රිදී තිරයේ නොමැකෙන ස්මාරකය

නවීන මල්ටිප්ලෙක්ස් සහ ස්ට්‍රීමිං යුගයක සිනමා ආශ්චර්යය මැකී යනවාක් මෙන් පෙනුණත්,  ඉන්දියාවේ පංජාබයේ පටියාලාහී පිහිටි , රිදී තිරයේ ආදරණීය අතීතය තවමත් අභිමානවත් ලෙස සජීවීව රඳවාගත් උදාර ස්මාරකයක් නැගී සිටියි. ඒ, 'Phul Cinema' සිනමාහලයි. මෙය හුදෙක් චිත්‍රපටයක් නැරඹීමට යන ස්ථානයක් පමණක් නොවේ; එය රාජකීය අනුග්‍රහය, වාස්තු විද්‍යාත්මක විශිෂ්ටත්වය සහ පරම්පරාගත බැඳීම එකට මුසු වූ ජීවමාන කාල තරන කැප්සියුලයකි.

පටියාලා හි මහාරාජාගේ නියෝගයෙන් නිර්මාණය වූ Phul Cinema සිනමාහල , ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක සංක්‍රමණීය සමයක් වූ 1947 වසරේදී සිය දොරටු ප්‍රේක්ෂකයින් සඳහා විවෘත කළේය. මෙම උදාර දැක්ම සැබෑවක් කිරීම සඳහා, රාජකීය සභාව දූරදර්ශී වාස්තු විද්‍යාඥ W.M. Namjoshi ගේ සහාය ලබා ගත්තේය. ඉන්දියානු උප මහද්වීපය පුරා Streamline Moderne සහ Art Deco නිර්මාණ ශෛලීන් සඳහා කළ අසාමාන්‍ය දායකත්වය වෙනුවෙන් ප්‍රසිද්ධියක් ඉසුලූ Namjoshi, විනෝදාස්වාදයේ මාලිගාවක් නිර්මාණය කළේය. 

ඔහුගේ විශිෂ්ට නිර්මාණ එකතුවට දිල්ලියෙහි  Golcha Cinema, චන්දිගාර්හි Kiran Cinema සහ මුම්බායිහි ජනප්‍රිය Maratha Mandir වැනි මනරම් වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණයන් ඇතුළත් වේ. Phul Cinema හලට , Namjoshi විසින් ප්‍රේක්ෂකයින් ඇතුළු වූ මොහොතේ සිටම ඔවුන්ව වශී කරවන සුලු වක්‍ර රේඛා, ජ්‍යාමිතික රටා සහ අලංකාර තේජසක් මුසු කරන ලදී.

මෙහි භෞතික ගොඩනැගීමේ වගකීම එම ප්‍රදේශයේ ජීවත් වූ ගුප්තා (Gupta) පවුල වෙත පැවරිණි. හුදෙක් ගඩොල් තැබීමෙන් ඔබ්බට යමින්, ගුප්තා පවුල මෙම සිනමාහල සමඟ ගැඹුරු, පරම්පරාගත සබඳතාවක් ගොඩනඟා ගත්තේය. වෙනස් වන සිනමා ප්‍රවණතා, තාක්ෂණික දියුණුව සහ දිවයින පුරා තනි තිර සිනමාහල් ශීඝ්‍රයෙන් වැසී යාමේ දශක ගණනාවක කාල පරිච්ඡේදය තුළදී පවා, ගුප්තා පවුල පටියාලා හි සංස්කෘතික ආත්මයේ නොසැලෙන ආරක්ෂකයින් ලෙස කටයුතු කරමින් එහි අයිතිය නොකඩවා පවත්වා ගෙන ගියේය.

21 වන සියවස වන විට, රට පුරා පිහිටි බොහෝ ඓතිහාසික සිනමාහල් විනාශ වී යාමට හෝ නොසලකා හැරීමට ලක්විය. කෙසේ වෙතත්, Phul Cinema තෝරා ගත්තේ වෙනස්ම මගකි. 2019 වසරේදී, මෙම ගොඩනැගිල්ල ඉතා සූක්ෂමව සහ නිර්මාණශීලිව  ප්‍රතිසංස්කරණයකට ලක් කරන ලදී. 

එහි පැවැති පැරණි ආත්මය නවීකරණය හමුවේ අහිමි කිරීමට ඉඩ නොතබා, එහි සුවිශේෂී Art Deco පෙනුම ආරක්ෂා කරමින් නවීන පහසුකම් ඉතා සූක්ෂම ලෙස එකතු කරන ලදී . එහි අලංකාර ඉදිරිපස පෙනුම, සම්ප්‍රදායික අකුරු රටා සහ අභ්‍යන්තරයේ වූ විසිතුරු තොරතුරු නැවතත් එහි මුල් ශ්‍රී විභූතියට පත් කරන ලද අතර, උරුමය සහ නවීන සිනමාව එකට පැවැත්විය හැකි බවට එය මනාව ඔප්පු කළේය.

අද වන විට, Phul Cinema යනු ප්‍රේක්ෂක ආදරයට පාත්‍ර වූ  සිනමාහලකි. එය පරම්පරා කිහිපයක්ම යා කරන පාලමක් ලෙස නිර්මාණය වී ඇත. එනම්, සීයා සහ ආච්චිලා තම කුඩා කාලයේ මතකයන් මුණුබුරන් සමඟ බෙදා ගන්නේ එදා මෙන්ම අදටත් බබළන එම සිනමාහල් පුවරුව යටදීය. වාස්තු විද්‍යාත්මක අලංකාරය සහ පවුලක කැපවීම එකට එක්වූ විට, රිදී තිරයේ දීප්තිය කිසිදා නැති වී නොයන බවට Phul Cinema ජයග්‍රාහී මතක් කිරීමක් ලෙස තවමත් බැබළෙයි.

මූලාශ්‍ර 

Architectural Digest India - Art Deco Cinemas and Heritage Structures of India

​The Tribune India - Local Heritage and Cinema History of Patiala

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

21/10/2026.

නොනිමි ප්‍රේමයේද, ශෝකයේද සුගන්ධය රැගෙන රැයේ පිපෙන පාරිජාත

 

නිහඬ රැයක සඳ රැස් අතරින් හමන මන්දමාරුතය සමග මුසු වන ඒ සිහින්, මනරම් සුවඳ ඔබව මොහොතකට නතර කරවා නැද්ද? ගොම්මන් අඳුරත් සමග අවදි වී, හිරු උදාවන විට මිහිකත මත සුදු පියවිල්ලක් එළමින් වැටී තිබෙන පාරිජාත (අප කවුරුත් දන්නා සේපාලිකා) කුසුම යනු හුදෙක් සොබාදහමේ තවත් එක් අලංකාර නිර්මාණයක් පමණක් නොවේ. සුදු පැහැති පෙති අතර තැඹිලි පාට හදමඬලක් සඟවාගත් මේ කුඩා මල පිටුපස ඇත්තේ, අහසත් පොළොවත් අතර අතරමං වූ සදාතනික පෙම් පුවතක හදවත් පාරවන ශෝකී මතකයයි.

