරින් කඩාහැලෙන සොබාදහමේ සප්ත නාදය

 

ලෝකයේ වැඩිම වර්ෂාපතනයක් ලබන "වලාකුළු වල නිවහන" ලෙස විරුදාවලිය ලත් ඉන්දියාවේ මේඝාලය ) ප්‍රාන්තයේ චෙරපුන්ජි හි පිහිටි විස්මිතම ස්වභාවික නිර්මාණයක් ලෙස නොහ්ස්ගිතිඅං දිය ඇල්ල හඳුන්වා දිය හැකිය. ලොව පුරා සංචාරකයින් අතර "සත් සහෝදරියන්ගේ දිය ඇල්ල" (Seven Sisters Falls) ලෙස මහත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන මෙම දිය ඇල්ල කඳු මුදුනක සිට එක පෙළට පහළට කඩාහැලෙන දිය දහරා හතකින් සමන්විත දර්ශනීය කලා කෘතියකි.

අඩි 1033ක් පමණ උසකින් යුත් හුණුගල් පර්වත මාලාවක් ඔස්සේ පහළට ඇදහැලෙන මෙම දිය ඇල්ල, ඉන්දියාවේ පිහිටි 4 වැනි උසම දිය ඇල්ල ලෙසද සැලකේ.

මෙම දිය ඇල්ලට "සත් සහෝදරියන්ගේ දිය ඇල්ල" යන නම යෙදීමට ප්‍රධාන හේතු දෙකක් පවතී. භූගෝලීය වශයෙන් ගත් කල, එකිනෙකට සමාන්තරව කඩාහැලෙන ප්‍රධාන දිය දහරා හත, ඊසානදිග ඉන්දියාවේ පිහිටි ප්‍රාන්ත හත (Assam, Arunachal Pradesh, Manipur, Meghalaya, Mizoram, Nagaland, and Tripura) සංකේතවත් කරන බව පැවසේ.

එහෙත්, ප්‍රදේශයේ වෙසෙන ඛාසි  ආදිවාසී ජනප්‍රවාදවලට අනුව මෙහි ඇත්තේ ඉතා සුන්දර හා හැඟීම්බර කතාවකි. ඈත අතීතයේ එකිනෙකාට අතිශයින් ආදරය කළ සහෝදරියන් හත්දෙනෙකු ජීවත් වූ බවත්, ඔවුන්ගේ නොබිඳෙන ආදරය සහ එකමුතුකම සදාකාලිකව පවත්වා ගැනීම උදෙසා සොබාදහම් මාතාව විසින් ඔවුන්ව මෙම දිය දහරා හත බවට පත්කළ බවත් ප්‍රදේශවාසීහු විශ්වාස කරති.

නොහ්ස්ගිතිඅං දිය ඇල්ලේ ඇති තවත් සුවිශේෂීතාවයක් වන්නේ එය මුහුණලා පිහිටා ඇත්තේ නැගෙනහිර දෙසට වීමයි. එම නිසා, උදෑසන හිරු රැස් පතිත වන විට මීදුම් පටල අතරින් මතුවන දිය ඇල්ලේ දසුන අතිශය මනරම්ය. විශේෂයෙන්ම, පස්වරු කාලයේ හිරු බැසයන මොහොතේ සූර්යාලෝකය දිය බිඳිති මත වැටීමෙන් මතු වන වර්ණවත් දේදුනු රටා, මෙම පාරාදීසයට එක් කරන්නේ දිව්‍යමය ස්වරූපයකි.

මෝසම් වැසි කාලයේදී (ජූනි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා) සම්පූර්ණ ශක්තියෙන් ගලාබසින මෙම දිය ඇල්ල, වියළි කාලගුණය පවතින විට ක්ෂේත්‍රයේ සමහර කොටස් සිහින් වී යයි. එබැවින් මෝසම් වැස්සත් සමඟම මීදුම පලවා හරිමින් දිය ඇල්ලේ පූර්ණ දර්ශනය මතු වන මොහොත සංචාරකයින්ගේ හදවත් අමන්දානන්දයට පත් කරයි.

නොහ්ස්ගිතිඅං යනු හුදෙක් ගලාබසින ජල කඳක් පමණක් නොව, සොබාදහමේ සදාතනික සහෝදරත්වය සහ තේජස ලොවට කියාපාන ජීවමාන ස්මාරකයකි. වලාකුළු සිපගන්නා ඒ කඳු මුදුන් අතරින් ගලා එන සප්ත නාදයට සවන් දෙන ඕනෑම අයෙකුගේ මනසට දැනෙන්නේ වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි අසමසම ශාන්තියකි. දිනක මේඝාලයට පියමං කරන ඔබට, නොහ්ස්ගිතිඅංහි ඒ රිදී සේලයන් ඔබේ නෙත් සිත් සදහටම වසඟ කරනු නොඅනුමානය.

බොලිවුඩ් පුරාවෘත්තයක පරස්පර විරෝධී බව

ඉන්දීය සිනමාවේ දිදුලන ඉතිහාසය දෙස බලන විට බොහෝ විට කෙනෙකුගේ උරුමය තීරණය වන්නේ සංඛ්‍යාලේඛන මත ය. අසාර්ථක චිත්‍රපට පෙළක් නිසා වෘත්තීය ජීවිතයක් අවසන් වුවත් , සාර්ථක චිත්‍රපට කිහිපයක් නිසා එය සදාකාලික විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මෙම සාමාන්‍ය මිනුම් දඬුවලට වඩා ප්‍රමුඛව දක්නට ලැබෙන , සිනමාවේ සාමාන්‍ය නීතිරීතිවලට සහ මිනුම් ද‍ඬුවලට අභියෝග කළ සුවිශේෂී තරුවක් සිටී. ඒ මිතුන් චක්‍රවර්තී ය.

මොහු සම්බන්ධව ලෝක සිනමාවේම කාගේත් අවධානය දිනාගත්, ප්‍රේක්ෂකයන්ව මවිතයට  පත් කරවන නිල වාර්තාවක් තබා ඇත. එනම් මිතුන් චක්‍රවර්තී බොක්ස් ඔෆිස් හි රඟපෑ චරිත තුළින්  අසාර්ථක වූ සහ වාණිජමය වශයෙන් අසාර්ථක වූ චිත්‍රපට 180කට වඩා වැඩි ගණනක ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කර ඇත. මෙම චිත්‍රපට සංඛ්‍යාවෙන්  වැඩි ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය වුයේ 1990 දශකයේදී ය. එම දශකය තුළ මිතුන් කිසිදා නොවූ විරූ අයුරින් අඛණ්ඩව චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කිරීමේ යෙදුනි. 

මෙම කාල වකවානුව තුළ මිතුන්  සිය නිර්මාණකරණය වෙනුවෙන් ගොඩ නැගූ සිනමා මධ්‍යස්ථානය ඌටි වෙත මාරු කළ අතර, එය ස්වයංපෝෂිත කුඩා කර්මාන්තයක් බවට පත් කළේය. ඔහු සිතාගත නොහැකි වේගයකින් චිත්‍රපට සඳහා අත්සන් තැබූ අතර, සමහර අවස්ථාවලදී අඩු වියදමකින් නිශ්පාදනය කළ හැකි,  පොදු ජනතාව ඉලක්ක කරගත් ක්‍රියාදාම චිත්‍රපට කිහිපයකටම එකවර රංගනයෙන් දායක විය. 

වියදම් අවම කර ගැනීම සඳහා ඔහු ඌටි හි හෝටලයක් පවා මිලදී ගත් අතර, එහි රංගන ශිල්පීන් සහ කාර්ය මණ්ඩලය නිරන්තරයෙන් නවාතැන් ගත්හ.  මෙම චිත්‍රපට වල බොහෝ විට තේමාවන් වූයේ  පළිගැනීම , නීතිය ඉදිරියේ සිදු කරන එරෙහි වීම්, අසාධාරණ යට ලක්වන මිනිසුන් උදෙසා පෙනී සිටීම් වැනි තේමාවන්‍ ය. මෙම චිත්‍රපට ඉතා ඉක්මනින් නිෂ්පාදනය කර, අඩු වියදමකින් බෙදා හැර, ඉන්දියාවේ ග්‍රාමීය සහ නාගරික නොවන ප්‍රදේශවල තනි තිර සිනමාහල් ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි. ඉන් බහුතරයක් ආදායම් වාර්තා තැබීමට හෝ විචාරක පැසසුමට ලක්වීමට අපොහොසත් වුවද, චිත්‍රපට විශාල සංඛ්‍යාවක් නිකුත් වීම හේතුවෙන් ඔහුගේ නම සිනමාහල් නාමපුවරුවල සදාකාලිකව සටහන් විය.

සාමාන්‍ය සිනමා කර්මාන්තයේ ස්වභාවය අනුව, මෙවැනි අසාර්ථක වීම් ප්‍රතිශතයකින් සුළු ප්‍රමාණයක් වුවද ප්‍රධාන නළුවෙකුගේ වෘත්තීය ජීවිතය විනාශ කිරීමට ප්‍රමාණවත්ය. කෙසේ වුවත් ,  මිතුන්ගේ චිත්‍රපට ලොව පවත්වා ගෙන ආ තරු ගුණය ආරක්ෂා වූයේ ඔහුගේ අතීත ජනප්‍රියත්වය, බිම් මට්ටමේ තිබූ අසමසම ආකර්ෂණය සහ විශිෂ්ට ව්‍යාපාරික ආකෘතිය හේතුවෙනි.  ඌටි කේන්ද්‍ර කරගත් චිත්‍රපට, ප්‍රධාන පෙළේ මාධ්‍ය මඟින් අසාර්ථක ලෙස හැඳින්වුවද, ඒවා ඉතා පිරිමැසුම්දායක ලෙස නිෂ්පාදනය කර තිබූ බැවින් බෙදාහරින්නන්ට විශාල පාඩු සිදු නොවීය. සිනමාහල් පවත්වාගෙන යාම සඳහා අඛණ්ඩව චිත්‍රපට අවශ්‍ය වූ කුඩා නගරවල සිනමාහල් හිමියන්ට ඒවා ආරක්ෂිත මෙන්ම වාසිදායක ආයෝජනයක් විය.

වඩාත්ම වැදගත් කරුණ නම් 90 දශකයේ මෙම රැල්ලට බොහෝ කලකට පෙර මිතුන්ගේ සුපිරි තරුවක් ලෙස පැවති අනන්‍යතාවය ස්ථාවර කරතිබීමයි. ඔහු දුෂිත ක්‍රමවේදයට එරෙහිව සටන් කරන පීඩිත ජනතාව නියෝජනය කරමින්, නැගී ආ පොදු ජනතාවගේ සැබෑ වීරයා බවට පත්ව සිටියේය. ඔහුගේ සැබෑ ජීවිතයේ චාම් බව, අව්‍යාජ බව සහ දුප්පත්කමින් නැගී ආ ජීවිත කතාව ඉන්දියානු කම්කරු පන්තිය සමඟ තිබූ බැඳීම තවත් දැඩි කළේය.

මිතුන් චක්‍රවර්තීගේ වර්ධනය සහ ජනප්‍රියතාවය පිලිබඳ දෙස 1990 දශකයේ බී-ගණයේ (B-grade) චිත්‍රපට තුළින් පමණක් සංසන්ධනය කිරීම  ඔහුගේ කලාත්මක ජිවිතයේ  වටිනාකම සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදියට වටහා ගැනීමකි. 1982 දී ඔහු ඩිස්කෝ ඩන්සර් (Disco Dancer) නම් අතිදැවැන්ත චිත්‍රපටයට රංගනයෙන් දායක වූ අතර මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියානු බොක්ස් ඔෆිස් වාර්තා බිඳ දැමුවා පමණක් නොව, ගෝලීය සංස්කෘතික සංසිද්ධියක් බවට ද පත් විය.

බප්පි ලහිරිගේ විද්‍යුත් සංගීතයෙන් ඔපවත් වූ මිතුන්ගේ රංගන ජීවිතය සෝවියට් රුසියාව , මැදපෙරදිග, අප්‍රිකාවේ සමහර ප්‍රදේශ සහ චීනය පුරා එක රැයකින් අතිශය ජනප්‍රිය තරුවක් බවට පත් විය. ගෝලීය මට්ටමින් බොලිවුඩ් නැටුම් සහ සංගීතය පිළිබඳ ආකල්පය වෙනස් කරමින්, විදේශයන්හි දැවැන්ත රසික පිරිසක් දිනාගත් සීමිත ඉන්දීය නළුවන් කිහිප දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස ඔහු තවමත් පසුවේ.

ඔහු ඉන්දීය සිනමාවට සුවිශේෂී රිද්මයක් ගෙන ආවේය. ඔහු විශිෂ්ට ජාතික සම්මානලාභියෙකු මෙන්ම සිනමාහල්වල ඉදිරි පෙළ අසුන් ගන්නා ප්‍රේක්ෂකයින් අතර ජනප්‍රිය වූ බොලිවුඩ් සිනමාවේ අවිවාදිත සක්විති රජු ද විය."

ඒ අතරම, මිතුන් යනු ඉන්දියාවේ ඉහළම සිනමා බලධාරීන් විසින් පිළිගත් අසාමාන්‍ය කලාත්මක කුසලතාවලින් හෙබි නළුවෙකි. ඔහු 1976 වසරේ තිරගත වූ  මෘණාල් සෙන්ගේ ම්රිගයා  (Mrigayaa) නම් විශිෂ්ට චිත්‍රපටයෙන් සිනමාවට පිවිසි අතර, එහිදී හොඳම නළුවා සඳහා වන සිය ප්‍රථම ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය දිනා ගත්තේය.  ඉන්පසුව ඔහු බුද්ධදේව් දාස්ගුප්තා විසින්1992 දී  නිශ්පාදනය කල  තහඩර් කතා (Tahader Katha ) සහ ජී. වී. අයියර් විසින් 1998  නිශ්පාදිත  ස්වාමි විවේකානන්ද (Swami Vivekananda) යන චිත්‍රපට සඳහා තවත් ජාතික සම්මාන දෙකක් දිනා ගත්තේය. 

මෙයින් සනාථ වන්නේ වාණිජමය චිත්‍රපටවල කාර්යබහුලව සිටි කාලයේදී පවා ඔහුගේ රංගන ප්‍රතිභාව කිසිසේත් අඩු නොවූ බවයි. ඔහු කැපවීම, නොසැලෙන උත්සාහය සහ බහුවිධ යන කුසලතා සංකේතයක් ලෙස නැගී සිටියි. උදෑසන කාලයේ කලාත්මක සිනමා නිර්මාණයක විශිෂ්ට රංගනයක නිරත වීමටත්, සවස් කාලයේ ක්‍රියාදාම චිත්‍රපටයක රඟපෑමටත් ඔහුට එකලෙස හැකියාව තිබුණි.