 බස්නාහිර බෙංගාලයේ නිහඬ භූමි තලයන්හි පාරිජාත (සේපාලිකා) යනු හුදෙක් කුඩා ශාකයක් හෝ පඳුරක් පමණක් නොවේ.  එය අසිරිමත් කථන්දරයක ජීවමාන සංකේතයකි. දිදුලන කහ-තැඹිලි පැහැ හදමඬලක් වටා සිහින් සුදු පෙති 5-7 ක් පලඳින මේ මල, අඳුරේ නිශ්ශබ්දතාවය අතරේ විකසිත වන්නේ බ්‍රහ්ම කමල මෙන්ම තමා සතු රහස්‍ය සුවඳ මුළු රැය පුරා විහිදුවමිනි. එහෙත් අලුයම හිමිදිරි රැස් පොළොවට පතිත වත්ම, තමා සතු සියලු සුවඳ සහ ශෝභාව පසෙකලා ඒ සුදු පෙති මිහිකත මතට හැලී යයි. නෙතඟින් වැටෙන කඳුළු බිඳු මෙන් අරුණෝදයේදී මහපොළොව මත පතිත වන ඒ සුදු පෙති නිසාම, වෘක්ෂවේදීහු මේ සුන්දර ශාකය 'ශෝකයේ වෘක්ෂය' (Tree of Sorrow) ලෙස අභිෂේක කළහ.

මේ විකසිත වීම පිටුපස ඇත්තේ හදවත පාරවන ප්‍රේමනීය පුරාවෘත්තයකි. පාරිජාත යනු අතීතයේ සූර්ය දිව්‍ය රාජයා කෙරෙහි අප්‍රමාණ ප්‍රේමයෙන් බැඳුණු අතිසුන්දර රාජකීය කන්‍යාවකි. ඇගේ අචල ආදරයට වශී වූ සූර්යයා, ඇය උදෙසාම මනුලොවට පියනැඟුවේය. එහෙත් කාලයාගේ ඇවෑමෙන් සූර්යයාගේ ග්‍රීෂ්ම තේජස දිනෙන් දින වැඩි වන්නට වූ අතර, ඔහුට නැවත දෙව්ලොව බලා යාමට සිදු විය. ප්‍රේමයේ විරහව දරාගත නොහැකි වූ පාරිජාත, සූර්යයා පසුපස දිවගියාය. එහෙත් සූර්ය රශ්මියේ දැවෙන උණුසුම හමුවේ ඇගේ මාතෘශරීරය අළු වී ගියේය.

ඇගේ ඒ අසදෘශ පෙම් භක්තියෙන් කම්පිත වූ දෙවිවරු, සූර්යයා කෙරෙහි වූ ඇගේ ප්‍රේමය සදාතනික කරනු වස් ඇයව පාරිජාත වෘක්ෂය ලෙස නැවත උත්පත්ති ගැන්වූහ. ඒ මල් පෙති පුරා තැවරී ඇත්තේ ඇගේ ප්‍රේමයේ ශේෂ පත්‍රයන්ය. රාත්‍රියේදී සූර්යයාගේ සියුම් හාදුවෙන් ඇය සුවඳවත් වුවද, උදෑසන උදාවන විට උදාවන සූර්යයාගේ දැඩි තේජස සහ තාපය දරාගැනීමට ඇයට තවමත් නොහැකිය. අරුණාලෝකය හමුවේ පාරිජාත ගසෙන් ගිලිහී වැටෙන්නේ, ඒ දහවලේ රශ්මිය දරාගත නොහැකිව ඇය හෙළන ප්‍රේමයේ කඳුළු බිංදුම යැයි ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ.

එහෙත් මේ රම්‍ය බව සහ මනරම් සුවඳ පමණක්ම නොවේ පාරිජාත පුජනීයත්වයට පත් කරන්නේ. දැවිල්ල, උණ, ආමාශයික පීඩා, මලබද්ධය, චර්ම රෝග මෙන්ම ස්නායු ශාන්ත කිරීමේ, ප්‍රතිඔක්සිකාරක සහ මුත්‍රාකාරක හැකියාවන්ගෙන් සමන්විත අසමසම ඖෂධීය බලයක්ද ඒ අසිරිය පිටුපස සැඟවී පවතී.

සෑම හිමිදිරියකම හිරුගේ ප්‍රථම කිරණ පතිත වන්නටත් පෙර බිමට හැලී යන්නේ මල් පෙති පමණක් නොවේ; ඒ, යුග යුග ගණනක් තිස්සේ පැවත එන නොමියෙන පෙම් භක්තියක කඳුළු කැටයි. රැයට පමණක් උරුම වූ අසමසම සුවඳිනුත්, ගත සිත නිවන ඖෂධීය ශක්තියෙනුත් පරිපූර්ණ වූ පාරිජාත, අපට කියා දෙන්නේ අපූරු පාඩමකි . එනම්, ඇතැම් සුන්දරත්වයන් විඳගත යුත්තේ ලෝකයට හොරෙන්, රැයේ නිහඬතාවය තුළ පමණක්ම බවයි. ඔබ ඊළඟ වතාවේ පෙති හැලුණු සේපාලිකා ගසක් දෙස බලන විට, ඒ බිම වැටී තිබෙන්නේ මලක් නොව, ආදරය වෙනුවෙන් පූජා වූ පෙම්වතියකගේ ආත්මය බව ඔබට මතක් වේවි.

මූලාශ්‍ර 

Flora of West Benga

කාලිදාසයන්ගේ සාහිත්‍ය කෘති

හදවතේ රැඳුණු නොමියෙන ප්‍රේම වෘත්තාන්ත

ඉන්දියානු ආදර කතා නවකතා මගින් ගැඹුරු හැඟීම්, සංස්කෘතික බැඳීම් සහ අපගේම මිතුරන් වැනි චරිත නිරූපණය කරන බැවින්, එම කතාන්දර ලොව පුරා බොහෝ දෙනෙකුගේ සිත් ඇද ගැනීමට සමත් වී ඇත. කලබලකාරී ඉන්දියානු නගරවල, නිහඬ පරිසරයක හෝ විදේශගත ඉන්දියානු සමාජ පසුබිම් කරගනිමින් දිගහැරෙන මෙම කතාන්දර තුළ පාඨකයන්ට මංමුළා විය හැකිය. ඉන්දියානු ලේඛකයන් විසින් නූතන ජීවන රටාව, සම්ප්‍රදාය, ආශාවන් සහ බහුමානීය සබඳතා එකට එකතු කරමින් විශිෂ්ට ආදර කතා නවකතා නිර්මාණය කර ඇත.
ඉන්දියානු ආදර කතාවලින් මුලදී ඇති වන අහිංසක ආදරය තද බැඳීමක් බවට පත්වෙන හැටි, ආදරයේ දෙවන අවස්ථාව හිමිවෙන හැටි සහ ආදරය ලබද්දී කෙනෙකු තමන්වම හඳුනාගන්නා හැටි ලස්සනට පෙන්වා දෙනවා. සිනහව මෙන්ම කඳුළද පිරිණු මේ කතාවල එන අමතක නොවන චරිත, ඔබව ඒ හැඟීම් අතර අතරමං කරවනවා නොඅනුමානයි.

ගැඹුරු හැඟීම් (Emotional Depth)
කතුවරයාගේ චරිත සමඟ හැඟීම්බර ලෙස බැඳෙමින් ඒවා අත්විඳීම සහ දැනීම.

සංස්කෘතික පසුබිම (Cultural Reference)
පවුලේ උත්සවයක සිට නූතන නගරයක ජීවිතය දක්වා වූ ඉන්දියානු අත්දැකීමක් නිරූපණය වන පසුබිමක් සහ/හෝ අවස්ථාවක් පැවතීම.

සමීප සබඳතා (Relatable Relationships)
සාමාන්‍ය මිනිසුන් මෙන්ම ආදරය කරන, අහිමි කරගන්නා සහ බලාපොරොත්තු තබාගන්නා චරිත.

සිත් ඇදගන්නාසුළු ලේඛන ශෛලිය (Compelling Writing)
අවසාන වචනය දක්වාම ඔබව කියවීමට පොළඹවන තරම් කුතුහලය දනවන ලේඛන විලාසය.

Strangers to Ourselves - ශෂී දේශ්පාන්ඩේ (Shashi Deshpande) 

මුම්බායි නගරයේ නොනවතින කාර්යබහුලත්වය මැද දිගහැරෙන මෙම සොඳුරු කතාව, පිළිකා රෝගීන්ට සුවය දෙන වෙදදුරෙකුගේ ජීවිතයත්, සංගීතයේ ආත්මය සොයා යන සංගීතඥයෙකුගේ හදවතත් එකිනෙකට යා කරනු ලබයි. කිසිදා හමු නොවනු ඇතැයි සිතූ වෙනස්ම ලෝක දෙකක ජීවත් වන දෙදෙනෙකු අතර නුහුරු නුපුරුදු ලෙස අරුමපුදුම ආදරයක් දළුලන අයුරු මෙහි ඉතා සංවේදී ලෙස විතරණය වේ. අප කිසිසේත්ම නොසිතන මොහොතක, නොසිතනම තැනකදී ආදරය අපේ ජීවිතයට කොතරම් ලස්සනට එබිකම් කරන්නට පුළුවන්ද යන්න මෙමගින් ඔබේ හදවතටම දැනෙනු ඇත.

A Kiss in Kashmir - මොනිකා සයිගාල් (Monica Saigal)

හිමෙන් බර වූ කාශ්මීරයේ මනරම් කඳුකරය අතරින් ගලායන, හදවත සුවපත් කරන සුන්දර ආදර කතාවකි. අතීතයේ මගහැරී ගොස්, ජීවිතයේ පසුකාලීන වසන්තයේදී නැවත එකිනෙකා හමුවන ප්‍රේමවන්තයන් දෙදෙනෙකුගේ ගැඹුරු බැඳීම මෙහි අතිශය සංවේදී ලෙස සිතුවම් කර ඇත. නෙත් පිනවන කාශ්මීරයේ සන්දර්භයත්, පිටුවෙන් පිටුව සිත ප්‍රමෝදයට පත්කරන ඒ අපූර්ව ආදරණීය හැඟීමත් පාඨකයාගේ හදවතේ අමතක නොවන මතක සටහනක් තබනු නොඅනුමානයි.

Write Me a Love Story - රවින්දර් සිං (Ravinder Singh)

පොත් ප්‍රකාශන ලෝකයේ වෙනස්ම මාවත් දෙකක ගමන් කරන චරිත දෙකක්, නොසිතූ මොහොතක නතර වන්නේ එකම හදවත් ලැගුම්හලකය. එකිනෙකට වෙනස් වූ හැඟීම් අතරින් ආදරය අරුමපුදුම ලෙස ලියලන අයුරු පෙන්වන මෙම කතාව, ඔබේ සිත තුළ නොමැකෙන ලාංඡනයක් තබන තරම් උණුසුම්, චින්තනපරෝපකාරී මෙන්ම හදවතට ඉතා සමීප අත්දැකීමකි.

Kismat Connection - අනන්‍යා දේවරාජන් (Ananya Devarajan)

ළඟින්ම සිටි මිතුරන් දෙදෙනෙකුගේ හදවත් තුළ නොදැනීම ආදරයේ අරුමය තැවරෙන හැටිත්, දෛවයේ නියමයන් හමුවේ සෙනෙහස ජයගන්නා අයුරුත් පවසන අලංකාර කතාවකි. සැහැල්ලු බව, නැවුම් බව සහ හදවතට දැනෙන උණුසුමෙන් පිරි මෙම නාවලකතාව, ප්‍රේමණීය චරිතවලට පෙම් බැඳි ඕනෑම පාඨකයෙකුගේ සිත සුන්දර හැඟීම්වලින් මුසපත් කරවනු නොඅනුමානයි.

I Too Had a Love Story - රවින්දර් සිං

සැබෑ ජීවිතයේ වේදනාකාරී අත්දැකීමකින් උපන් මේ ආදර කතාව, දෙහදක නූපන් ප්‍රේමයත්, හදවත කැබලිවලට බිඳී යන විරහවත් අතිශය අවංක ලෙස රචනා වී ඇත. අන් කවරකටත් වඩා සැබෑ හැඟීම්වලින් පිරී පැවතීම නිසාම, මෙය ඉන්දියාවේ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත පාඨකයන්ගේ දෑසට කඳුළක් එක් කළ, අමතක නොවන ආදර වෘත්තාන්තයක් බවට පත් විය.

බොහෝ ඉන්දියානු ආදර කතා මගින් සංස්කෘතිය, හැඟීම්, පවුලේ සම්බන්ධතා සහ පෞද්ගලික වර්ධනය එකට මුසු කරන බැවින්, එම ආදර කතා ඉතා සමීප මෙන්ම හැඟීම්බර එකක් බවට පත්වේ. මෙම නවකතාවලට සැහැල්ලු හෝ ගැඹුරු තේමාවන් තිබිය හැකි අතර, ආදරය, අහිමි වීම සහ බලාපොරොත්තු වැනි පොදු මානුෂීය අත්දැකීම්වලට සම්බන්ධ වේ.ජාත්‍යන්තර පාඨකයන් සඳහා ලියන ලද ආදර කතාවල පොදු ගෝලීය පසුබිමක් ඇත. නමුත් ඉන්දියානු ආදර කතාවලට පවුල, සම්ප්‍රදාය සහ ග්‍රාමීය/නාගරික ජීවිතය වැනි සංස්කෘතික අංග එකතු වේ. මෙම එකතුව අනෙකුත් ආදර කතාවලට වඩා වෙනස් වූ අද්විතීය කියවීමේ අත්දැකීමක් ලබා දෙයි.

ගල් පවුරෙන් ඔබ්බට

භාරතීය ඉතිහාසයේ රාජ්පුත් වංශිකයන්ගේ අභිමානය සහ මාලිගා සංස්කෘතිය පිළිබඳ කතාබහ කිරීමේදී අපගේ මතකයට නැඟෙන්නේ රාජස්ථානයයි. එහෙත්, රාජස්ථානයට එපිටින් බිහාරයේ පෞරාණිකත්වය තුළ රාජ්පුත් වංශිකයන්ගේ නොමැකෙන ගෞරවය සහ අලංකාරය රඳවාගත් අපූරු වාස්තුවිද්‍යාත්මක අරුමයන් සඟවා තිබේ. ඒ අතරින් බිහාරයේ සුන්දරතම සහ ප්‍රෞඩතම රාජ්පුත් උරුමය ලෙස අභිෂේක ලබන්නේ ඔරංගබාද් (Aurangabad) දිස්ත්‍රික්කයේ නිහඬව වැජඹෙන පෞරාණික දේවෝ රාජ මාලිගයයි (Deo Royal Palace / Deo Fort).