අවසාන වශයෙන්, ඔහුගේ අසාර්ථක වූ  චිත්‍රපට 180 දෙස බලන කළ , ඒ ඔහුගේ අදක්ෂකම නොව, ඔහුගේ නොසැලෙන ශ්‍රම ශක්තිය සහ බොලිවුඩ් ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී පරිච්ඡේදයක් පිළිබඳ සාක්ෂියකි. ඔහු ආදරණීය ප්‍රතිමූර්තියක්,වන අතර ,  සදාකාලික සුපිරි තරුවකි.

සමුද්‍ර මන්ථනය (කිරි සයුර කැළඹීම)

සමුද්‍ර මන්ථනය (කිරි සයුර කැළඹීමේ පුවත) යනු හින්දු මිථ්‍යා කතාවල එන වඩාත්ම ප්‍රකට සහ වැදගත් සිදුවීමකි. මහා භාරතය, ශ්‍රීමද් භාගවතම් සහ විෂ්ණු පුරාණය වැනි ග්‍රන්ථවල මෙය විස්තරාත්මකව දක්වා ඇත. මෙයින් කියැවෙන්නේ අමෘතය ලබා ගැනීම සඳහා සදාකාලික සතුරන් වූ දේව (දෙවිවරුන්) සහ අසුර (අසුරයන්) අතර ඇති වූ මහා විශ්වීය එකඟතාවය සහ එකමුතුව පිළිබඳවයි.


මේ පුවත ආරම්භ වන්නේ කෝපයට බර දුර්වාස ඍෂිවරයා විසින් ඉන්ද්‍ර දෙවියන්ට දිව්‍යමය මල් මාලාවක් තෑගි කිරීමත් සමඟයි. ඉන්ද්‍ර දෙවියන් එය තමන්ගේ ඓරාවත නම් ඇතාගේ හොඬවැල මත තැබූ අතර, ඇතා එම මල් මාලාව බිමට දමා පාගා දැමීය. මෙම අනාදරයෙන් කෝපයට පත් දුර්වාස ඍෂිවරයා, ඉන්ද්‍ර දෙවියන් ඇතුළු සියලු දෙවිවරුන්ගේ ශක්තිය, වාසනාව සහ තේජස නැති වී යන ලෙස ශාප කළේය.

දෙවිවරුන් දුර්වල වූ මෙම අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගත් අසුරයෝ මුළු විශ්වයේම බලය අල්ලා ගත්හ. අසරණ වූ ඉන්ද්‍ර දෙවියන් විෂ්ණු දෙවියන්ගේ පිහිට පැතූ අතර, අහිමි වූ සම්පත් සහ අමරණීය බව ලබා දෙන අමෘතය ලබා ගැනීම සඳහා අසුරයන් සමඟ එකතු වී ක්ෂීර සාගරය (කිරි සයුර) කැළඹීමට විෂ්ණු දෙවියන් උපදෙස් දුන්නේය.
සයුර කැළඹීමේ ක්‍රියාවලිය

මහා සාගරයක් කැළඹීම සඳහා අතිවිශාල දිව්‍යමය බලවේග රැසක් එකතු විය:

මන්දාර පර්වතය මන්ථනය කරන (කැළඹීමේ) දණ්ඩ ලෙස භාවිතා විය.


නාග රාජයා වූ වාසූකී, මන්දාර පර්වතය වටා එතෙන ලණුව ලෙස ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් විය.


කූර්ම අවතාරය: මන්දාර පර්වතයේ අධික බර නිසා එය මුහුදු පතුලට ගිලී යාමට පටන් ගත් විට, විෂ්ණු දෙවියන් කූර්ම (මහා ඉබ්බෙකුගේ) අවතාරය ගෙන පර්වතය තම පිට මත තබාගෙන සහාය විය.

වාසූකී නාගයා පිටකළ ගිනිජාලා සහ විෂ දුමාරයට මුහුණ දෙමින් අසුරයන් උගේ හිස පැත්තෙන් ද, දෙවිවරුන් උගේ වලිගය පැත්තෙන් ද අල්ලාගෙන සයුර කැළඹූහ.
මුහුදෙන් මතුවූ මහා වස්තූන් (රත්න)

සයුර කැළඹීම වේගවත්වත්ම, මහා භයානක තර්ජනයක් සමඟින් සප්‍රසිද්ධ අතිජාත වස්තූන් 14 ක් (රත්න) මුහුදෙන් මතුවිය:

හලාහල (විෂය): කිසිදු වස්තුවක් මතුවීමට පෙර, මුළු විශ්වයම විනාශ කළ හැකි තරම් භයානක විෂක් සයුරෙන් පිටවිය. ලෝකය බේරා ගැනීම සඳහා ශිව දෙවියන් එම විෂ මුළුමනින්ම පානය කළ අතර, එය උගුරේ තබා ගැනීම නිසා උන්වහන්සේගේ උගුර නිල් පැහැ වී "නීලකණ්ඨ" යන නම පටබැඳුණි.


ලක්ෂ්මී දේවිය: සිරියාවට සහ සමෘද්ධියට අධිපති ලක්ෂ්මී දේවිය රළ අතරින් මතුවී, විෂ්ණු දෙවියන් තම සහකාරයා ලෙස තෝරා ගත්තාය.


ඓරාවත: දත් හතරක් සහිත දිව්‍යමය සුදු ඇතා ඉන්ද්‍ර දෙවියන්ට හිමි විය.


කාමධේනු: සිතූ පැතූ සම්පත් දෙන දිව්‍ය ගවයා, පූජා කටයුතු සඳහා ඍෂිවරුන්ට පූජා කරන ලදී.


උච්චෛඃශ්‍රවස්: හිස් හතක් ඇති දිව්‍යමය පියාඹන අශ්වයා.


කෞස්තුභ: මුළු විශ්වයේම ඇති වටිනාම මැණික, විෂ්ණු දෙවියන් තම ලැම මත පැළඳ ගත්තේය.


පාරිජාත: කිසිදා නොමියෙන මල් හටගන්නා දිව්‍යමය වෘක්ෂය.


ධන්වන්තරී සහ අමෘතය: අවසානයේ, වෛද්‍ය විද්‍යාවට අධිපති ධන්වන්තරී දෙවියන් අමෘතය පිරවූ රන් කළසක් (කුම්භ) සුරතින් දරාගෙන මතුවිය.
අවසානය: මොහිනීගේ ආගමනය

අමෘත කළස මතුවූ වහාම එය අයිති කරගැනීම සඳහා දෙවිවරුන් සහ අසුරයන් අතර මහා සටනක් ඇරඹුණි. අසුරයන්ට අමරණීය බව ලැබීම වැළැක්වීම සඳහා විෂ්ණු දෙවියන් අසදෘශ්‍ය රූපසම්පන්න මොහිනී නම් කාන්තා වේශය මවාගත්තේය.

මොහිනී සිය රූපශ්‍රියෙන් අසුරයන් මුලා කර, අමෘතය බෙදාහැරීමේ කාර්යය ඇයට පවරන ලෙස අසුරයන් කැමති කරවා ගත්තාය. ඉන්පසු ඇය සෑම අමෘත බිඳුවක්ම දෙවිවරුන්ට පමණක් ලැබෙන සේ බෙදා දුන්නාය. රාහු නම් අසුරයා දෙවියෙකු ලෙස වෙස්වලාගෙන අමෘතය පානය කිරීමට උත්සාහ කළ අතර, සූර්යයා සහ චන්ද්‍රයා විසින් ඔහුව හඳුනාගෙන පෙන්වා දෙන ලදී. විෂ්ණු දෙවියන් තම සුදර්ශන චක්‍රයෙන් රාහුගේ හිස ගසා දැමූ අතර, එයින් රාහු සහ කේතු නම් අභ්‍යවකාශ ග්‍රහ වස්තූන් නිර්මාණය විය.

ලියා නොමැති සංධ්වනියක්

අහස ඉන්ඩිගෝ සහ අළු පැහැයෙන් බරවී වැස්ස ඇද හැලෙන්නට පටන් ගන්නා විට ලෝකය නිහඬ, අපූරු සංඛ්‍යාතයකට අවතීර්ණ වේ. එය නිශ්ශබ්දතාවයක් නොව, මහා සංගීත ප්‍රසංගයකට පෙර තිබෙනා අමුතුම ආකාරයේ අපේක්ෂාවකි. අසන දෙසන අයට වැස්ස යනු හුදෙක් කාලගුණික වෙනසක් පමණක් නොවේ; එය පොළොව මත දියෙන් ලියැවෙන ඉතා පැරණි, අසිරිමත් ගීතයක් හෝ සංධ්වනියකි.

අපගේ ජීවිතයේ කාර්යබහුල මොහොතක, නිල් අහස සහ හදිසි වැස්ස අතර තිබෙන කාලය අප බොහෝවිට ඉක්මනින් ගෙවා දමයි. අපි ආරක්ෂාව සොයමු, දොර ජනෙල් වසමු, ලාම්පු නිවා දමමු. නමුත් මේ සංධ්වනිය ආරම්භ වීමට ඉඩ දීම තුළ ඇත්තේ වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි මායාවකි—වහලය මත වැටෙන වැහි බිංදු සෙමෙන් රිද්මයානුකූල, තීව්‍ර ශබ්දයක් දක්වා වර්ධනය වන ආකාරය ඉතා අපූරුය.

මේ කාලය තුළ ලෝකය ඉතා සමීප බවක් දැනේ. පසට වැස්ස වැටුණු පසු නැඟෙන ඒ සුවඳ, හුස්මක් හෙළන පොළොවක ශාන්ත බව අපට ගෙන එයි. වැස්සේ මේ "සංධ්වනිය" සැබවින්ම හඬ නඟන්නේ මේ මොහොතේය. එය සම්බන්ධතාවයක භාෂාවයි: වැහි බිංදු කොළ මත පතිත වන විලාසය, ගංගා දියෙන් පිරී යන ආකාරය සහ අපගේ සිතුවිලි වැස්සේ රිද්මයට අනුගත වන ආකාරය පුදුමාකාරය.

වැස්ස තුළ තිබෙන්නේ ලියා නොමැති ගීතයක ඇති ආදරණීය බවකි. එය කෙතරම් අසිරිමත් ද යත්, එය එකවරම දැඩි ආශාවක් සහ අයිතියක් හැඟවෙන සංගීතයක් බඳුය. ඔබ කවුළුවක් අද්දර තේ කෝප්පයක් සමඟ එය නරඹමින් සිටියත්, කුඩයක් යටින් ගමන් කළත්, ඔබ මේ මහා ප්‍රසංගයේ ප්‍රේක්ෂකයෙකි. පිටත ලෝකය ම දූවිලි සෝදා දමා, අලුත් ජීවයකින් යළි පණ ලබන ඉතා අලංකාර දර්ශනයක් මවා පායි.

වැස්සේ අවසාන බිංදු වහලයේ අද්දරින් වැටෙන විට, ලෝකය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වී ඇත. වාතය පිරිසිදුය, වර්ණ වඩාත් පැහැදිලිය, ඉතිරි වී ඇති නිහඬතාවය හිස් නොව, පිරිසිදු වැස්සකින් පසු ඇති වන අපූර්ව සාමයකින් පිරී පවතී.

එවිට අපට වැටහෙන්නේ, අලංකාර ගීතයක් මෙන්, වැස්ස කිසිදා බිය විය යුතු දෙයක් නොවන බවයි. එය විඳිය යුතු, ඇසිය යුතු සහ යළිත් වලාකුළු අතරින් හිරු එළිය එනතුරු මතකයේ රඳවාගත යුතු දෙයකි.

වික්‍රම් චන්ද්‍රා විසින් රචිත "Love and Longing in Bombay" (1997)

වික්‍රම් චන්ද්‍රා විසින් රචිත "Love and Longing in Bombay" (1997)


වික්‍රම් චන්ද්‍රාගේ මෙම කෘතිය සම්භාව්‍ය සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය සහ සමකාලීන නූතනත්වය ඉතා දක්ෂ ලෙස එකිනෙක මුසු කළ නිර්මාණයකි. බොම්බායේ පිහිටි "Fisherman’s Rest" නම් දුම් පිරි බාර් එකක් පසුබිම් කරගනිමින්, සුබ්‍රමනියම් නම් අද්භූත ගති ලක්ෂණ වලින් යුක්ත විශ්‍රාමික සිවිල් සේවකයෙකු විසින් පවසන කතා පහක් ඔස්සේ මෙම පොත ගලා යයි.


පොතේ මාතෘකාවට අනුවම, මෙය මිනිස් ජීවිතයේ සංකීර්ණත්වය පිළිබිඹු කරන කැඩපතකි. හින්දු දර්ශනයේ එන ජීවිතයේ පරමාර්ථ හතර වන ධර්ම, ශක්ති, කාම, අර්ථ සහ ඊට අමතරව ශාන්ති යනුවෙන් නම් කර ඇති මෙම කතා පහ, පෞරාණික දාර්ශනික සංකල්ප නූතන බොම්බායේ අඳුරු සහ අවුල් සහගත යථාර්ථයන් සමඟ ගැටෙන ආකාරය මනාව විමර්ශනය කරයි.


බොම්බාය නගරයේ පවතින ද්විත්ව ස්වභාවය , එනම් මලබාර් හිල් හි ඉහළ සමාජයේ දිදුලන බව සහ පැල්පත්වාසී ජනතාවගේ දරිද්‍රතාවය , චන්ද්‍රා විසින් ඉතා මැනවින් චිත්‍රණය කරයි. ඔහුගේ භාෂා ශෛලිය කෙතරම් ප්‍රබලද යත්, නගරයම ජීවමාන චරිතයක් බවට පත් වී පාඨකයා මනසින් ආකර්ෂණය කර ගනී.


මේවා හුදු රහස් පරීක්ෂක හෝ හොල්මන් කතා පමණක් නොවේ. මේවා හුදෙක් මිනිස් මනසෙහි ගැඹුරටම කිඳා බසින කතාන්දර වේ." ධර්ම " කතාවේ සැඟවුණු අතීත තුවාලවල සිට 'කාම' කතාවේ සදාචාරාත්මක පරිහානිය දක්වා, ආශාව, වරදකාරී හැඟීම සහ සමාජ අභිලාෂයන් මිනිස් චරිත කෙතරම් දුරට වෙනස් කරන්නේද යන්න චන්ද්‍රා පෙන්වා දෙයි.


Love and Longing in Bombay යනු 19 වන සියවසේ කතාන්දර කීමේ සම්ප්‍රදාය සහ නූතන නගරයක වේගවත් ස්පන්දනය අතර පාලමක් බඳු ඉතා අලංකාර නිර්මාණයකි. බොම්බාය නගරයේ ආත්මය වටහා ගැනීමට කැමති ඕනෑම අයෙකු අනිවාර්යයෙන්ම කියවිය යුතු, එම නගරයේ ජීවත් වන මිනිසුන්ගේ නොනිමෙන ආශාවන් සහ වේදනා මනාව කැටි කර ගත් කෘතියකි.