ඓතිහාසික ලේඛනවලට අනුව මෙම බලකොටුව සහ මාලිගය, සුප්‍රසිද්ධ මේවාර් හි සිසෝදියා (Sisodia Rajput) රාජ්පුත් රාජවංශයෙන් පැවත එන පරම්පරාවට අයත් වූවකි. සම්ප්‍රදායික රාජ්පුත් වාස්තු විද්‍යා ශෛලිය සහ දේශීය නිර්මාණශීලීත්වය මුසු කරමින් තනා ඇති මෙම මන්දිරය, එකල පැවැති රාජකීය ප්‍රතාපවත් බව හා ආරක්ෂක උපක්‍රම මනාව ප්‍රකාශ කරයි. විශාල ගල් අරුක්කු, කැටයම් සහිත තොරන්, අලංකාර කැටයම් සහිත ජනේල සහ උසස් පවුරු පද්ධතියකින් සමන්විත දේවෝ මාලිගය, අතීත රජවරුන්ගේ වික්‍රමාන්විත භාවයත්, කලාත්මක සුන්දරත්වයත් එකලෙස ප්‍රකට කරන ජීවමාන සාක්ෂියකි.

දේවෝ මාලිග පරිශ්‍රයට තවත් අද්විතීය සහ පූජනීය බවක් එක් කරන්නේ ඒ අසලම පිහිටා ඇති පෞරාණික දේවෝ සූර්ය කෝවිලයි (Deo Sun Temple). ක්‍රිස්තු වර්ෂ 8 වන සියවස තරම් ඈත අතීතයකට හිමිකම් කියන මෙම කෝවිල, එකම එක රාත්‍රියක් ඇතුළත විශ්වකර්ම දිව්‍ය පුත්‍රයා විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දක් බවට දේශීය ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වේ. සාමාන්‍යයෙන් හින්දු කෝවිල් නැගෙනහිර දෙසට මුහුණලා ඉදිකළ ද, මෙම සූර්ය කෝවිල බටහිර දෙසට මුහුණලා පිහිටා තිබීම විශේෂිත වාස්තුවිද්‍යාත්මක අරුමයකි. රාජ මාලිගයේ අභිමානවත් පෙනුම සහ සූර්ය කෝවිලේ පූජනීය ප්‍රභාව එකිනෙක මුසු වූ විට එම භූමිය තුළ මැවෙන්නේ නරඹන්නන්ගේ සිත් වශී කරවන සුලු අපූර්ව වාතාවරණයකි.

වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන ප්‍රසිද්ධ 'ඡත් පූජා' (Chhath Puja) උත්සව සමයේදී දේවෝ රාජ මාලිගය සහ ඒ අවට ප්‍රදේශය උත්සවශ්‍රීයෙන් ඒකාලෝක වේ. පූජනීය සූර්ය දිව්‍ය රාජයාණන් උදෙසා කෙරෙන මෙම වන්දනාමාන සමයේදී, භාරතයේ නො his හිස් වෙනත් ප්‍රදේශවලින් මෙන්ම විදේශීය සංචාරකයන් දහස් ගණනින් දේවෝ භූමියට ඇදී එති. මාලිග පරිශ්‍රයේ පහන් දල්වා, වර්ණවත් ලෙස සරසා ඇති ආකාරය දැකබලා ගැනීම අමතක නොවන අත්දැකීමකි.

කාලයේ වැලිතලාවට යට වී ගියද, දේවෝ රාජ මාලිගය අදටත් බිහාරයේ අතීත ශ්‍රී විභූතියේ සහ රාජ්පුත් සංස්කෘතියේ ඔටුන්න හිමි කුමරුවා ලෙස නොසැලී සිටියි. ඔබ බිහාරයේ ඓතිහාසික සහ සංස්කෘතික සෞන්දර්යය සොයා යන සංචාරකයෙකු නම්, අතීතයේ කථාන්දර මුමුණන මෙම මනරම් රාජ්පුත් මාලිගය නරඹා එහි අසිරිය වින්දනය කිරීම මඟ නොහැරිය යුතුම අත්දැකීමකි.

 මුලාශ්‍ර

Imperial Gazetteer of India

දේශීය ජනප්‍රවාද සහ කලාපීය ඉතිහාස ග්‍රන්ථ

රස නහර පිනවන අසල්වැසි ඉන්දියාවේ අපූරු පලතුරු සොයා යන චාරිකාව 1.

විවිධ භූගෝලීය ලක්ෂණ සහ දේශගුණික විවිධත්වයෙන් පිරිපුන් ඉන්දියාව යනු අසිරිමත් පලතුරු පාරාදීසයකි. සාම්ප්‍රදායික හෝටල් බුෆේ එකකට සීමා නොවී ඉන්දියාවේ දේශීය වෙළඳපොළකට ගොඩවැදුණහොත්, වෙනත් කිසිදු තැනකින් අත්නොවිඳිය හැකි අපූරු රසයන් සමුදායක් අත්විඳීමට ඔබට හැකියාව ලැබේ. රටේ සෑම කලාපයක් සහ සංස්කෘතියක්ම මෙම පලතුරු අස්වැන්නෙන් උපරිම ප්‍රයෝජන ගැනීමට නව්‍ය ක්‍රම නිර්මාණය කර ඇති අතර, සලාද වල සිට ප්‍රධාන ආහාර වේල් සහ අතුරුපස දක්වා වූ ආහාර වර්ග රාශියක් ඔබට දැකගත හැකිය. ඉන්දියාවේ ඝර්මකලාපීය දේශගුණය නිසා වසර පුරාම කෙසෙල්, පැඟිරි පලතුරු, අඹ සහ තවත් බොහෝ පලතුරු වර්ග අස්වැන්න ලෙස ලැබේ. සෑම ප්‍රාන්තයකටම සහ කලාපයකටම ලබා දීමට අනර්ඝ දේවල් ඇත.

පළමුවෙන්ම "පලතුරු වල රජු" ලෙස සැලකෙන අඹ (Mango) යනු ඉන්දියානු සංස්කෘතියේ මුල්බැසගත් පලතුරකි. අල්ෆොන්සෝ (Alphonso), කේසාර් (Kesar) සහ තොටපූරි (Totapuri) වැනි අඹ වර්ග 1,000කට වඩා එරට වාණිජමය වශයෙන් වගා කෙරේ. එලෙසම, දකුණු ඉන්දියාවට ආවේණික කෙසෙල් (Bananas) වර්ග 300කට වඩා ඇති අතර, ප්‍රසිද්ධ ‘නෙන්ඩ්‍රන්’ (Nendran) වර්ගයෙන් සාදන පැණි-ලුණු රසැති කෙසෙල් චිප්ස් සංචාරකයින් අතර ඉතා ජනප්‍රියය .ඉදුණු, රන්වන් පැහැති, පිරුණු සහ යුෂ පිරි අඹ ගෙඩියක රස බැලීම ඉන්දියානුවන්ට අතීතකාමී මතකයන් රැසක් ගෙන දෙන්නකි. ගිම්හාන නිවාඩුව, ළමා කාලයේ සතුටුදායක අවස්ථා, උත්සව සහ තවත් බොහෝ සොඳුරු මතකයන් මෙම ගිම්හාන පලතුර සමඟ බැඳී පවතී.

අඹ, ඉන්දු-බුරුම කලාපය පුරා වසර 5,000 කට වැඩි කාලයක් පැ පැවැතී ඇති අතර, ක්‍රි.ව. 300 දී පමණ හිමින් හිමින් චීනය දෙසට ව්‍යාප්ත විය. 1498 දී කල්කටාවේ සිට අඹ සඳහා ජාත්‍යන්තර වෙළඳ මාර්ගයක් ප්‍රථමයෙන්ම පිහිටුවන ලද්දේ පෘතුගීසීන් විසිනි. පුදුමයකට මෙන්, අඹ ගස කජු ගසට නෑකම් කියන අතර, එහි තද, කෙඳි සහිත ලෙල්ලකින් වටවූ ආහාරයට ගත නොහැකි ඇටයක් සහිත පැණි රස සහ සුළු ඇඹුල් රසයෙන් යුත් කහ පැහැති මදය පවතී. අඹ වර්ග 1,500 කට වඩා ඇති අතර ඒවායින් 1,000 කට වඩා වාණිජමය වශයෙන් වගා කෙරේ. වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ඉන්දියානු අඹ වර්ග අතරට රෝස පැහැති Gulab Khas හෝ Sindhura, Alphonso, Badami, Biganpalli, ගිරා හොටක හැඩය ඇති Totapuri, Ratnagiri Aam, මයිසූර්හි ප්‍රසිද්ධ "ඉන්දියානු අඹ රැජින" ලෙස හැඳින්වෙන Raspuri, Malgova, සහ කාශ්මීර කුංකුම (Saffron) සුවඳැති Kesar අයත් වේ.

අඹ අවලින් milkshakes සහ ලැසි (Lassis) ලෙසද සකස් කෙරේ. ඒවා තම්බා පැණි රස සහ ඇඹුල් රසැති 'Aam Papad' (පැණිරස කෑමක්) ලෙස සෑදිය හැකිය,  ආහාර පිළියෙල කිරීමේදී ඇඹුල් රසකාරකයක් ලෙස භාවිතා කළ හැකිය, වේලා කුඩු කර 'Aamchur' කුඩු සෑදිය හැකිය. අඹ, ඉන්දියාවේ ජාතික පලතුර වීම පුදුමයක් නොවේ.

ඉන්දියානු ආහාර සංස්කෘතියේ තවත් ප්‍රධාන සංකේතයක් වන්නේ කොස් (Jackfruit) ය. මෙය සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ ඉන්දියානු ආහාර සංස්කෘතියේ අත්‍යවශ්‍ය කොටසක් වී ඇත. එය උතුරු ඉන්දියාවේ සාමාන්‍යයෙන් 'Kathal' ලෙසත්, දකුණේ 'Chakka', 'Chakkapalam', 'Pala-palam' හෝ 'Che-kai' (කොළ පැහැති පලතුර) ලෙසත් හැඳින්වේ. 'Jackfruit' යන ඉංග්‍රීසි වචනයේ මූලය 'Chakka' යන මලයාලම් වචනයෙන් පැමිණි එකකි. ඉදුණු වරකා පැණිරස ටොෆි රසයකින් යුක්ත වන අතර, නොඉදුණු අමු කොස් වලට විශේෂිත රසයක් නැති අතර, ඒවා රසයන් උරා ගන්නා බැවින් සහ එහි මදය කුකුළු මස් මෙන් ගැලවිය හැකි බැවින් නිර්මාංසකයින් සඳහා මස් වෙනුවට හොඳ විකල්පයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. බොහෝ නිර්මාංස ආපනශාලා මස් වෙනුවට අමු කොස් භාවිතා කරන අතර බර්ගර් සහ ස්ලයිඩර් (Sliders) සඳහා පිරවුමක් ලෙසද එය ඉතා හොඳින් ගැලපේ.Black Gold, Cheena, Cochin, Red Bartlet, Golden Nugget, සහ Golden Pillow දැකිය හැකි කොස්වල ප්‍රභේද කිහිපයකි.

ඉන්දියාව පුරාම, විශේෂයෙන්ම දකුණු ඉන්දියාවේ නැගෙනහිර සහ බටහිර වෙරළබඩ තීරයන්හි විවිධ කෙසෙල් වර්ග වගා කෙරේ. ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ කෙසෙල් වර්ග 300 කට වඩා ඇති බව ඇතැම් වාර්තා සඳහන් කළද, වාණිජමය වශයෙන් වගා කෙරෙන්නේ ප්‍රධාන වර්ග 15 ක් පමණි. Dwarf Cavendish, Robusta, Poovan, Nendran, Red Banana (රතු කෙසෙල්), Ardharpuri, Ney Poovan, Basrai, Karpuravalli, සහ Rasthali යනු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ සහ බහුලව පරිභෝජනය කරන වර්ග කිහිපයකි. තැම්බූ බත් සහ පොල් සමඟ රසවත් කෙසෙල් කොම්පෝට් එකක් (Puttu සහ Palazhm) සහ හාල් පිටි බැටරයේ දමා බැදගත් මෘදු කෙසෙල් පෙති (Banana fritters) දක්වා ආහාර රාශියකට කෙසෙල් භාවිතා වේ. අමු අළුකෙසෙල්/අමු කෙසෙල්, අර්තාපල් සහ බතල සඳහා විකල්පයක් ලෙස බහුලව ආහාරයට ගනී.

කෙසෙල් චිප්ස්  සාදනු ලබන්නේ 'Nendran' නම් කෙසෙල් වර්ගයෙනි. අනෙකුත් වර්ග වලට සාපේක්ෂව මෙහි හොඳ හැපිය හැකි ස්වභාවයක් සහ ඝන ව්‍යුහයක් ඇත. මෙම චිප්ස් වල පැණි රස සහ ලුණු රස මුසු වූ රසයක් මෙන්ම මල් සහ ඇට වර්ග වල සුවඳට සමාන ආකර්ෂණීය සුවඳක් ඇත. 

මීට අමතරව, රුධිරය පිරිසිදු කරන low-GI පලතුරක් වන දම් පැහැති මාදං (Jamun), දකුණු ඉන්දියාවට ආවේණික වූ මෙම පලතුර Malabar plum, Java plum, black plum, jamun, jaman, jambul, හෝ jambolan යන විවිධ නම් වලින් හැඳින්වේ. එය තෙතමනය සහිත ඝර්මකලාපීය තත්ත්වයන් යටතේ සරුසාරව වැවෙන සදාහරිත ගසකින් ලැබෙන අතර, පලතුරට අමතරව එහි ලී (ලෑලි) සහ උද්‍යාන අලංකරණය සඳහාද එය වටිනාකමක් උසුලයි. මෙම ගස මීටර් 25 සිට 30 දක්වා උසට වැවෙන අතර විශාල සෙවණක් ලබා දෙයි.