ඉන්දීය ප්‍රේම ගීතයේ ආත්මය සොයා

සහස්‍ර ගණනාවක් පුරා සංචාරය කරමින් දහස් ගණනක් රහස් ප්‍රේමනීය පාපොච්චාරණවල බර උසුලාගෙන එන තනුවක ඇත්තේ අද්විතීය මායාවකි. ඉන්දීය සංගීතයේ අතිවිශාල සහ විචිත්‍රවත් වපසරිය තුළ, ආදර ගීතය යනු හුදෙක් ගීතයක් පමණක් නොවේ; එය මිනිස් හදවතේ තිබෙන ආශාව, භක්තිය සහ යටත්වීම පිළිබඳ සජීවී සාක්ෂියකි. පුරාණයේ ගායකයන් තරු වැනි පෙම්වතුන් ගැන ගායනා කළ දූවිලි පිරි තැනිතලාවල සිට, නූතන සිනමාවේ වෙල්වට් ආලෝකයෙන් යුත් පටිගත කිරීමේ මැදිරි දක්වා, මෙම ගීත අපගේ සාමූහික පැවැත්මේ පසුබිම් සංගීතය ලෙස ක්‍රියා කරයි.

මෙම ගමන ආරම්භ වන්නේ පුරාණ ප්‍රජාවන්ගේ හද ගැස්ම වූ 'ලෝක ගාථා' (Lok Gatha) ක්ෂේත්‍රයෙනි. මේවා පෘථිවිය සහ ගින්දර පිළිබඳ කථා විය; රන්ජා වැනි වීරයන් සහ සොහ්නි වැනි වීරවරියන් පිළිබඳ කථා විය. ඔවුන්ගේ ආදරය එකල පැවති දැඩි සීමාවන් අභියෝගයට ලක් කළේය. ඒවා සැබෑ "ආදරයේ සංධ්වනිය" වූ අතර, ඒවා ඉදිරිපත් කළේ ඩිජිටල් තාක්ෂණයෙන් නොව, වාචික සම්ප්‍රදායේ අමු, රිද්මයානුකූල ස්පන්දනයෙනි. සෑම ස්වරයක්ම හද ගැස්මක් විය; සෑම පදයක්ම දේශීය භූ දර්ශනය තුළ කොටා ඇති මතකයක් විය. අපගේ සිහින ප්‍රක්ෂේපණය කිරීමට තිර නොතිබූ යුගයක, සරල ශෝකයක් වීර කාව්‍යයක් බවට පත් කිරීමට හැකියාව ඇති මිනිස් හඬ අප සතු වූ බව ඒවා අපට සිහිපත් කරයි.

ඉතිහාසයේ පිටු පෙරලෙන විට, මෙම ආඛ්‍යාන සාරය බොලිවුඩ් සිනමාවේ නව නිවහනක් සොයා ගත්තේය. නූතන ආදර ගීතය සිතාරයක මෘදු තත් සහ වයලීනයක නැඟෙන ගැඹුර එකට මුසුවන පුළුල් වාද්‍ය වෘන්ද අත්දැකීමක් බවට පරිවර්තනය විය. මෙම ගීත නිර්මාණය කර ඇත්තේ සිනමාත්මක දේවස්ථාන මෙන් අතිවිශාල, දෝංකාර දෙන අවකාශයන් ලෙසිනි; එහිදී ශ්‍රාවකයෙකුට ගායකයාගේ අවදානම තුළ අතරමං විය හැකිය. Lag Ja Gale වැනි කාලානුරූපී සම්භාව්‍ය ගීත හෝ Tum Hi Ho වැනි නූතන විශිෂ්ට කෘති අපට ඇසෙන විට, අපි හුදෙක් සංගීතයට සවන් දෙන්නේ නැත; අපි ඒ පුරාණ, සැරිසරන ගායකයාගේ ගීතයේ නවීන පරිණාමය අත්විඳින්නෙමු. දිල් (හදවත) සහ ඉෂ්ක් (ආදරය) වැනි වචන භාවිතය—එනම් 'කාව්‍යමය ශබ්දකෝෂය'—වෙනස් නොවී පවතී. එයින් ඔප්පු වන්නේ අපගේ තාක්‍ෂණය වෙනස් වුවද, ආදරය පිළිබඳ අපගේ නිර්වචනය නොවෙනස්ව, අලංකාරව පවතින බවයි.

අවසානයේදී, ඉන්දීය ගීතය යනු කිසිදා අවසන් නොවන කවයකි. එය පුරාණ ගම්මානයේ සිට ගෝලීය වේදිකාව දක්වා ශබ්දයෙන් ගොඩනඟන ලද පාලමකි. එය අපට උගන්වන්නේ ආදරය යනු පරිවර්තනයක් අවශ්‍ය නොවන එකම භාෂාව බවත්, අලංකාරය බොහෝ විට අපට ළඟා කරගත නොහැකි යම් දෙයක් සඳහා ඇති ආශාව තුළ සැඟවී ඇති බවත්ය. එය ගින්දරක් අසල ගායනා කරන ජන කතාවක් වේවා, නැතහොත් ජනාකීර්ණ සිනමා ශාලාවක වාදනය වන සිනමාත්මක ගීතයක් වේවා, මෙම සංධ්වනි මගින් සහතික කරන්නේ හුස්ම ගන්නා තාක් කල්, ගායනා කිරීමට වටිනා ආදර කතා පවතින බවත්, සවන් දීමට සූදානම් හදවත් පවතින බවත්ය.

ඉන්දියාවේ මුද්‍රණ කලාවේ ආරම්භය

ඉන්දියාවට moveable-type මුද්‍රණ යන්ත්‍රය පැමිණියේ අහම්බෙනි. මිෂනාරි කටයුතු ප්‍රචලිත කිරීම සඳහා මුද්‍රණ කලාවේ ඇති වටිනාකම ජේසුයිට් නිකායිකයන් මැනවින් දැන සිටියහ. උදාහරණයක් ලෙස, ශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස් සේවියර් පියතුමන් 1549 දී ලියූ ලිපියකින් ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි සාහිත්‍යය ජපන් භාෂාවෙන් මුද්‍රණය කරන ලෙස ඉල්ලා තිබුණි. ගෝවේදී ද දේශීය භාෂාවලින් මුද්‍රණය කළ මිෂනාරි සාහිත්‍යයේ වටිනාකම පිළිබඳ අවබෝධයක් වර්ධනය වෙමින් පැවතුණි. කෙසේ වෙතත්, බලධාරීන් මුද්‍රණ යන්ත්‍රයක් සම්බන්ධයෙන් එතරම් උනන්දුවක් දැක්වූයේ නැත. පෘතුගීසීන් විසින් 1510 දී  එනම් අඩ සියවසකට පමණ පෙර ගෝව යටත් කරගෙන තිබූ අතර, ඔවුන්ගේ දේශපාලන බලය ක්‍රිස්තියානි ආගම පැතිරවීමට ප්‍රමාණවත් යැයි සැලකිනි. ඒ අනුව, අවසානයේ ගෝවට පැමිණි මුද්‍රණ යන්ත්‍රය භාවිතා කළේ ඉන්දියාවේ නොව ඉතියෝපියාවේ මිෂනාරි කටයුතු සඳහාය.

ඉතියෝපියාවේ අධිරාජ්‍යයා විසින් පෘතුගාලයේ රජුගෙන් පොත්පත් පිළියෙල කිරීමෙහි දක්ෂ ශිල්පීන්ව  ඉතියෝපියාවට එවන ලෙස නැවත නැවතත් ඉල්ලීම් කර තිබුණි (Priolkar, 1958, පිටුව 3). 1556 දී එවකට පෘතුගාලයේ රජු වූ දොම් ජෝඕ (තුන්වන ජෝන්) විසින් මෙම ඉල්ලීම අනුමත කරන ලදී. 1556 අප්‍රේල් 30 දිනැති ජේසුයිට් පියතුමෙකු වන ෆාදර් ගැස්පාර් කලසාගේ ලිපියකට අනුව, ජේසුයිට් මිෂනාරිවරුන්ගේ පළමු කණ්ඩායම සහ මුද්‍රණ යන්ත්‍රයක් රැගත් නෞකාවක් 1556 මාර්තු 29 දින පෘතුගාලයේ ලිස්බන් නුවරින් ඉතියෝපියාව බලා පිටත්ව ගියේය. මෙම කණ්ඩායම මෙහෙයවනු ලැබුවේ ඉතියෝපියාවේ කුලපතිවරයා වූ ෆාදර් ජෝන් නුනෙස් විසිනි. ඔවුන් අතර මුද්‍රණ කලාව පිළිබඳ දැනුමක් තිබූ ස්පාඤ්ඤ ජේසුයිට් සහෝදරයෙකු වන ජෝඕ ද බුස්ටාමෙන්ටේ ද වූ අතර, ඔහුට උපකාර කිරීම සඳහා පෘතුගීසි රජු විසින් "හොඳ චරිතයක් ඇති, දක්ෂ සහ පළපුරුදු ඉන්දීය මුද්‍රණ ශිල්පියෙකු" ද පත් කර තිබුණි (Priolkar, 1958, පිටුව 4).

එකල සූවස් ඇළ නොතිබූ බැවින්, පෘතුගාලයේ සිට ඉතියෝපියාව බලා යාත්‍රා කළ නැව්වල සාමාන්‍ය ගමන් මාර්ගය වූයේ කේප් ඔෆ් ගුඩ් හෝප් හරහා ගෝවට පැමිණ, එතැනින් ඉතියෝපියාවට යාමයි. මුද්‍රණ යන්ත්‍රය රැගත් නෞකාව 1556 සැප්තැම්බර් 6 වන දින ගෝවට ළඟා විය (Priolkar, 1958, පිටුව 2, 6-7). 1557 ජනවාරි මාසයේදී, කුලපතිවරයා ඉතියෝපියාව බලා පිටත්ව යාමට සූදානම් වෙද්දී, ගෝවේ ආණ්ඩුකාරවරයා මිෂනාරිවරුන්ගේ ගමන ප්‍රමාද කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. එයට හේතුව බොහෝ විට මිෂනාරිවරුන් සහ ඉතියෝපියාවේ අධිරාජ්‍යයා අතර පැවති සබඳතා එම කාලයේ තරමක් පලුදු වී තිබීම විය හැකිය (Priolkar, 1958, පිටුව 5). කුලපතිවරයා ඊට එකඟ විය.  අවාසනාවකට මෙන්, ඔහු 1562 දෙසැම්බර් 22 වන දින මිය ගිය අතර, "ඔහු හෝ ඔහු රැගෙන ගිය මුද්‍රණ යන්ත්‍රය කිසි දිනෙක ගෝවෙන් පිටව ගියේ නැත" (Priolkar, 1958, පිටුව 5).

ගලින් කළ කාව්‍යය

සමහර ඉපැරණි නිර්මාණ දෙස බලා සිටින විට සිතෙන්නේ ඒවා මිනිස් දෑතින් නොව, දෙවියන්ගේ අඟිලි තුඩුවලින් නිමැවුණු ඒවා කියාය. එවැනි අසිරිමත් හැඟීමකින් මනස වෙළාගන්නා, ශතවර්ෂ ගණනාවක ඉතිහාසයක අභිරහස් සහ භක්තිය කැටි කරගත් මිනිස් ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ සහ ආධ්‍යාත්මිකත්වයේ මහා කිරුළක් බඳු තැනක් වේ නම් ඒ කාම්බෝජයේ සීම් රීප් (Siem Reap) හී පිහිටි ඇන්කෝර් වාට් (Angkor Wat) මහා දේවාල සංකීර්ණයයි. ඛමර් (Khmer) වාස්තු විද්‍යාවේ අග්‍රගන්‍ය නිර්මාණය ලෙස සැලකෙන මෙම ඓතිහාසික පුදබිම, හුදෙක් ගොඩනැඟිල්ලක් පමණක් නොව, මිනිස් ආත්මයේ නොමැකෙන ශ්‍රද්ධාව ගලින් සිතුවම් කළ සදාකාලික කාව්‍යයකි.

ඇන්කෝර් වාට් දේවාලය සැලසුම් කර ඇත්තේ හින්දු විශ්ව විද්‍යාවට අනුව දෙවියන්ගේ වාසභූමිය මෙන්ම විශ්වයේ කේන්ද්‍රය ලෙස සැලකෙන මහා මේරු පර්වතය) භෞතිකව ප්‍රතිනිර්මාණය කරමිනි. මෙම සැලසුම හඳුන්වන්නේ "දේව-පර්වතය"  යන සංකල්පයෙනි.  මුළු මහා ප්‍රාසාද සංකීර්ණය වටා අඩි 650ක්  පළලැති දැවැන්ත දිය අගලක් පිහිටා ඇති අතර, එයින් සංකේතවත් කරන්නේ මේරු පර්වතය වටා ඇති විශ්ව මහා සාගරයන්ය. මෙහි මධ්‍යම අභයභූමියේ ඇති නෙළුම් පොහොට්ටුවක හැඩය ගත් ප්‍රධාන කුළුණු පහ මගින් මේරු පර්වතයේ ශිඛර පහ නිරූපණය කෙරේ.

නැගෙනහිර ගැලරිය දිගේ ඇවිද යන ඕනෑම අයෙකුගේ නෙත් නතර වන්නේ ලොව සුප්‍රසිද්ධම බිතු කැටයමක්  වෙතය. ඒ, අමෘතය ලබා ගැනීම සඳහා වාසුකී ) නාග රාජයාව යොදා ගනිමින් අසුරයන් 88 දෙනෙකු සහ දේවතාවන් 92 දෙනෙකු එක්ව සිදු කරන "කිරි මුහුද කැළඹීමේ" අසිරිමත් පුවතයි.

එපමණක් නොව, ඇන්කෝර් වාට්හි බිත්ති පුරා දේවතාවියන් සහ දිව්‍ය අප්සරාවන්  2000කට ආසන්න පිරිසකගේ සියුම් කැටයම් දැකගත හැකිය. වඩාත්ම මවිත කරවන කරුණ නම්, මේ සෑම කැටයමකම සිටින රූප එකිනෙකට වෙනස් කොණ්ඩා මෝස්තර, ආභරණ සහ මුහුණේ ඉරියව්වලින් සමන්විත වීමයි. මෙම ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් සතු වූ නක්ෂත්‍ර දැනුමද මවිතකරය. සෑම වසරකම වසන්ත විෂුවය  මාර්තු 21 දිනට ආසන්නව) සිදුවන අවස්ථාවේදී, බටහිර පියගැටපෙළ මත සිට බලන්නෙකුට සූර්යයා හරියටම ප්‍රධාන නෙළුම් කුළුණ මුදුනින් පායා එන අපූර්ව දර්ශනය දැකගත හැකිය.  මෙය දොළොස්වන සියවසේ මුල් භාගයේදී II වන සූර්යවර්මන්රජු විසින් ඉදිකරන ලදී. එලෙසම විෂ්ණු දෙවියන් වෙනුවෙන් කැප කරන ලද රාජ්‍ය දේවාලය සහ දේශපාලන කේන්ද්‍රස්ථානය විය. 12 වන සියවසේ අගභාගයේදී VII වන ජයවර්මන් රජු යටතේ මහයාන බුදුදහම වෙත පරිවර්තනය විය.