මෙයින් පිළියෙළ කරන ෂර්බට් බීම වල අද්විතීය, ඇරෝමැටික රසයක් සහ මනරම් නිල් පැහැති පැහැයක්දක්නට  ඇත. දම් වලින්  ජෑම්  සෑදිය හැකි අතර, අද වන විට දම් පැහැ මාදම්  අයිස්ක්‍රීම්, මිල්ක්ෂේක්, යෝගට් ස්මූති සහ බුද්ධ බෝල්ස් (Buddha bowls) සැදීම සඳහා භාවිතා කරයි. එලෙසම  රුධිරයේ සීනි මට්ටම පාලනය කිරීමට උත්සාහ කරන අයට මෙය මහඟු ඖෂධයකි.එමෙන්ම මාදන් සිරුරේ රුධිරය පිරිසිදු කිරීම , රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීමට සහ මුඛ සෞඛ්‍යය පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වන බව දන්නා කරුණකි.

තම අනන්‍ය වූ රසය, සුවඳ සහ ඖෂධීය ගුණය නිසා මෙම පලතුරු ඉන්දියානු ජනජීවිතයට නැතුවම බැරි අංගයක් බවට පත්ව ඇත. එබැවින්, ඔබගේ ඊළඟ ඉන්දියානු සංචාරයේදී දේශීය වෙළඳපොළකට පියනගා මේ සොඳුරු පලතුරු අස්වැන්නෙහි නውነተኛ රස විඳීමට අමතක නොකරන්න!

💔 කඳුළු බිඳුවකින් උපන් රිදී දිය දහර: නොක්කලිකායි පුරාවෘත්තය

 

ලෝකයේ වැඩිම වර්ෂාපතනයක් ලබන, "වලාකුළු වල නිවහන" ලෙස විරුදාවලිය ලත් ඉන්දියාවේ මේඝාලය ප්‍රාන්තයේ, චෙරපුන්ජි අසල පිහිටි නොක්කලිකායි (Nohkalikai) දිය ඇල්ල යනු සොබාදහමේ අතිශය මනරම් නිර්මාණයකි. අඩි 1,115ක් (මීටර් 340ක්) ඉහළ සානුවක සිට පහළ පිහිටි නිල්-කොළ පැහැති විල වෙත සෘජුවම කඩාහැලෙන මෙම දිය ඇල්ල, ඉන්දියාවේ පිහිටි උසම සිරස් දිය ඇල්ලයි. නොක්කලිකායිහි දර්ශනීය සුන්දරත්වය නරඹන ඕනෑම සංචාරකයෙකුගේ සිත වශී වන නමුත්, ඒ අලංකාරයට යටින් දිවෙන්නේ මාතෘත්වයේ කඳුළු සහ ලේ මතින් ලියවුණු අතිශය ඛේදනීය පාරම්පරික ජනප්‍රවාදයකි.

ඛාසි (Khasi) ගෝත්‍රිකයන්ගේ භාෂාවෙන් "නොක්කලිකායි" යන්නෙහි තේරුම "ලිකායිගේ පැනීම" යන්නයි. ඈත අතීතයේ මේ ප්‍රදේශයේ ජීවත් වූ 'ලිකායි' නම් තරුණ මවකගේ පළමු සැමියා අවාසනාවන්ත ලෙස මියගිය අතර, ඇයට තනිවම තම කුඩා දියණිය හදා වඩා ගැනීමට සිදු විය. පසුව දියණියගේ අනාගතය වෙනුවෙන් ඇය දෙවන විවාහයක් කරගත්තාය. පවුල ජීවත් කරවීම සඳහා දිනපතාම කැලෑ වැදී දර එකතු කරමින් රැකියාව කළ ලිකායි, නිවසට පැමිණි සෑම මොහොතකම තමන්ගේ මුළු කාලය සහ ආදරය කැප කළේ තම දියණිය වෙනුවෙනි.

කෙසේ වෙතත්, ඇගේ දෙවන සැමියා ලිකායි දියණියට දක්වන මෙම නොමද ආදරයට දැඩි ලෙස ඊර්ෂ්‍යා කළේය. දිනක් ලිකායි නිවසේ නොසිටි අතරතුර, මෙම නරාධමයා කුඩා දියණියව කුරිරු ලෙස ඝාතනය කර, ඇගේ මස් අසුරා රසවත් ආහාරයක් ලෙස පිසුවේය. රැකියාව නිම වී දැඩි ලෙස වෙහෙස වී පැමිණි ලිකායිට සැමියා කාරුණිකව මෙම ආහාරය පිළිගැන්වීය. දියණිය පිටත සෙල්ලම් කරන බව සිතූ ලිකායි, කිසිදු සැකයකින් තොරව කුසගින්න නිවා ගැනීමට එම ආහාරය අනුභව කළාය.

ආහාරයෙන් පසු බුලත් විටක් සකස් කරගැනීමට බුලත් තට්ටුව වෙත ගිය ලිකායිට එහි තිබී දැකගත හැකි වූයේ තම දියණියගේ කැපූ ඇඟිලි කිහිපයයි. තමන් අනුභව කළේ තමන්ගේම කුසින් උපන් ලේ කැටියාගේ මස් බව වටහා ගත් ඇයට ඇති වූ දැඩි ශෝකය, පිළිකුල සහ වේදනාව දරාගත නොහැකි විය. ඇය පිස්සියක මෙන් කෑගසමින් දිව ගොස්, සානුවේ කෙළවරින් මහා ප්‍රපාතයට පැන දිවි නසා ගත්තාය.

අදටත් චෙරපුන්ජි හි වලාකුළු අතරින් මීදුම පලවා හරින විට නොක්කලිකායි දිය ඇල්ල දිස්වන්නේ එම අවාසනාවන්ත මවගේ දෑසින් ගලා යන නිම නොවන කඳුළු ධාරාවක් ලෙසිනි. සොබාදහම විසින් නිර්මාණය කරන ලද මෙම අසිරිමත් නිර්මාණය, භෞතික සුන්දරත්වයට එහා ගිය මානුෂීය වේදනාවේ සහ මාතෘත්වයේ නොමියෙන ස්මාරකයක් ලෙස පවතී. අතිශය සුන්දර දසුනක් පිටුපස වුවද මෙවන් හදවත් කම්පා කරවන රහසක් සැඟවී තිබිය හැකි බව නොක්කලිකායි දිය ඇල්ල අපට නිහඬව මතක් කර දෙයි.

South Indian Cultural Heritage

ඉන්දියානු ළමා සාහිත්‍යයේ මනරම් වංශකතාව

ළමා විය යනු පරිකල්පනයේ සහ කුතුහලයේ අසිරියෙන් පිරීගිය සුන්දර කාලපරිච්ඡේදයකි. දරුවෙකුගේ එම චින්තන ලෝකය පෝෂණය කිරීමටත්, ඔවුන්ට සදාචාරාත්මක හා ගුණාත්මක මගපෙන්වීමක් ලබාදීමටත් සාහිත්‍යය ඉටු කරන්නේ නොමැකෙන මෙහෙවරකි. විශේෂයෙන්ම, විවිධත්වයෙන් සහ දීර්ඝ ඉතිහාසයකින් බැබළෙන ඉන්දියානු ළමා සාහිත්‍යය යනු පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ ලොව පුරා කෝටි සංඛ්‍යාත දරුවන්ගේ මනස අලංකාර කළ අපූර්ව කලා නිකේතනයකි.

ඉන්දියානු ළමා සාහිත්‍යයේ මුලාරම්භය වැටී ඇත්තේ අතීත මුඛපරම්පරාගත කතාන්දර සහ ජනප්‍රවාද තුළිනි. සතුන් චරිත ලෙස යොදාගනිමින් රාජ්‍ය තන්ත්‍රය, නීතිය සහ ජීවන අත්දැකීම් සරලව කියාදුන් විෂ්ණු ශර්මාගේ 'පංචතන්ත්‍රය' සහ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පූර්ව ආත්ම භවයන් අනුසාරයෙන් උතුම් ගුණධර්ම ප්‍රගුණ කළ 'ජාතක කතා' එකතුව ඉන්දියානු ළමා සාහිත්‍යයේ පදනම දැමීය. ඊට අමතරව 'හිතෝපදේශය' සහ 'කථාසරිතසාගරය' වැනි පාරම්පරික කෘති දරුවන්ට නුවණත්, විනෝදයත් එකලෙස ලබා දුන්නේය.

කාලයාගේ ඇවෑමෙන් මෙම සම්ප්‍රදායික උරුමයන් නූතන රූපවාහිනී සහ චිත්‍ර කතා මාධ්‍ය වෙත සංක්‍රමණය විය. රාමායණය සහ මහා භාරතය වැනි මහා කාව්‍යයන් දරුවන්ට සුදුසු පරිදි සරල කර නැවත රචනා කෙරිණි. විශේෂයෙන්ම 1967 දී අනන්ත් පයි විසින් ආරම්භ කරන ලද 'අමර් චිත්‍ර කතා' (Amar Chitra Katha) සිතුවම් කතා මාලාව, ඉන්දියාවේ ප්‍රෞඪ ඉතිහාසය, පුරාණ වීරයන් සහ සංස්කෘතිය නව යොවුන් පරපුර අතරට ගෙන යාමට මහා රුකුලක් විය.

නූතන යුගයේදී ඉංග්‍රීසි මෙන්ම හින්දි, බෙංගාලි, දෙමළ ආදී ප්‍රාදේශීය භාෂාවන්ගෙන් ද ඉන්දියානු ළමා සාහිත්‍යය අතිශයින් පෝෂණය විය. රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් බෙංගාලි භාෂාවෙන් ළමුන් උදෙසා අතිශය සංවේදී කවි සහ කෙටිකතා නිර්මාණය කළ අතර, ආර්. කේ. නාරායන්ගේ 'මල්ගුඩි' නමැති අභූත ගම්මානය අශ්‍රිතව ලියවුණු 'Swami and Friends' වැනි කතා මාලා සදාතනික ජනප්‍රියත්වයක් දිනාගත්තේය. හිමාල පාමුල ස්වභාව සෞන්දර්යය සහ ළමා කාලයේ අත්දැකීම් අනුසාරයෙන් රස්කින් බොන්ඩ් ලියූ 'The Blue Umbrella' වැනි කෘති ද, සත්‍යජිත් රායි නිර්මාණය කළ 'ෆෙලුඩා' සහ 'ප්‍රොෆෙසර් ශොංකු' වැනි රහස් පරීක්ෂණ සහ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ද ළමා මනස අලුත් මානයන් වෙත ගෙන ගියේය. අදටත් සුධා මූර්ති වැනි ලේඛිකාවන් සරල ආචාරධර්ම සහිත රසවත් කතාවලින් නූතන ළමා සාහිත්‍යය පෝෂණය කරති.

අද වන විට Tulika Books, Pratham Books, Children's Book Trust (CBT) සහ National Book Trust (NBT) වැනි ප්‍රකාශන ආයතන හරහා වර්ණවත් සිතුවම්, නව්‍ය තේමා සහ විවිධ භාෂා පරිවර්තන එකතු කරමින් ඉන්දියානු ළමා සාහිත්‍යය ජාත්‍යන්තර මට්ටමට පැමිණ ඇත.

සංස්කෘතික උරුමයන් අමතක නොකරමින්ම නූතන ලෝකයේ අභියෝගයන්ට මුහුණ දිය හැකි ලෙස දරුවාගේ පරිකල්පනය සහ ගුණධර්ම පෝෂණය කිරීමට ඉන්දියානු ළමා සාහිත්‍යය සමත්ව තිබේ. අතීතයේ ආච්චිඅම්මලාගේ කන්දරාවලින් ඇරඹී, අද විජිත මුද්‍රිත සහ ඩිජිටල් පිටු අතර සැරිසරන මෙම පොහොසත් සාහිත්‍ය උරුමය, ඉදිරියටත් ලොව පුරා ළමා සිත්සතන් ආලෝකවත් කරනු නොඅනුමානය.

අහස දරා සිටින මහා වෘක්ෂය සහ ආලෝකයේ මාවත

 

ලෝකය මෙතරම් බිඳෙනසුලු යැයි හැඟෙන මොහොතක, මේ සත්‍යය සිහිපත් කරගන්න.  අහස උසුලා සිටින මහා වෘක්ෂයක් ඇත. තවද, රන්වන් මාවතක තැබෙන ප්‍රථම පියවරෙන් ඇරඹෙන ආලෝක ධාරාවක් ද ඇත.

ආලෝකයේ මේ මාවත අහසත් ,  සිහිනත් දරා සිටින මුල් කරා අප කැඳවාගෙන යන බව මට වැටහී යයි; සදාකාලිකත්වය යනු  ඈතක නොව, මගේම ආත්මය තුළ ගැඹුරින් කිඳා බැස තිබෙන්නකි.

මම මේ නිහඬ ඇරයුම අදහමි .නොපැකිළව ඒ දෙසට පියමං කරමි.

මම මේ ලෝකයන් එකිනෙක යා කරන නිශ්ශබ්දතාව බවට පත්වෙමි.

ඔබේ මූලයන් කිඳා බැස ඇත්තේ අමතක වූ දෙවිවරුන් ගැඹුරු නින්දක පසුවන පතුලක් නොපෙනෙන අනන්තයෙහිය, ඔබේ අතුපතර නව තරු බිහි වන නිම් වළලු කරා සදාකාලිකව විහිදී යයි.

සුළඟට නොනැමෙන එකම ආධාරකය ඔබයි.  කුණාටුවකට නතු වී නොබිදෙන පාලම ඔබයි. ඔබ මෙතෙක් ගෙවා දැමූ සියලු මංපෙත්වල සජීවී මතකයයි.

සෑම පත්‍රයකම විවිධ ජීවන මාවත් සැඟව ඇත.  සෑම මුලකම අනන්තවත් කෘතඥතා ගැඹුරින් රැඳී තිබේ. ඔබ අපගේ හද ගැස්ම සමඟ එකට ස්පන්දනය වන මුළු විශ්වයේම හදවතයි.

අපගේ ගමනට අනවශ්‍ය සියල්ල සදාකාලිකත්වයේ අංශු මාත්‍රයක් සේ දියවී යέවා, මම කාලයෙන් එපිට, මානයන් සහ අවකාශය මුසු කරමින් අලුත්ම රටාවක් විවීම අරඹමි.