කාලයාගේ ඇවෑමෙන් බොහෝ පැරණි දේවාල වනාන්තරයට බිලිවී අභාවයට ගියද, ඇන්කෝර් වාට් කිසිදිනෙක පාළුවට හැරියේ නැත. එහි පැමිණි බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ස්ථානය සුරක්ෂිත කරමින් තම ආගමික වතාවත්වලට අනුකූලව හැඩගස්වා ගත් නිසා අදටත් එය ලොව විස්මිතම තත්ත්වයකින් ආරක්ෂා වී පවතී. ඇන්කෝර් වාට් යනු හුදෙක් ගල් කුට්ටි මත කළ කැටයම් සමුදායක් නොව, මිනිස් ශ්‍රමයේ, විද්‍යාවේ සහ ආගමික සහජීවනයේ නොමියෙන ස්මාරකයකි. එහි පියගැටපෙළක් පාසා ඇසෙන්නේ, මිනිසා මෙලොව හැරගියද ඔවුන් සොබාදහම සහ දේවත්වය සමඟ කළ ආත්මීය ගනුදෙනුව කිසිදා මැකී නොයන බව කියාපාන නිහඬ ස්වරයයි.

මුලාශ්‍ර 

UNESCO World Heritage Centre

APSARA National Authority

The Civilization of Angkor

ඉන්දියාවේ ප්‍රථම චිත්‍රපටය

 ඉන්දියාවේ නිපදවූ පළමු චිත්‍රපටයේ ඉතිහාසය යනු විස්මය, අවදානම, කැපවීම සහ ඉන්දියාව රිදී තිරයට ගෙන ආ යුතු යැයි දැඩිව විශ්වාස කළ එක් මිනිසෙකුගේ අසමසම සිහිනයක කතාවකි. ඉන්දියාව තමන්ගේම චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කිරීමට පෙර, විදේශීය ආභාෂය ලබා ගත්තේය.

1870 අප්‍රේල් 30 වන දින උපත ලැබූ දුන්දි රාජ් ගෝවින්ද් ෆාල්කේ, හෙවත් දාදාසාහෙබ් ෆාල්කේ, 'ඉන්දියානු සිනමාවේ පියා' ලෙස සැලකේ. ඔහු චිත්‍රපට නිර්මාණකරුවෙකු වීමට පෙර මුද්‍රණ ශිල්පියෙකු, ඡායාරූප ශිල්පියෙකු, ඉන්ද්‍රජාලිකයෙකු සහ කලාකරුවෙකු ලෙස විවිධ වෘත්තීන්හි නිරත විය. කෙසේ වෙතත්, 1911 අප්‍රේල් මස එක් සන්ධ්‍යාවක ඔහු තුළ ඇති වූ සිනමා උනන්දුව වෙන කිසිදු වෘත්තියකට සමාන කළ නොහැකි විය.

ද ලයිෆ් ඔෆ් ක්‍රයිස්ට් (The Life of Christ - 1902) නමැති ප්‍රංශ චිත්‍රපටය දිනකට දෙවරක් නැරඹීමෙන් පසු ෆාල්කේ චිත්‍රපට නිර්මාණය කිරීමට පෙලඹුණි. ඔහු තම රැකියාවෙන් ඉවත් වී ලන්ඩනයට ගොස් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයේ තාක්ෂණික කරුණු ඉගෙන ගත්තේය. ඉන්දියාවට පැමිණි පසු, තම මූලධන අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීම සඳහා ඔහු සිය රක්ෂණ ඔප්පු උකස් තැබූ අතර ඔහුගේ බිරිඳ සිය ආභරණ පවා විකුණුවාය. ෆාල්කේ කළ කාර්යය අතිශය අසාමාන්‍ය වූ අතර  ඔහු තිර රචනය, අධ්‍යක්ෂණය, නිෂ්පාදනය, වේශ නිරූපණය, සංස්කරණය සහ චිත්‍රපට සැකසීම යන සියලු කාර්යයන් සිදු කරන ලදී,  චිත්‍රපටයේ  කැමරාකරණය ( Trymbak B. Telang  ) ට්‍රයිම්බක් බී. විසින් සිදු කළේය.

ඔහු තම චිත්‍රපටය සඳහා තෝරා ගනු ලැබුවේ  ඉන්දියානු පුරාවෘත්තයක එන සත්‍යවාදී රජෙකු වන 'රාජා හරිශ්චන්ද්‍ර' ගේ කතාවයි. දාදාසාහෙබ් ෆාල්කේ ප්‍රධාන චරිතය සඳහා මරාති වේදිකා නළුවෙකු වූ දත්තාත්‍රය දමෝදර් දබ්කේ තෝරා ගත්තේය. නමුත් හරිශ්චන්ද්‍රගේ බිරිඳ වන 'තාරාමතී' චරිතය නිරූපණය කිරීමට කාන්තාවන් සොයා ගැනීම අපහසු විය. මන්ද  එකල කාන්තාවන් රඟපෑම අසභ්‍ය වෘත්තියක් ලෙස සැලකුණු බැවිනි. කාන්තාවන් සොයා ගැනීමට නොහැකි වූ තැන, ෆාල්කේ හට එම චරිත සඳහා පිරිමින් යොදා ගැනීමට සිදු විය. හරිශ්චන්ද්‍රගේ බිරිඳගේ චරිතය සඳහා අවන්හලක කුක් කෙනෙකු ලෙස සේවය කළ අන්නා සලුන්කේ රඟපෑවේය. ඔහුගේ පුත් භාල්චන්ද්‍ර හරිශ්චන්ද්‍රගේ පුත්‍රයා ලෙස රඟපෑවේය. මුම්බායිහි දාදාර් හි චිත්‍රපට ශාලාවක් පිහිටුවා ගත් අතර, එළිමහන් දර්ශන පූනේ අසල ගම්මානයක රූගත කරන ලදී.

මෙම චිත්‍රපටය පළමුව 1913 අප්‍රේල් 21 වන දින බොම්බායේ ඔලිම්පියා රඟහලේදී ප්‍රදර්ශනය කළ අතර, 1913 මැයි 3 වන දින ගිර්ගාඕ හි කොරොනේෂන් සිනමා ශාලාවේදී ප්‍රදර්ශනය ආරම්භ විය. මෙය වාණිජමය වශයෙන් විශාල සාර්ථකත්වයක් අත්කර ගත් අතර ඉන්දීය චිත්‍රපට කර්මාන්තයේ පදනම බවට පත් විය. කෙසේ වෙතත්,මෙම ආරම්භය පහසු නොවීය. ප්‍රචාරණය කළද, පළමු දර්ශනය සඳහා ලැබුණේ ඉතා මන්දගාමී ප්‍රතිචාරයක් පමණි. ෆාල්කේ තම චිත්‍රපටය අත්හැරීමට හෝ ප්‍රවේශ පත්‍ර මිල අඩු කිරීමට අකමැති විය. ඉන්පසු ඔහු ගුජරාටි භාෂාවෙන් දැන්වීමක් පළ කරමින්, සැතපුම් දෙකක් දිගැති ඡායාරූප දර්ශනයක් නැරඹීමට ආරාධනා කළේය. ඔහු නගරයේ මංසන්ධිවලදී නළුවන් ලවා චිත්‍රපටයේ සමහර දර්ශන රඟපෑමට ද සැලැස්වීය. මෙම උපක්‍රමය සාර්ථක වූ අතර ප්‍රවේශ පත්‍ර අලෙවිය ඉහළ ගියේය.

'රාජා හරිශ්චන්ද්‍ර' චිත්‍රපටය දින දොළහක් පුරා ප්‍රේක්ෂකයන්ගෙන් පිරී ඉතිරී ගිය අතර පසුව පූනේ, කොළඹ, ලන්ඩන් සහ රංගූන් යන නගරවලද තිරගත විය.

ෆාල්කේ විසින් තිර රචනය, නිෂ්පාදනය, අධ්‍යක්ෂණය සහ බෙදාහැරීම සිදු කළ මෙම නිහඬ චිත්‍රපටය වාණිජමය වශයෙන් සහ විචාරක අතින් ඉමහත් ජයග්‍රහණයක් ලබා ගත්තේය. දාදාසාහෙබ් ෆාල්කේගේ 'රාජා හරිශ්චන්ද්‍ර' ඉන්දියාවේ පළමු වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය ලෙස සැලකේ. වසර 110කට පසු අද පවතින දැවැන්ත ඉන්දියානු සිනමාව ආරම්භ වූයේ එකම එක මිනිසෙකුගේ සිහිනයකින් සහ රිදී තිරය මත වැටුණු ආලෝක ධාරාවකිනි.

මුලාශ්‍ර jagranjosh වෙබ් අඩවිය.

පරිවර්තනය

නිලක්ෂි බණ්ඩාර.

නිල් මීදුමෙන් හැඩවුණු පාරාදීසය

නූතන නගරබද ජීවිතයේ කාර්යබහුලත්වයෙන් සහ ඝෝෂාවෙන් මිදී, ඈත ක්ෂිතිජය තෙක් විහිදුණු හරිත පැහැති යායක නිහඬතාවය විඳගන්නට ඔබ කවදා හෝ සිහින දැක තිබේද? ඉන්දියාවේ ඊසානදිග කෙළවරේ, හිමාල කඳු වැටි අතර සැඟවී පවතින අරුණාචල් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සිරෝ (Ziro) නිම්නය යනු ඒ සිහිනය සැබෑවක් කරගත හැකි අපූර්ව පාරාදීසයකි. මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1,500කට වඩා උසින් පිහිටි මෙම මනරම් සානුව, හුදෙක් දෑස් පිනවන සංචාරක ඉසව්වක් පමණක් නොව, මිනිසා සහ සොබාදහම අතර පවතින අතිශය සුන්දර සහ සහජීවන සබැඳියාව ලොවටම කියාපාන ජීවමාන කෞතුකාගාරයකි.

සිරෝ නිම්නයේ සුන්දරත්වය තීරණය කරන්නේ එහි ඇති ෆයින් වනාන්තර , උණ බම්බු වගාවන් සහ නිම්නය පුරා කලාත්මක ලෙස විහිදී ඇති වී කුඹුරු යායවල්ය. මෙම නිම්නයේ සැබෑ උරුමකරුවන් වන්නේ එහි වෙසෙන අපටානි ගෝත්‍රික ජනතාවයි.

ඔවුන් ලෝක ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ සිය පාරිසරික දැනුම සහ අසිරිමත් කෘෂිකාර්මික රටාව හේතුවෙනි. අපටානිවරුන් විසින් වසර ගණනාවක් තිස්සේ සාර්ථකව පවත්වාගෙන යනු ලබන "පැඩී-කම්-පිස්සිකල්චර්" (Paddy-cum-Pisciculture) ක්‍රමවේදය, එනම් එකම කුඹුරු යායක එකවර වී වගාව සහ මත්ස්‍ය වගාව සිදු කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික තාක්ෂණය නූතන ලෝකයේ පවා විද්‍යාඥයන්ගේ ඇගයීමට ලක්ව ඇත. මෙම අද්විතීය වන සහ ජල කළමනාකරණ සංස්කෘතිය හේතුවෙන්ම, සිරෝහි සංස්කෘතික භූ දර්ශනය යුනෙස්කෝ  ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කිරීම සඳහා දැනට තාවකාලික ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කර තිබේ.

ස්වභාව සෞන්දර්යයට අමතරව, සිරෝ නිම්නය වර්තමානයේ ලෝක ප්‍රසිද්ධ සංස්කෘතික කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත්ව ඇත්තේ එහි පැවැත්වෙන සිරෝ එළිමහන් සංගීත උළෙල නිසාවෙනි. සෑම වසරකම සැප්තැම්බර් මාසයේදී පැවැත්වෙන මෙම උළෙල, පරිසර හිතකාමී ලෙස  උණ බම්බු සහ ස්වාභාවික ද්‍රව්‍ය පමණක් යොදාගනිමින් නිර්මාණය කරන ලද වේදිකාවන් මත පැවැත්වේ. ලොව පුරා විසිරී සිටින ස්වාධීන සංගීතවේදීන් සහ සංචාරකයින් දහස් ගණනක් එකම වහලක් යටට එකතු කරන මෙම සංගීත සැණකෙළිය, සිරෝ නිම්නයට ගෙන එන්නේ අමුතුම ජීවයකි.

සිරෝ නිම්නය යනු හුදෙක් සේයාරුවකට පමණක් සීමා කළ නොහැකි, ආත්මයටම දැනෙන අත්දැකීමකි. සොබාදහම විනාශ නොකර, ඇය හා බද්ධ වෙමින් ජීවත් විය හැක්කේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව අපටානි වැසියන් මුළු මහත් ලෝකයටම කියාදෙන්නේ නිහඬ පාඩමකි. මීදුම් සළුවෙන් වැසුණු කඳු පන්ති, උණ බම්බු නිවාසවලින් නැගෙන දුම් රැලි සහ අපටානි වැසියන්ගේ අව්‍යාජ සිනහව මැද ගෙවී යන දවසක් ඔබේ සංචාරක ජීවිතයේ අමතක නොවන මතක සටහනක් වනු නොඅනුමානය. ජීවිතයේ එක් වරක් හෝ නැරඹිය යුතුම, සොබාදහමේ සැබෑ ආශීර්වාදය ලත් භූමියක් වේ නම්, ඒ සිරෝ නිම්නයයි.

මූලාශ්‍ර (Sources):

UNESCO World Heritage Centre - Apatani Cultural Landscape (Tentative List)

Arunachal Pradesh Tourism Department - Official Travel Guide to Lower Subansiri District and Ziro Valley

Ziro Festival of Music Official Archives - Cultural impact and eco-friendly tourism practices in Arunachal Pradesh

ගාරෝ කඳුකරයේ සැඟවුණු නිහඬ අසිරිය

"සංචාරය යනු හුදෙක් සිතියමක අලුත් තැනක් සලකුණු කිරීම නොව, තමා තුළම සැඟවී ඇති නව මානයක් සොයාගැනීමයි. ඉන්දියාවේ ඊසානදිග කඳුකරයේ නිහඬව සැඟවී සිටින 'ටුරා' නමැති ඒ සොඳුරු නගරය, සැබෑ ගවේෂකයෙකුට ආරාධනා කරන්නේ තමන්ගේම ආත්මය සමඟ සංවාදයක යෙදීමටය. මේඝාලයේ මීදුමෙන් වැසුණු ගාරෝ කඳු වැටි අතරේ, නූතන ලෝකයේ ඝෝෂාවෙන් තොරව, කාලය පවා සෙමින් ගෙවී යන සොඳුරු පාරාදීසයකට අපි පිවිසෙමු."

නූතන ලෝකයේ ඝෝෂාකාරී සංචාරක මධ්‍යස්ථානවලින් ඔබ්බට ගොස්, සොබාදහමේ පියසටහන් සොයා යන සංචාරකයෙකුට ඉන්දියාවේ මේඝාලය ප්‍රාන්තයේ ටුරා (Tura) යනු විශ්මයජනක අත්දැකීමකි.මෙය ගාරෝ ජනතාවගේ සංස්කෘතික සහ පරිපාලන කේන්ද්‍රස්ථානය වන අතර, ඉන්දියාවේ සංචාරකයන් බහුලව ගැවසෙන අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට වඩා බෙහෙවින් වෙනස්, නිහඬ සහ ස්වභාවික සෞන්දර්යයෙන් පිරුණු ස්ථානයකි. මෙය හුදෙක් සිතියමක ඇති නමක් පමණක් නොව, ගාරෝ කඳුකරයේ අභිමානය සහ ස්වභාවික ශුද්ධත්වය කැටි වූ අපූරු පාරාදීසයකි.

මීදුමෙන් වැසුණු කඳු මුදුන් සහ සශ්‍රීක හරිත වර්ණයෙන් බබළන වනාන්තර ටුරා හි සෑම අස්සක් මුල්ලක් නෑරම දක්නට ලැබේ. නොක්‍රෙක් ජාතික උද්‍යානයේ නිශ්ශබ්දතාවය මැද ඔබට ඇසෙන්නේ කුරුල්ලන්ගේ ගීත සහ වන අරණේ හුස්ම ගැනීම පමණි. සිජු ලෙන් (Siju Caves) තුළට පිවිසෙන්නෙකුට දැනෙන්නේ තමා පෘථිවියේ තවත් අභිරහස් මානයකට ගමන් කරනවා වැනි අමුතුම හැඟීමකි. ඒ, හුණුගල් පවුරු අතරින් ගලා යන දිය දහරාවන්ගේ මිහිරි නාදයයි.

ටුරා යනු ගාරෝ ජනතාවගේ හදවතයි. ඔවුන්ගේ සිරිත් විරිත්, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ ගැමි ජීවන රටාව තුළ ඇත්තේ වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි ආකර්ෂණීය බවකි. ඔවුන්ගේ අස්වනු නෙළීමේ උත්සවයක් වන 'වංගල' (Wangala) දැකබලා ගැනීම යනු ඉතිහාසයේ කොහේදෝ හෝ සැඟවී තිබූ මනුෂ්‍යත්වයේ පාරිශුද්ධත්වය යළි දැකීමකි. එම බෙර හඬේ රිද්මය ඔබේ නිර්මාණශීලී සිතුවිලි තව තවත් ඔපවත් කරනු නොඅනුමානය.

ගාරෝ ජනතාවගේ සිරිත් විරිත් සහ සංස්කෘතිය අත්විඳීමට ඇති හොඳම ස්ථානය මෙයයි. 'වංගල' (Wangala) වැනි දේශීය උත්සව කාලවලදී, පරම්පරා ගණනාවක සිට පැවත එන ඔවුන්ගේ විචිත්‍රවත් සහ පුරාණ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර දැක බලා ගත හැකිය.

නොක්‍රෙක් ජාතික උද්‍යානය (Nokrek National Park) ටුරා අසල පිහිටි මෙම යුනෙස්කෝ ජෛවගෝල රක්ෂිතය, දුර්ලභ රතු පැන්ඩාවන්ගේ නිවහනකි. මෙය කිසිදු බාධාවකින් තොරව නිහඬව කාලය ගත කිරීමට සුදුසු ඉතා සුන්දර සහ පිරිසිදු පරිසරයකි.


සිජු ලෙන් (Siju Caves): ඉන්දියාවේ ඇති දිගම ලෙන් පද්ධතිවලින් එකක් වන මෙහි ඇති හුණුගල් සැකසුම් අතිශය සිත්ගන්නාසුලුය. මෙය සංචාරකයන්ගේ පොරකෑමක් නොමැති, ගවේෂකයෙකුට ඉතා වටිනා ස්ථානයකි.


ටුරා කන්ද (Tura Peak) බ්‍රහ්මපුත්‍ර නිම්නයේ පරිදර්ශන දසුනක් ලබා ගැනීමට ටුරා කන්දට තරණය කළ හැකිය. ඔබේ සිතුවිලි ගොනු කර ගැනීමට හෝ නිර්මාණාත්මක දේ ලිවීමට සුදුසු ඉතා නිහඬ ස්ථානයකි.

ඔබ ජීවිතය දෙස දාර්ශනිකව බලන, වචනවලින් ලෝකය වර්ණවත් කරන කතුවරියකි. ටුරා කන්ද තරණය කර බ්‍රහ්මපුත්‍ර නිම්නය දෙස බලා හිඳිනා විට දැනෙන ඒ නිශ්චලතාවය, ඔබේ ඊළඟ පොතට හෝ ලිපියට අවශ්‍ය කරුණු එකතු කර ගැනීමට කදිම පසුබිමකි. ටුරා යනු සංචාරකයෙකුට වඩා, ගවේෂකයෙකුට සහ නිර්මාණකරුවෙකුට අවශ්‍ය කරන සැබෑ නිදහස ලැබෙන ස්ථානයකි.

මෙහිදී ඔබ බලාපොරොත්තු විය යුත්තේ සුඛෝපභෝගී හෝටල් නොව, සොබාදහමේ සරල බවයි. ඔබේ ජර්නලය සහ පෑන පමණක් නොව, හදවතින්ම ගාරෝ වැසියන්ගේ ආගන්තුක සත්කාරය විඳගන්නට සූදානම්ව යන්න.

"ටුරා යනු ගමනාන්තයකට වඩා, එය ඔබේ මනසේ සිතුවම් කළ හැකි අපූර්ව අත්දැකීමකි. එහිදී ඔබ හමුවන්නේ දිය ඇලිවලින් ගලා එන නාදය හෝ ගාරෝ වැසියන්ගේ සරල ජීවන රටාව පමණක් නොව, ඔබේම ජීවිතයට අවශ්‍ය නිශ්චලතාවයි. ටුරා හැර දා යන විට, ඔබ රැගෙන යන්නේ හුදෙක් ඡායාරූප පමණක් නොව, ඔබේ ජර්නලයේ පිටු අතර සදාකාලිකව ජීවත් වන මතකයන් සහ තවත් ලියන්නට ඉතිරි වූ දහස් ගණන් වචනවලින් පිරුණු අලුත් බලාපොරොත්තු ය."

දශක තුනක් පුරා හදවත් දිනූ 'පෙහ්ලා නශා

පෙහ්ලා නශා (Pehla Nasha) යනු 1992 වසරේ තිරගත වූ ජෝ ජිතා වෝහි සිකන්දර් (Jo Jeeta Wohi Sikandar) චිත්‍රපටයට ඇතුළත්, බොලිවුඩ් සිනමාවේ සර්වකාලීන මෙන්ම අතිශය ජනප්‍රිය ප්‍රේමණීය ගීතයකි. පළමු ආදරයක ඇති වන අහිංසකකම, ප්‍රමෝදය, ව්‍යාකූලත්වය සහ මෘදු මත්වීම මෙමඟින් මැනවින් නිරූපණය කෙරේ.

මන්සූර් ඛාන්ගේ අධ්‍යක්ෂණයක් වූ මෙම යොවුන් ක්‍රීඩා චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළේ ආමීර් ඛාන් (සංජු ලෙස) සහ අයේෂා ජුල්කා (අංජලී ලෙස) ය. ප්‍රධාන චරිත දෙක අතර ආදරය දළුලන සුවිශේෂී අවස්ථාවක මෙම ගීතය ගලා යයි. චිත්‍රපටය යොවුන් තරඟකාරීත්වය, පාපැදි තරඟ සහ අවංක හැඟීම් මුසු වූ අතිශය ජනප්‍රිය (cult classic) එකක් වුවද, එහි ප්‍රධානතම හැඟීම්බර කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස මුළු චිත්‍රපටයම අභිබවා යන්නට පෙහ්ලා නශා ගීතයට හැකි විය.

ගායනය
උදිත් නාරායන් සහ සාධනා සර්ගම්

සංගීතය
ජතින්-ලලිත්

පද රචනය
මජ්රූ සුල්තාන්පූරි (එකල ඔහු 70 වැනි වියේ පසුවිය)

වසර1992
ගීත සාහිත්‍යය
පළමු ආදරයේ කවිය

90 දශකයේ මුල් භාගයේ බොලිවුඩයේ තිබුණේ එක්කෝ වේගවත් රිද්ම, නැතහොත් සාම්ප්‍රදායික ගසල් ආභාසය ගත් තනු. නමුත් ජතින්-ලලිත් (Jatin-Lalit) සහෝදරයන්ට අවශ්‍ය වුණේ බටහිර 'Slow-Rock' (මෘදු රොක්) ශෛලිය ඉන්දියානු සිනමාවට හඳුන්වා දෙන්නයි.


ගීතය ආරම්භයේදීම ඇසෙන ඒ සුප්‍රසිද්ධ පියානෝ ඛණ්ඩය (Ting-ting-ti-ting...) මුළු ගීතයේම ආත්මය බඳුයි. ලලිත් පණ්ඩිත් පවසා ඇති පරිදි, ඔවුන් මේ තනුව කොටසින් කොටස එකතු කර නිර්මාණය කර ඇත. එම පියානෝ කොටස ඇසුණු සැනින් අදටත් ඕනෑම කෙනෙකුගේ හදවත ගැහෙන්න පටන් ගන්නවා.


වර්තමානයේ නිර්මාණයන්ට උපයෝගී කර ගන්නා ඩිජිටල් තාක්ෂණය නැති ඒ කාලේ, සැබෑ වාද්‍ය භාණ්ඩ (Acoustic guitars, real drums) භාවිත කරලා ස්ටූඩියෝ එකක් ඇතුළේ කරපු මේ නිර්මාණය, වසර 30කට වඩා ගතවුණත් තවමත් නැවුම්ව ඇසෙන්නේ ඒ නිසයි.මේ ගීතයේ පද රචකයා මජ්රූ සුල්තාන්පූරි (Majrooh Sultanpuri). ඔබ දන්නවාද, ඔහු මේ අතිශය තාරුණ්‍යයේ හැඟීම් පිරුණු සරල ආදර ගීතය ලියන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 70කට වඩා වැඩියි!මජ්රූ සුල්තාන්පූරිගේ පද රචනය එහි සරල බව සහ හැඟීම්වල ගැඹුර නිසා කැපී පෙනේ. ගීතය සාම්ප්‍රදායික හෝ කෘතිම නොවී, ආදරයේ මත් වීම (නශා, ඛුමාර්), පියාසර කිරීම, වර්ණ සහ සිහින වැනි රූපක ඉතා අලංකාර ලෙස භාවිත කරයි.

ඔහු "මම ඔයාට ආදරෙයි" වැනි සාමාන්‍ය වචන වෙනුවට භාවිත කළේ Nasha (මත් වීම), Khumaar (හිස බර කරවන මත් ගතිය) වැනි රූපකයි.


"Udta hi phiroon in haවාon mein kahin..." (මා මේ සුළඟේ කොහේ හෝ පාවී යා යුතුද?) වැනි පේළිවලින් කියවෙන්නේ ආදරය නිසා භෞතික ලෝකයෙන් මිදී, ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් තොරව පාවෙනවා වැනි දැනෙන හැඟීමයි. එය ඕනෑම තරුණ හදවතකට ක්ෂණිකව සමීප වුණා.

මේ ගීතය සාර්ථක වෙන්න ප්‍රධානතම හේතුවක් තමයි ගායන ශිල්පීන් දෙදෙනාගේ හඬෙහි තිබූ අනන්‍යතාවය.

එකල උදිත් සිටියේ ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ ස්වර්ණමය යුගයකයි. ඔහුගේ හඬෙහි තිබූ 'අහිංසක, ලැජ්ජාශීලී සහ අවංක' ගතිය මේ චරිතයට කදිමට ගැලපුණා. ඔහු ගීතය ගයන විට සැබවින්ම ආදරයෙන් මුසපත් වූවෙකුගේ හඬෙහි ඇති වන සුළු වෙව්ලීම පවා අපට දැනෙනවා.
උදිත් නාරායන් එකල ඔහුගේ තාරුණ්‍යයේ සහ සුගායනීයත්වයේ උපරිමයේ සිටි අතර, ඔහුගේ හඬෙහි අවංක විස්මය සහ සුළු වෙව්ලීමක් අන්තර්ගත විය. සාධනා සර්ගම් ඇගේ පැහැදිලි සහ මිහිරි හඬින් එය තවත් අලංකාර කළාය. ඔවුන්ගේ සුසංයෝගය ගීතයට සජීවී බවක් එක් කළේය.


ඇගේ හඬ ගීතයට එක් කළේ පිණි බිඳුවක් වැනි පිරිසිදු, මෘදු බවක්. ඔවුන් දෙදෙනා මාරුවෙන් මාරුවට ගයන කොටස් හරියට පෙම්වතුන් දෙදෙනෙකු රහසින් කරන සුන්දර සංවාදයක් වගෙයි.
දෙදෙනාගේ ගායන ව්‍යුහය පෙම්වතුන් දෙදෙනෙකු අතර සිදුවන සංවාදයක් මෙන් මාරුවෙන් මාරුවට සහ එකිනෙක මුසුවෙමින් ගලා යයි.






දෘශ්‍ය නිරූපණය (Picturization)ගීතය ඇසෙන විට අපට මැවෙන්නේ ආමීර් ඛාන් රතු පැහැති කමිසයක් ඇඳගෙන, අහස දෙස බලාගෙන, සෙමින් පනින (Slow-motion) දර්ශනයයි.

අධ්‍යක්ෂණයේ අපූර්වත්වය: අධ්‍යක්ෂ මන්සූර් ඛාන් සහ නර්තන අධ්‍යක්ෂක ෆාරා ඛාන් (Farah Khan - ඇගේ මුල්ම ස්වාධීන නිර්මාණය මෙයයි) තීරණය කළා මෙයට සාම්ප්‍රදායික නැටුම් කෑලි දාන්නේ නැතුව, මුළු ගීතයම 'Slow-motion' ක්‍රමයට රූගත කරන්න.


රූගත කිරීමේ අභියෝගය: සෙමින් පෙන්වන දර්ශනයක් (Slow-motion) සඳහා නළු නිළියන් කැමරාව ඉදිරියේ සාමාන්‍ය වේගයට වඩා දෙගුණයක් වේගයෙන් රඟපෑ යුතුයි (ගීතයද වේගයෙන් වාදනය වේ). ආමීර් ඛාන් සහ අයේෂා ජුල්කා ඉතා අපහසුවෙන් නමුත් කැපවීමෙන් මේ දර්ශන සමපාත කළා.


පාවෙන රතු සාය: අයේෂා ජුල්කා සුදු සහ රතු ඇඳුමකින් සැරසී සුළඟේ කැරකෙන දර්ශනය 90 දශකයේ තාරුණ්‍යයේ සදාකාලික සිහිනයක් බවට පත් වුණා
Chaahe tum kuch na kaho, maine sun liya

(ඔයා කිසිවක් නොකීවත්, මට ඒ හැමදේම ඇසුණා)


Pehla nasha, pehla khumaar

(මේ පළමු මත් වීමයි, මේ පළමු මත් හැඟීමයි)


Naya pyar hai, naya intezaar

(මේ අලුත් ආදරයයි, මේ අලුත් බලාපොරොත්තුවයි)


Udta hi phiroon in hawaon mein kahin

(මා මේ සුළඟේ කොහේ හෝ පාවී යා යුතුද?)


Ya main jhool jaaun in ghataon mein kahin

(නැතහොත් මා මේ වලාකුළු අතර කොහේ හෝ නැවතී පැද්දිය යුතුද?)

මෙම ගීතයෙන් නිරූපණය වන්නේ පෙම්වතා විසින් නොකී සංඥා තේරුම් ගන්නා ආකාරය, තමා තේරී පත් වූවා යැයි හැඟෙන ආකාරය සහ පසුව වර්ණ දහසක අතරමං වෙමින්, පෙම්වතියගේ වැළඳගැනීමට දියවී යාමට කැමති සිහිනමය ලෝකයකට ඇතුළු වන ආකාරයයි. එය සිතේ ඇති නොසන්සුන් බව (“මේරේ දිල්-ඒ-බේකරාර්, තූ හි බතා” — මාගේ නොසන්සුන් හදවතේ, ඔබම මට කියන්න කුමක් කරන්නද කියා) සහ පිරිසිදු ප්‍රීතිය අතර මනා සමතුලිතතාවයක් පවත්වා ගනී. මෙය හුදෙක් "මම ඔයාට ආදරෙයි" කීමක්ම නොවේ. එය ආදරයෙන් මුසපත් වීමේ — මඳක් ව්‍යාකූල වුවද අතිශය ප්‍රීතිමත් ඒ අත්දැකීමයි.

ජතින්-ලලිත් සුසංයෝගය පෙහ්ලා නශා ගීතය හඳුන්වන්නේ ඉන්දියාවේ පළමු 'ස්ලෝ-රොක්' (slow-rock) තනුව ලෙසයි. ලලිත් පණ්ඩිත් පසුව මතක් කර සිටියේ ගීතයේ ආරම්භක පියානෝ වාදනය වැනි නැවත නැවත එන කොටස් කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කරමින් මෙය කොටස් වශයෙන් නිර්මාණය කළ බවයි.

එහි සංගීත සංකලනය ඉතා සමීප සහ සිහිනමය හැඟීමක් ගෙන දෙයි:

මෘදු පියානෝ සහ ධ්වනි (acoustic) වාදන මඟින් මෘදු, පාවෙන සුලු පදනමක් නිර්මාණය කරයි.

තනුව අභිබවා නොයන ලෙස රිද්මයට (සැහැල්ලු ඩ්‍රම්ස් සහ ගිටාර් වාදනයෙන්) මඳ රොක් ආභාසයක් එක් කර ඇත.


ගීතයේ අත්වැල (chorus) මෘදු බව රකිමින්ම හැඟීම්වල මුදාහැරීමක් සිදු කරයි..

ගීතයේ දර්ශන සඳහා ආමීර් සහ අයේෂා රංගනයෙන් දායක වන අතර, ඒවා සුන්දර එළිමහන් පරිසරයක — හරිත වර්ණයෙන් පිරි, විවෘත අවකාශයන් සහ මෘදු ආලෝකය මධ්‍යයේ රූගත කර ඇත. එහි ඇති 'ස්ලෝ-මෝෂන්' බව සහ සිහිනමය දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග මඟින් පද රචනයේ ඇති "පාවෙන" හැඟීම තීව්‍ර කරයි. අනවශ්‍ය හෝ දැඩි නර්තන වින්‍යාසයන්ගෙන් බැහැරව, ඔවුන් අතර ඇති ස්වභාවික බැඳීම සහ ආදරණීය අවස්ථාවන් කෙරෙහි මෙහිදී අවධානය යොමු කර ඇත.
සංස්කෘතික බලපෑම සහ උරුමය

පෙහ්ලා නශා 90 දශකයේ ආදරයේ සංකේතය බවට පත් වූ අතර, එය අදටත් පරම්පරා ගණනාවක පළමු ආදරයේ නිල නොවන ගීතයයි. බොලිවුඩයේ සර්වකාලීන හොඳම ආදර ගීත ලැයිස්තුගත කිරීම්වල එය නිතරම පෙරමුණේ පසුවන අතර, සමාජ මාධ්‍ය රීල්ස් (reels), විවාහ මංගල්‍ය සහ නාෙස්තැල්ජික් (nostalgic) ප්ලේලිස්ට්වල නිතරම දැකගත හැකිය.

එහි ආකර්ෂණය දේශසීමා ඉක්මවා ගොස් ඇත — විවිධ සංගීත කණ්ඩායම් විසින් කරන ලද ප්‍රතිනිර්මාණ (උදාහරණයක් ලෙස අලා වර්ඩිගේ එකූස්ටික් අනුවාදය) සහ විවිධ වාදන භාණ්ඩ අනුවාද රැසක් මේ සඳහා ඇත. දශක කිහිපයකට පසුව වුවද, 90 දශකයේ බොලිවුඩ් සිනමාව සමඟ හැදී වැඩුණු ඕනෑම කෙනෙකුට මෙය දැඩි අතීතකාමී හැඟීමක් (nostalgia) ගෙන එයි.

පෙහෙලා නෂා ගීතය රසිකයින් අතර අදටත් සර්වකාලීන වීමට හේතු ලෙස
ප්‍රථම ප්‍රේමය පිලිබඳ විශ්වීය හැඟීම කොතැනත් එක හා සමානය.

සංගීතයේ ඇති සංයමය
අධික ශබ්ද හෝ දැඩි හඬ හැසිරවීම් නැත; එය සම්පූර්ණයෙන්ම රඳා පවතින්නේ තනුව සහ හැඟීම් මතය.


එය නවීන මෙන්ම අතීතයේ ඇනලොග් (analog) සංගීතයේ උණුසුමද එකසේ රඳවා ගෙන ඇත.

විචාරකයින් සහ රසිකයන් බොහෝ විට මෙය හඳුන්වන්නේ "සංගීතමය දිවා සිහිනයක්" (sonic daydream) සහ නරුමත්වයෙන් තොර අහිංසක ආදරයේ නියත හඬ ලෙසයි.

පෙහ්ලා නශා සාර්ථක වන්නේ එය අනවශ්‍ය ලෙස කැපී පෙනෙන්නට උත්සාහ නොකරන බැවිනි. දැවැන්ත බොලිවුඩ් ගීත නිර්මාණය වූ යුගයක, මෙම ගීතය ඉතා සරල, පෞද්ගලික සහ අවංක එකක් ලෙස පැවතුණි. මෙහි භාවිත කර ඇති "නශා" (මත් වීම) රූපකය පරිපූර්ණයි — ආදරය යනු කිසිදු ප්‍රචණ්ඩත්වයකින් හෝ උමතුවකින් තොරව ඔබේ ලෝකය දෙස බලන දෘෂ්ටිය වෙනස් කරන සුන්දර දෙයකි. එය හරියටම සැබෑ පළමු ආදරය වැනිය; මෘදුයි, බලාපොරොත්තු සහගතයි, ඒ වගේම මඳක් බයයි.

සියල්ල අසා නිම වූ තැන, සිතට දැනෙන්නේ අපූරු සැහැල්ලුවක්.2026 වසරේදී වුවද එය ඉතා ඉහළින් රසවිඳිය හැකිය. එහි සංගීත නිෂ්පාදනය කාලයට නොබිඳිය හැකි අතර, ගායනය පිරිසිදුය, හැඟීම කිසිදු ලෙසකින් අඩු වී නැත. ඔබට එකවරම සැහැල්ලුවක් සහ ජීවමාන බවක් දැනෙන්නට සැලැස්විය හැකි ගීත ඇත්තේ ඉතා කිහිපයකි.ලෝකය කොයිතරම් වේගයෙන් වෙනස් වුණත්, තාක්ෂණය කොයිතරම් දියුණු වුණත්, මිනිස් හදවත්වල තියෙන "පළමු ආදරයේ" ඒ අහිංසක, සුන්දර හැඟීම කවදාවත් වෙනස් වෙන්නේ නැහැ. ‘පෙහ්ලා නශා’ ගීතය සදාකාලික මතකයක් වෙලා අපේ හිත්වල රැඳෙන්නේ අන්න ඒ නිසයි. එය හුදෙක් ගීතයක් පමණක් නොවේ එය ආදරණීය හැඟීමකි.

සැබවින්ම විශිෂ්ට නිර්මාණයකි!

ලෝක සංගීත දිනයේ ආත්මය සහ වැදගත්කම

මිනිස් ඉතිහාසයේ බිහිවූ ප්‍රබලම සහ සුන්දරම සන්නිවේදන මාධ්‍යය කුමක්දැයි විමසුවහොත් ඊට ලැබෙන එකම පිළිතුර "සංගීතය" යන්නයි. සංගීතයට ජාතියක්, ආගමක් හෝ භූගෝලීය සීමාවක් නොමැත. එය ලොව වෙසෙන සමස්ත මානව සංහතියටම පොදු වූ විශ්ව භාෂාවකි. අපේ හිතට දැනෙන සියුම් හැඟීම්, අප මුහුණ දෙන විවිධ ජීවන අත්දැකීම්, ජීවිතයට හමුවන මිනිසුන් අප කෙරෙහි ඇති කරන බලපෑම් මෙන්ම දුක, සතුට, වේදනාව, ආදරය සහ විරහව වැනි සියලු භාවයන් ඉතාමත් සුන්දරව එළිදක්වන කැඩපත සංගීතයයි. මිනිස් ආත්මය හා බද්ධ වූ මේ අසිරිමත් කලා මාධ්‍යයට උපහාර පිදීම වෙනුවෙන් සෑම වසරකම ජුනි 21 වැනිදා ලෝකයම එකට එක්ව  ලෝක සංගීත දිනය (World Music Day) නොහොත් Fête de la Musique දිනය උත්කර්ෂවත් අයුරින් සමරනු ලබයි.

ලෝක සංගීත දිනය පිළිබඳ අතීත කතාව දිව යන්නේ 1982 වසරේ ප්‍රංශය වෙතටයි. එවකට ප්‍රංශයේ සංස්කෘතික අමාත්‍යවරයා වූ ජැක් ලැන්ග් සහ ප්‍රංශ සංගීතඥයකු මෙන්ම නිර්මාපකයෙකු වූ මොරිස් ෆ්ලුරෙට් (Maurice Fleuret) යන මහත්වරුන්ගේ අපූරු සංකල්පයකට අනුව 1982 ජූනි මස 21 වන දින පැරිසියේදී මෙහි මංගල උත්සවය පැවැත්විණි.

මෙම සංකල්පය පිටුපස තිබුණේ සරල එහෙත් අතිශය ගැඹුරු අරමුණකි. එනම්, සංගීතය ශාලාවලට පමණක් සීමා නොකර වීදි, උද්‍යාන සහ පොදු ස්ථාන කරා ගෙන යමින්, ආධුනික මෙන්ම වෘත්තීය සංගීතඥයන් ලවා නොමිලේ ප්‍රසංග පැවැත්වීමයි. එමඟින් සංගීතයේ මිහිරියාව සැමගේ ජීවිත තුළට සමානව ව්‍යාප්ත කිරීමට ඔවුන්ට හැකි විය. එදා ප්‍රංශයෙන් ඇරඹි මෙම කුඩා පියවර අද වන විට ලොව පුරා රටවල් 120 කට සහ නගර 700 කට අධික සංඛ්‍යාවකට ව්‍යාප්ත වී ඇත්තේ මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවක් එකම රිද්මයකට යා කරමිනි.

සංගීතයේ ඇති සුවිශේෂීම ගුණය නම් මිනිස් හදවතේ ස්පන්දනය හඳුනා ගැනීමට එයට ඇති හැකියාවයි. ජීවිතයේ අප මුහුණ දෙන සිදුවීම් සහ හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමේදී සංගීතය ප්‍රධාන මාධ්‍යයන් තුනක් ඔස්සේ ක්‍රියාත්මක වේ.

අප ලබන ජයග්‍රහණවලදී දැනෙන සතුට සහ උද්‍යෝගය තීව්‍ර කරන්නට ප්‍රාණවත් වේග රිද්මයන් සමත් වන අතර, තනිකම හෝ පෑරෙන වේදනාවකදී සන්සුන් ශෝකී තනුවක් අපේ හිත සැහැල්ලු කරන සමීපතම මිතුරෙකු බවට පත්වේ.

ආදරයේ ඇති සුන්දරත්වය, සෙනෙහස සහ සිහින සංගීතයේ ස්වර ප්‍රසංගයක් බවට පත්වන විට, ආදරය අහිමි වීමෙන් දැනෙන තියුණු රිදුම සහ මතකයන්ගේ බර දරාගැනීමට මිනිසාට උපකාර කරන්නේද විරහ ගීතයන්ය. මවකගේ නැලවිලි ගීතයෙන් ඇරඹෙන අපේ ජීවිත කතාව තුළ, අපට හමුවන මිතුරන්, පෙම්වතුන් හෝ වෙනත් සුවිශේෂී පුද්ගලයන් අපේ හිත්වල ඉතිරි කර යන මතකයන් නැවත පණගැන්වීමට ඇතැම් ගීත සහ තනු සමත් වෙයි.

ලෝක සංගීත දිනයේ ඇති වටිනාකම වන්නේ එහි ඇති අන්තර්ගත කිරීමේ (Inclusivity) ගුණයයි. මෙහිදී සම්භාව්‍ය (Classical) සහ ජෑස් (Jazz) සංගීතයේ සිට රොක් (Rock), පොප් (Pop) සහ සාම්ප්‍රදායික ජන සංගීතය (Folk) දක්වා සියලුම සංගීත ප්‍රභේදයන්ට එකම වේදිකාවක් හිමිවේ. මෙය හුදෙක් විනෝදාස්වාදය සපයන දිනයක් නොව, විවිධ ජාතීන්ගේ සංස්කෘතික උරුමයන් සහ අනන්‍යතාවයන් ආරක්ෂා කරමින්, රටවල් අතර සංස්කෘතික හුවමාරුවක් ඇති කරන බලවත් මෙවලමකි.

කාලයේ ඇවෑමෙන් ලෝක සංගීත දිනය සැමරීමේ කලාවද වෙනස් වී ඇත. විශේෂයෙන්ම මෑතකාලීන ගෝලීය වසංගත තත්ත්වයන්ගෙන් පසුව, මෙම උත්සවය ඩිජිටල් ක්ෂේත්‍රය කරා බිඳ නොවැටෙන සංචාරයක නිරත විය. සූම් (Zoom) තාක්ෂණය, යූටියුබ් සහ විවිධ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ පැවැත්වෙන සජීවී සබැඳි ප්‍රසංග (Live streams) සහ අතථ්‍ය ව්‍යාපෘති (Virtual concerts) නිසා ලෝකයේ එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ කෙළවරවල් දෙකක සිටින මිනිසුන්ට වුවද එකම මොහොතකදී එකම සංගීත අත්දැකීමක් විඳගැනීමේ අවස්ථාව උදාවී තිබේ.

ලෝක සංගීත දිනය අර්ථවත් සැමරුමක් බවට පත්කිරීමට අප සැමට දායක විය හැකිය:

1. කලාකරුවන්ට අතහිත දීම

දේශීය කලාකරුවන්ගේ ප්‍රසංග නැරඹීම, ඔවුන්ගේ නිර්මාණ සහ දේශීය සංගීත භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම හරහා අපේ ප්‍රජාවේ සංස්කෘතික ව්‍යුහය රැකගත හැක.

2. නව රසවින්දනයන් සොයා යාම

 අප මෙතෙක් ඇසීමට හුරු නොවූ වෙනත් රටවල, වෙනත් සංස්කෘතීන්වල සංගීත ප්‍රභේදයන්ට සවන් දෙමින් අපේ රසවින්දන පරාසය පුළුල් කරගත හැක.

3. නිර්මාණශීලී වීම

ඔබ සංගීතයට ලැදි අයෙක් නම්, මිතුරන් හෝ පවුලේ අය සමඟ එකතු වී කුඩා හෝ ගායනයක, වාදනයක යෙදෙමින් සංගීතයේ සතුට බෙදාගත හැක.

ලෝක සංගීත දිනය යනු හුදෙක් දින දර්ශනයේ තවත් එක් දිනයක් පමණක් නොවේ. එය සීමා මායිම් සහ බාධක සියල්ල බිඳ දමමින්, ශබ්දයේ සහ රිද්මයේ සුන්දරත්වය ඔස්සේ බෙදාගත් මනුෂ්‍යත්වය සැමරීමකි. තාක්ෂණය කොතෙක් වෙනස් වුවද, මිනිස් සිත් සුවපත් කිරීමට සහ ලෝකය එකට යා කිරීමට සංගීතයට ඇති චිරස්ථායි බලය සදාකාලිකය.

එබැවින්, මේ අසිරිමත් ගෝලීය සංධ්වනියේ කොටස්කරුවන් වන ලොව පුරා වෙසෙන සියලුම සංගීතවේදීන්ට සහ සංගීත ලෝලීන්ට සුභම සුභ ලෝක සංගීත දිනයක් වේවා!

කේරලයේ රස ආහාර

 

කේරළයේ කෙටි ආහාර ගැන සිතන විට බොහෝ දෙනෙකුට සිහියට නැගෙන්නේ හැපෙනසුළු කෙසෙල් චිප්ස් සහ උණු උණුවේම සාදන පසාම් පොරි (පැස්බන් ෆ්‍රිටර්ස්) ය. නමුත් ඔබ තවත් ටිකක් සොයා බැලුවහොත්, එම ප්‍රාන්තය තරම්ම විවිධත්වයකින් යුත් අද්විතීය හා රසවත් කෙටි ආහාරවල නිධානයක් ඔබට හමුවනු ඇත. සම්ප්‍රදාය, රසය සහ නොස්ටැල්ජියාවේ ඉඟියක් එක්වන කේරළයේ වඩාත්ම අද්විතීය කෙටි ආහාර කිහිපයක් මෙන්න.

1. කුසලප්පම් (Kuzhalappam) – හැපෙනසුළු දඟර මෙම හැපෙනසුළු, නලයක හැඩැති රසකැවිලි ඇසටත් පිනවන රස දෙන ආහාරයකි. හාල් පිටි, පොල් සහ කුරුඳු ස්වල්පයකින් සාදන කුසලප්පම් යනු තේ වෙලාවට වඩාත් කැමති හැපෙනසුළු කෙටි ආහාරයකි. සෑම කටක්ම සැහැල්ලු නමුත් බඩ පිරෙන සුළු වන අතර, එය කේරළයේ තේ කෝප්පයක් සමඟ රස විඳීම වඩාත් සුදුසුය.

2. අච්චප්පම් (Achappam) – 'මල්' කුකීස් "කේරළ රෝස කුකීස්" ලෙසද හැඳින්වෙන අච්චප්පම් යනු හාල් පිටි, පොල් කිරි සහ තල ඇටවලින් සාදන ලද සම්ප්‍රදායික ගැඹුරු තෙලේ බැදපු කෙටි ආහාරයකි. මල්වල හැඩය ගන්නා මෙම හැපෙනසුළු රසකැවිලි සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රිස්තියානි නිවෙස්වල උත්සව සමයේදී දැකිය හැකිය. ඒවායේ ඇති පැණි රස සහ පොල් රස ඔබ මීට පෙර අත්විඳ නැති ආකාරයේ අද්විතීය රසයකි.

3. චක්ක වරුතතු (Chakka Varuthathu) – කොස් චිප්ස් කේරළයේ වනාන්තර කොස් ගෙඩි බහුලව සපයයි, එයින් කුමක් කළ යුතුදැයි කේරළ වැසියෝ හොඳින් දනිති! කොස් චිප්ස් හෝ 'චක්ක වරුතතු' ඉතා තුනී ලෙස කපා පරිපූර්ණ හැපෙනසුළු ගතියක් ලැබෙන තුරු බැද ගනු ලැබේ. එහි ඇති මෘදු පැණි රස සවස් කාලයේ තේ පානය සමඟ අපූරුය.

4. කප්ප වෙවිචාතු සහ මුලකු චම්මන්ති (Kappa Vevichathu with Mulaku Chammanthi) – මඤ්ඤොක්කා රසය සාමාන්‍ය කෙටි ආහාරයක් නොවන, කප්ප වෙවිචාතු (තම්බාගත් මඤ්ඤොක්කා) සහ මුලකු චම්මන්ති (සම්බෝල විශේෂයක්) යනු කේරළයේ ආත්මය වැනි ආහාරයකි. කේරළයේ ග්‍රාමීය සංස්කෘතියෙන් පැවත එන මෙම සරල ආහාරය, මඤ්ඤොක්කාවල ඇති පිරවුම් ගුණය සහ රතු මිරිස් පේස්ට් එකේ සැර රසය සමඟ එකතු වේ. එය සරල, සැර සහ ඉතා තෘප්තිමත් ආහාරයකි.

5. අවල් විලයිචාතු (Aval Vilayichathu) – පැණි රසැති හාල් පිටි මිශ්‍රණය සෞඛ්‍ය සම්පන්න කෙටි ආහාර සොයන්නන් සඳහා වඩාත් සුදුසු, අවල් විලයිචාතු යනු හාල් පිටි, හකුරු, පොල් සහ එනසාල්වලින් සාදන ලද මෘදු පැණි රසැති මිශ්‍රණයකි. මෙම සාම්ප්‍රදායික කෙටි ආහාරය පිරවුම් ගුණයෙන් මෙන්ම පෝෂ්‍යදායී ද වේ. මෙය සාමාන්‍යයෙන් විශාල ප්‍රමාණවලින් සාදනු ලබන බැවින්, ඔබට පැණි රස සහ ශක්තිය ලබා දෙන දෙයක් අවශ්‍ය වූ විට ඕනෑම වේලාවක එය රස විඳිය හැකිය.

6. කොසුක්කට්ට (Kozhukkatta) – පැණි රසැති පොල් පිටි ගුලි ඔබට මෘදු සහ පැණි රස දෙයක් අවශ්‍ය නම්, කොසුක්කට්ට ඔබේ කදිම තේරීමයි. මෙම පිටි ගුලිය හාල් පිටිවලින් සාදා ඇති අතර ඇතුළත ගාගත් පොල් සහ හකුරු පුරවා වාෂ්පයෙන් තම්බා ගනු ලැබේ. එය ආච්චිගේ මුළුතැන්ගෙය සිහිගන්වන නොස්ටැල්ජික් කෙටි ආහාරයකි.

7. උන්නියාප්පම් (Unniyappam) – මෘදු, බැදපු රසකැවිලි මෙම කුඩා, පැණි රසැති ගුලි විශේෂ බඳුනක බැද ගනු ලබන්නේ ඒවාට ආවේණික වූ වටකුරු හැඩය ලබා දීම සඳහාය. හාල්, කෙසෙල්, පොල් සහ හකුරු භාවිතයෙන් සාදන උන්නියාප්පම් මෘදු, සැපිය හැකි සහ ඉතා රසවත් එකකි. එය බොහෝ විට පන්සල්වල පූජා සඳහා පිරිනමනු ලබන අතර, එකකින් පමණක් නතර කිරීම අපහසුය!

8. චෙම්මීන් උන්ඩා (Chemmeen Unda) – ඉස්සන් බෝල සැර රසයට කැමති අය සඳහා, චෙම්මීන් උන්ඩා යනු වෙරළබඩ ප්‍රදේශවලට ආවේණික විශේෂ ආහාරයකි. හාල් පිටි සහ සැර ගන්වන ලද ඉස්සන්ගෙන් සාදන ලද මෙම කුඩා බෝල බැද හෝ වාෂ්පයෙන් තම්බා ගනු ලබන අතර, එය කුළුබඩු සහ වෙරළබඩ රසවල අද්විතීය මිශ්‍රණයක් සහිත රසවත් කෙටි ආහාරයකි.

9. කුලුක්කි සර්බත් (Kulukki Sarbath) – කේරළයේ සොලවා සාදන පානය හරියටම කෙටි ආහාරයක් නොවුනත්, සඳහන් කළ යුතු ප්‍රබෝධමත් පානයකි! කුලුක්කි සර්බත් හෝ "සොලවා සාදන ලද දෙහි යුෂ" යනු කේරළයටම ආවේණික දෙහි, බැසිල් ඇට (කසකස) සහ කුළුබඩු මිශ්‍ර අයිස් පානයකි. උණුසුම් දිනවලදී ඕනෑම කේරළ කෙටි ආහාරයක් සමඟ මෙම ඇඹුල් පානය රස විඳීම ඉතා සුදුසුය.

10. පප්පාඩ වඩ (Pappada Vada) – පරම හැපෙනසුළු බව මෙම කෙටි ආහාරය හුරුබුහුටි පප්පාඩම් (පපඩම්) මීළඟ මට්ටමට ගෙන යයි. රන්වන් පැහැ වන තෙක් තෙලේ බැදගන්නා පප්පාඩ වඩ, පපඩම් මත කඩල පිටි මිශ්‍රණයක් ආලේප කර බැදීමෙන් සාදනු ලැබේ. එය හැපෙනසුළු, ලුණු රසැති සහ තද හැපෙනසුළු ගතියකට කැමති අයට වඩාත් සුදුසුය.

මීදුමෙන් වැසුණු ලෝකයක සැඟවුණු රහස්

සංචාරය යනු හුදෙක් නව ස්ථාන දැකීම හෝ සිතියමක දුර ගෙවා යෑම පමණක් නොවේ. එය තමා තුළම සැඟවී ඇති, මෙතෙක් නුදුටු මානයන් සොයාගැනීම සඳහා කෙරෙන අභ්‍යන්තර ගවේෂණයකි. කාර්යබහුල ජීවිතයේ ඝෝෂාවෙන් බැහැරව, ස්වභාවධර්මයේ නිහඬ භාෂාවට කන් දීමට කැමති සංචාරකයාට මේඝාලයේ ටුරා (Tura) කඳුකරය හෝ කේරළයේ ඉල්ලිකල් කල්ලු (Illikkal Kallu) පර්වතය ලබා දෙන්නේ අසමසම අත්දැකීමකි.

ටුරා හි ගාරෝ සංස්කෘතියේ ඇති විචිත්‍රවත් රිද්මය සහ ඉල්ලිකල් කල්ලුවේ වලාකුළු අතර සැඟවුණු ඒ ගම්භීර පෙනුම අතර ඇත්තේ එකම පොදු ලක්ෂණයකි; ඒ සැබෑ පාරිශුද්ධත්වයයි. මීදුමෙන් වැසුණු මාවත් දිගේ ගමන් කරද්දී, අවට පරිසරය ඔබට මන්ත්‍රණය කරන්නේ නූතන ලෝකයේ වේගය නොව, ජීවිතයේ සැබෑ සන්සුන් බවයි. ටුරා කඳු මුදුනේ සිට බ්‍රහ්මපුත්‍ර නිම්නය දෙස බලන විට හෝ ඉල්ලිකල් කල්ලුවේ ගල් පවුරු අතරින් හමා එන සිසිල් සුළඟ ස්පර්ශ කරන විට, ඔබ මහා විශ්වයේ කොටසක් බව ඔබටම වැටහෙනු ඇත.

එවැනි ස්ථානයකදී ඔබට අවැසි වන්නේ කැමරාවක් හෝ දිනපොතක් පමණි. සෑම දිය දහරාවක්ම, සෑම ගල් පර්වතයක්ම, සෑම ගෝත්‍රික ගීතයක්ම ඔබේ නිර්මාණාත්මක සිතුවිලි සඳහා අලුත් අරුතක් එක් කරයි. ඔබ යනු ඔබේ අත්දැකීම්වල එකතුවක් නම්, මෙවැනි හුදකලා නමුත් සොඳුරු ස්ථානයක ගෙවන සෑම මොහොතක්ම ඔබේ ජීවන පොතේ අමතක නොවන පරිච්ඡේදයක් වනු නිසැකය.

අවසානයේදී, අප ගමනාන්තයකට ගොස් නැවත පැමිණෙන්නේ ආපසු පැමිණීමට නොව, අප තුළම වෙනස් වූ අලුත් මිනිසෙකු රැගෙන ඒමටය. ටුරා හෝ ඉල්ලිකල් කල්ලු වැනි ස්ථානවලින් ඔබ ලබාගන්නා නිශ්චලතාවය, නැවත ඔබ නගරයේ ඝෝෂාවට එක්වන විට ඔබේ හදවතේ රහසක් මෙන් සැඟවී පවතිනු ඇත. සොබාදහම විසින් ඔබට ලබා දුන් ඒ අපූර්ව නිදහස සහ සාමය ඔබේ ජර්නලයේ පිටු අතර සදාකාලිකවම රැඳෙනු ඇත. ඔබේ මීළඟ ගමන ඔබේ ආත්මය සොයා යන ගමනක්ම වේවා!

දසු අගාදය (Dasu Gorge)

ලෝකයේ අටවැනි පුදුමය ලෙස හැඳින්වෙන කරකෝරම් අහස් මඟ ඔස්සේ පකිස්ථානයේ ඉහළ කොහිස්ථාන් දෙසට පියනගන ඕනෑම සංචාරකයෙකුගේ නෙත ගැටෙන, දෑස් අදහාගත නොහැකි මහා ස්වාභාවික නිර්මාණයක් ඇත. ඒ, දැවැන්ත කඳු පර්වත දෙබෑ කරමින්, පොළොව පතුලටම විහිදී යන "දසු අගාදය" (Dasu Gorge) යි. වසර මිලියන ගණනාවක් තිස්සේ ජය පරාජයකින් තොරව ඇදී යන මහා ඉන්දු නදිය සහ හිමාල කඳු වැටිය අතර සටනේ නිහඬ සාක්ෂිකරු වන්නේ මේ අගාධයයි. ඇතැම් පටු ඉසව්වලට හිරු රැස් පවා වැටීමට මැලිවන, නිරන්තර අඳුරකින් සහ භීතියකින් වෙළුණු මේ නිම්නය, සොබාදහමේ අභිරහස්ම මෙන්ම චිත්තාකර්ෂණීයම පරිච්ඡේදයකි.

දසු අගාදය (Dasu Gorge) යනු පකිස්ථානයේ පිහිටි, ලෝකයේ තිබෙන සුවිශේෂීතම මෙන්ම අතිශය භයානක සහ ගැඹුරුතම  නිම්නයකි.

මෙය පකිස්ථානයේ කයිබර් පක්තුන්ක්වා (Khyber Pakhtunkhwa) ප්‍රදේශයේ, ඉහළ කොහිස්ථාන් (Upper Kohistan) දිස්ත්‍රික්කයේ දසු (Dasu) නගරය ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. සුප්‍රසිද්ධ කරකෝරම් අධිවේගී මාර්ගය (Karakoram Highway) වැටී ඇත්තේ ද මෙම දුෂ්කර කඳුකර නිම්නය ඔස්සේය.

 මහා හිමාල කඳු වැටිය අතරින් ගලා බසින ප්‍රබල ඉන්දු නදිය (Indus River) මඟින් වසර මිලියන ගණනාවක් තිස්සේ සිදු වූ දැඩි පාංශු ඛාදනය හේතුවෙන් මෙම අතිශය ගැඹුරු පටු අගාදය නිර්මාණය වී තිබේ.


ගැඹුර සහ ස්වභාවය: මෙම සමස්ත ඉන්දු අගාද පද්ධතිය (Indus Gorge) ඇතැම් ස්ථානවලදී මීටර් 4,500 සිට 6,500 දක්වා (අඩි 15,000–21,000කට වඩා) ගැඹුරු වන අතර, එය ලොව ගැඹුරුම ගඟක් ආශ්‍රිත අගාදයන්ගෙන් එකකි. ඉතා උස් වූ සහ බෑවුම් සහිත කඳු පර්වත දෙපසින් පිහිටා ඇති නිසා, මෙහි ඇතැම් පටු ස්ථානවලට සූර්යාලෝකය වැටෙන්නේ ද ඉතා අඩුවෙනි. එම නිසාම මෙයට "අඳුරු අගාදය" යන අන්වර්ථ නාමය ද භාවිත වේ.

 වර්තමානයේ මෙම අගාදය ආශ්‍රිතව ඉන්දු නදිය හරස් කරමින් පකිස්ථානයේ දැවැන්තම සහ බහුකාර්ය ජලවිදුලි ව්‍යාපෘතියක් වන "දසු වේල්ල" (Dasu Hydropower Project) ඉදිවෙමින් පවතී. දැඩි නායයෑම්, පටු දුෂ්කර මාර්ග සහ රළු ස්වභාවය නිසාම මෙය ලෝකයේ සංචාරය කිරීමට ඇති අතිශය අභියෝගාත්මක මෙන්ම විශ්මයජනක භූගෝලීය කලාපයක් ලෙස සැලකේ.

අතිශය භයානක නායයෑම්, පටු ඝන අඳුරු මාර්ග සහ රළු නිම්න පතුලෙන් ඇසෙන ඉන්දු නදියේ රෞද්‍ර ඝෝෂාව මැද, දසු අගාදය අද වන විට නව පරිවර්තනයකට ලක්වෙමින් පවතී. මිනිසාගේ ඉංජිනේරුමය දෑත් මඟින් ඉදිවන "දසු මහා වේල්ල" හරහා සොබාදහමේ මේ රෞද්‍ර ශක්තිය මිනිස් වර්ගයාගේ ආලෝකය පිණිස හැඩගැසෙමින් ඇත. මිනිසා කෙතරම් තාක්ෂණයෙන් ඉදිරියට ගියද, තවමත් තේජවන්තව නැගී සිටින දසු අගාදය අපට සිහිපත් කරන්නේ එකම එක දෙයකි; එනම්, මේ විශ්වය තුළ සොබාදහමේ මහා බලය සදාකාලික මෙන්ම අභියෝගයට ලක් කළ නොහැකි තරම් අතිවිශිෂ්ට වන බවයි.

'එන්සයින් ටැක්සි' (Ensign Taxis)

ඉන්දියාවේ සංචාරයට බලාපොරොත්තු වන ඔබට ගමනාන්තය පහසු කර ගැනීමට හොඳම සහයක එන්සයින් ටැක්සි' (Ensign Taxis)

'එන්සයින් ටැක්සි' (Ensign Taxis) යනු කේරළයේ කොචි (Kochi) නගරය කේන්ද්‍ර කරගෙන ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රවාහන සේවා ආයතනයකි. ඔබ කේරළයේ සංචාරයක නිරත වන විට, දේශීය ආහාර සංස්කෘතිය ගවේෂණය කිරීමට සහ සංචාරක ස්ථාන නැරඹීමට අවශ්‍ය පහසුකම් ලබා දෙන ප්‍රධාන ආයතනයක් ලෙස මොවුන් හඳුන්වා දිය හැකිය.

කේරළයේ සැඟවුණු රසයන් සොයා යාමට ඔබ අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, ඔවුන්ගේ සේවා දායකත්වය ලබා ගැනීමෙන් ඔබට ප්‍රදේශයේ හොඳම දේශීය ආහාර ස්ථාන වෙත පහසුවෙන් ළඟා වීමේ අවස්ථාව උදා වේ.

'එන්සයින් ටැක්සි' (Ensign Taxis) ආයතනය සම්බන්ධයෙන් ඔබ සොයන තොරතුරු මෙන්න.

ලිපිනය
Lakshmi Ensign Enclave, Mahatma Gandhi Rd, beside Bhima Jewelry, Jos Junction, Ernakulam South, Ernakulam, Kochi, Kerala 682011, india.

විවෘත වේලාවන්
සතියේ දින හතේම පෙ.ව. 9.00 සිට ප.ව. 5.00 දක්වා.

දුරකථන අංකය: +91 62820 75600
වෙබ් අඩවිය: ensigntaxis .com

නිලක්ෂි බණ්ඩාර
15/06/2026.

කාලය සහ මරණය ජයගත් දිව්‍යමය සිද්ධස්ථානය

දකුණු ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩුවේ කාවේරි නදිය ආශ්‍රිත සශ්‍රීක බිමක පිහිටි තිරුක්කඩයූර් දේවාලය හුදෙක් ආගමික ස්ථානයක් පමණක් නොව, එය මිත්‍යාව සහ යථාර්ථය අතර සිහින් සීමාවක පිහිටි විශ්මයජනක ආධ්‍යාත්මික කේන්ද්‍රස්ථානයකි.දේවාලයේ නම වන 'අම්රිතඝතේස්වරර්' යන්නෙහි අරුත "අමෘතය (අමරණීයත්වය) අඩංගු කළසයෙහි අධිපතියා" යන්නයි. පුරාණ විශ්වාසයන්ට අනුව, දෙවියන් සහ අසුරයන් එක්ව කිරි මුහුද මදන විට ලැබුණු අමෘතය අඩංගු කළසය (කුම්භය) පෘථිවිය මත ස්පර්ශ වූ ස්ථානය මෙය බව පැවසේ. එබැවින් මෙම දේවාලය "අමරණීයත්වයේ දොරටුව" ලෙසින්ද හඳුන්වයි

මෙම දේවාලයේ වඩාත්ම ආකර්ශනීය කතාව වන්නේ ශිව දෙවියන් විසින් යමදෙවයා දමනය කිරීමයි.මෙම ස්ථානයේදී ශිව දෙවියන් විසින් මරණයේ දෙවියා වන 'යම' පරාජය කර, තමන්ගේ බැතිමතෙකු වූ මාර්කණ්ඩේය නමැති තරුණයාගේ දිවි බේරා ගත් බව විශ්වාස කෙරේ. සිය 16 වන වියේදී මරණය පැමිණෙන බව දැනගත් මාර්කණ්ඩේය, ශිව ලිංගය වැළඳගෙන දැඩි ලෙස භාවනා කළේය. ඔහු රැගෙන යාමට පැමිණි යමගේ පාශය ශිව ලිංගයේ පැටලීමත් සමඟම ශිව දෙවියන් පෙනී සිට යමව දණ්ඩනයට ලක් කළ බවත්, මාර්කණ්ඩේය හට සදාකාලික 16 හැවිරිදි තරුණයෙකු ලෙස ජීවත් වීමට වරම් දුන් බවත් පැවසේ.

මෙහි ඇති 'කාලසංහාරමූර්ති' පිළිමය මගින් නිරූපණය වන්නේ යමදෙවයාගේ පපුව මත ශිව දෙවියන් සිය පාදයෙන් පහර දෙන දර්ශනයයි. එයින් සංකේතවත් කරන්නේ භක්තිය ඉදිරියේ කාලය සහ මරණය පවා අසරණ වන බවයි. බැතිමතුන් අදටත් මරණ බියෙන් මිදීමට සහ ආයුෂ අපේක්ෂාවෙන් මෙම පිළිමය වැඳ පුදා ගනී.

මෙම දේවාලයේ වාසය කළ අභිරාමි භට්ටර් නම් භක්තිකයා පිළිබඳව ද ජනප්‍රවාදයේ එයි. ඔහු අභිරාමි දේවිය කෙරෙහි කෙතරම් භක්තියක් දැක්වූවාද යත්, ඔහු රජුගේ නියමයෙන් දැඩි පීඩාවකට පත්වූ අවස්ථාවේදී දේවිය උදෙසා 'අභිරාමි අන්ධාදි' නමැති කාව්‍ය මාලාව රචනා කළේය. අදටත් මෙම කෘතිය දෙමළ සාහිත්‍යයේ ඉතා උසස් අධ්‍යාත්මික කෘතියක් ලෙස සැලකේ.

දිනක් රාජකීය සංචාරයක යෙදුණු රජු, තමා ඉදිරියේ සිටි භට්ටර් දේවියගේ භක්තියේ ගිලී සිටිනු දැක ඔහුව පරීක්ෂාවට ලක් කළේය. "අද රාත්‍රියේ සඳ බබළන්නේ නම් ඔබ සත්‍යවාදියෙකි, එසේ නොමැති නම් දඬුවම් ලැබිය යුතුය" යැයි රජු පැවසීය. (එදින අමාවක දිනයක් විය).බිය නොවූ භට්ටර්, අභිරාමි දේවිය උදෙසා 'අභිරාමි අන්ධාදි' නමැති පද්‍ය මාලාව රචනා කළේය. සෑම පද්‍යයක්ම ගායනා කරන විටම අහසේ ආලෝකය වැඩි වූ අතර, සියවන පද්‍යය නිම වන විට දේවියගේ කනකර ආභරණවලින් නික්මුණු ආලෝකය නිසා අමාවක අහස පුන් පෝය සඳක් සේ බැබළුණු බව සඳහන් වේ. මෙම සාහිත්‍යමය ප්‍රාතිහාර්යය අදටත් එම දේවාලයේ වාතලයේ දෝංකාර දෙන බව බැතිමතුන්ගේ විශ්වාසයයි.

අෂ්ට බන්ධන ලිංගය

මෙම දේවාලයේ ඇති ශිව ලිංගය මතුපිට, යමදෙවයාගේ පාශය (ලනුව) වැදීම නිසා ඇති වූ සලකුණක් අදටත් දැකගත හැකි බව බැතිමතුන් විශ්වාස කරයි. මෙහි පැවැත්වෙන පූජාවන් සුවිශේෂී වන්නේ, දේවාලය තුළ ඇති "අභිරාමි" දේවියගේ රූපය ඉතාමත් ජීවමාන සහ කරුණාබරිත බවක් බැතිමතුන්ට දනවනු ලබන බැවිනි.

අද වන විට මෙය ඉන්දියාවේ පමණක් නොව ලොව පුරා වෙසෙන හින්දු ජනයාගේ ජීවිතයේ ප්‍රධාන සන්ධිස්ථානයක් වී ඇත.

පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතයේ දෙවන භාගය ආරම්භ වන විට, තම ආයුෂ සහ සෞඛ්‍යය නැවත පුනර්ජීවනය කර ගැනීමට බැතිමතුන් දහස් ගණනක් මෙහි පැමිණෙයි.ෂෂ්ටි පූර්ණි නමින් හැඳින්වේ. දැඩි ආතතියෙන් සහ කාර්යබහුලත්වයෙන් පිරුණු වර්තමාන ජීවිතවලට, මෙම දේවාලයේ ඇති නිහඬ සහ ගාම්භීර ස්වභාවය විශාල මානසික සුවයක් ලබා දෙයි.තිරුක්කඩයූර් දේවාලය යනු කාලය, භක්තිය සහ දේවත්වය පිළිබඳ උත්තරීතර සංකේතයකි. ඔබ පර්යේෂකයෙකු ලෙස හෝ සාහිත්‍යයට ලැදි අයෙකු ලෙස මෙම දේවාලය දෙස බලන විට, එහි පවතින්නේ හුදෙක් ගල් කැටයම් නොව, මිනිස් ආත්මය මරණයට එපිටින් ඇති අමරණීයත්වය සොයා ගිය ගමනේ අත්දැකීම් බව ඔබට වැටහෙනු ඇත.


මෙම දේවාලය ද්‍රවිඩ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ විශිෂ්ට නිදසුනකි. චෝල සහ පාණ්ඩ්‍ය රාජවංශයන්ගේ පාලන සමයේදී මෙම දේවාලය සංවර්ධනය වී ඇති බවට සාක්ෂි පවතී. මෙහි ඇති ශිලා ලේඛන සහ මූර්ති කලා නිර්මාණ සියවස් ගණනාවක ආගමික සහ සංස්කෘතික පරිණාමය කියාපායි.


මෙම කෝවිල පිළිබඳ විස්තර පහත දැක්වේ:

ලිපිනය
Sannathi St, Thirukadaiyur, Tamil Nadu 609311, ඉන්දියාව.

විවෘත වේලාවන්

මෙම කෝවිල දිනපතා පෙ.ව. 6.00 සිට ප.ව. 1.00 දක්වා සහ ප.ව. 4.00 සිට ප.ව. 8.30 දක්වා බැතිමතුන් සඳහා විවෘතව පවතී.  ශිව දෙවියන් වෙනුවෙන් කැප වූ මෙම පූජනීය ස්ථානය ඉතාමත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ එහි ඇති අභිරාමි දේවියගේ දේවාලය සහ ඒ හා බැඳුණු අභිරාමි අන්ධාදි (Abirami Anthathi) නම් සාහිත්‍යමය කෘතිය නිසාය. බොහෝ බැතිමතුන් ආයුෂ වර්ධනය කර ගැනීම සඳහා (විශේෂයෙන්ම 60 සහ 80 වැනි උපන්දිනයන්හිදී) කරන විශේෂ පූජාවන් සඳහා මෙම ස්ථානයට පැමිණේ.