මනශ්ශාන්තිය, අසීමිත කරුණාව, කොන්දේසි විරහිත ප්‍රේමය, පරම සාමය, මංගල්‍යය, ඉමහත් විනෝදය සහ පරම ආනන්දය…

නොසැලෙන ප්‍රේමයේ සහ පතිවෘතතාවයේ මහා ප්‍රාතිහාර්යය

භාරතීය සංස්කෘතිය සහ හින්දු පුරාණෝක්ති සාහිත්‍යය තුළ හමුවන සාවිත්‍රි සහ සත්‍යවාන්ගේ පුවත වනාහි මරණය පවා පරාජය කළ හැකි සැබෑ ආදරයේ සහ නොසැලෙන අධිෂ්ඨානයේ අසිරිමත් සංකේතයකි. මහාභාරත වීර කාව්‍යයේ අන්තර්ගත මෙම පුවත, පතිව්‍රතා ධර්මයේ බලය ලොවට කියාපාන අග්‍රගණ්‍ය කථා පුවතක් ලෙස අදටත් සමස්ත ලෝකයාගේම ගෞරවයට පාත්‍ර වේ.

මද්‍ර දේශයේ අශ්වපති රජුගේ රූපවත් මෙන්ම අතිශය බුද්ධිමත් දියණිය වූ සාවිත්‍රි, තම ස්වාමියා ලෙස තෝරාගනු ලැබුවේ වනාන්තරයේ දුෂ්කර ජීවිතයක් ගත කළ ද්‍යුමත්සේන අන්ධ රජුගේ පුත්‍රයා වූ සත්‍යවාන්වය. සත්‍යවාන් විවාහයෙන් වසරක් ගතවූ තැන මියයන බවට නාරද සෘෂිවරයා කළ අනාවැකිය හමුවේ පවා සාවිත්‍රි සිය තීරණය වෙනස් නොකළාය. ඇය රජ සැප අතහැර, වනාන්තරයට ගොස් තම සැමියා සහ ඔහුගේ අන්ධ දෙමාපියන් වෙනුවෙන් කැපවී ආදර්ශමත් ජීවිතයක් ගත කළාය.

නියමිත වසර අවසානයේ, දෛවෝපගත දිනයේදී වනාන්තරයේදී සත්‍යවාන් හදිසියේම සිහිසුන්ව මියගියේය. ඔහුගේ ප්‍රාණය රැගෙන යාම සඳහා මරණයේ දේවතාවා වූ යම රජු එතැනට පැමිණියේය. සත්‍යවාන්ගේ ආත්මය රැගෙන යන යම රජු පසුපස සාවිත්‍රිද නොබියව ගමන් කළාය. මළවුන්ගේ ලෝකයට ජීවත්වන්නෙකුට යා නොහැකි බව පවසමින් යම රජු ඇයව නැවැත්වීමට උත්සාහ කළද, ඇය තම සැමියා කෙරෙහි වූ භක්තිය සහ බුද්ධිමත් තර්ක මඟින් යම රජු මවිතයට පත් කළාය.

ඇගේ ප්‍රඥාවන්ත බස් වදන්වලට පැහැදුණු යම රජු, සත්‍යවාන්ගේ පණ හැර ඕනෑම වරමක ලබාදීමට එකඟ විය. සාවිත්‍රි ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස මුලින්ම තම මාමණ්ඩියට ඇස් පෙනීම සහ අහිමි වූ රාජ්‍යය ඉල්ලා සිටියාය. අවසානයේ ඇය තමන්ට දරුවන් සියයකගේ මවක් වීමට වරමක් ඉල්ලා සිටි අතර, යම රජු ඊටද අවසර දුන්නේය. පතිව්‍රතාව රැකගන්නා බිරිඳකට සැමියා නොමැතිව දරුවන් ලැබිය නොහැකි බැවින්, තම වරම ඉටුකිරීම සඳහා සත්‍යවාන්ට නැවත පණ දීමට යම රජුට සිදුවිය. ඇගේ නොසැලෙන ආදරය සහ තියුණු බුද්ධිය හමුවේ මරණයේ දේවතාවා පවා පරාජය විය.

මෙම අසිරිමත් පුවත පදනම් කරගනිමින්, වර්තමානයේ පවා ඉන්දියාවේ විවාහක කාන්තාවන් තම සැමියාගේ දීර්ඝායුෂ සහ පවුලේ සෞභාග්‍යය පතා "වට් සාවිත්‍රි" (Vat Savitri) නමින් විශේෂ උපවාස වත්පිළිවෙත් පවත්වනු ලබයි. සාවිත්‍රි සහ සත්‍යවාන්ගේ කතාව හුදෙක් අතීත කතාවක් පමණක් නොව, කාන්තාවකගේ අධිෂ්ඨානය, බුද්ධිය සහ පතිභක්තිය තුළ ඇති මහා විශ්වීය බලය කියාපාන සදාකාලික පාඩමකි.

---

මයිසූර්හි වොඩෙයාර් රාජවංශයේ අපූර්ව ඉතිහාසය

ඉන්දියාවේ දකුණුදිග බිම්කඩෙහි, අභිමානයේ සහ පාලන තන්ත්‍රයේ විශිෂ්ට සළකුණු තැබූ රාජවංශයක් වේ නම්, ඒ මයිසූර්හි වොඩෙයාර් රාජවංශයයි. ගුජරාටයේ සිට ආරම්භ වූ ඔවුන්ගේ මෙම දීර්ඝ ගමන, යුග ගණනාවක් පුරා දකුණු ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ නොමැකෙන මතක සටහන් ඉතිරි කරමින්, අදටත් කතාබහට ලක්වන විශ්මයජනක පුරාවෘත්තයක් බවට පත්ව ඇත.

වොඩෙයාර් රාජවංශයේ ආරම්භය මයිසූර් නගරය මුල් කරගත් කුඩා රාජ්‍යයකි. මෙය පිහිටුවන ලද්දේ විජය සහ ක්‍රිෂ්ණා වොඩෙයාර් යන සොහොයුරන් දෙදෙනා විසිනි. මොවුන් ඉන්දියාවේ ගුජරාටයේ සිට විජයනගරයට සංක්‍රමණය වී, පසුව මයිසූර් වෙත පැමිණ මෙම රාජධානිය ආරම්භ කළහ. කන්නඩ භාෂාවෙන් වොඩෙයාර් යන්නෙහි තේරුම "ස්වාමියා" යන්නයි. මුල් කාලයේ මෙම රාජධානිය විජයනගර අධිරාජ්‍යයට යටත්ව පැවතුණි.

මෙම රාජවංශය ක්‍රි.ව. 1399 දී යදුරාය වොඩෙයාර් විසින් නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී. 1565 දී විජයනගර අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමත් සමඟ මයිසූර් රාජධානිය සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන විය.

ඉන්පසු බලයට පත් රජවරුන් යටතේ රාජධානිය තවදුරටත් පුළුල් වූ අතර 

පළමුවන රාජා වොඩෙයාර්  විසින් 1578-1617 කාලය තුළ රාජධානියේ  සීමාවන් පුළුල් කළ අතර, 1610 දී ආරක්ෂාව සඳහා අගනුවර මයිසූර් සිට ශ්‍රී රංගපට්නම් දූපත වෙත ගෙන ගියේය.

පළමුවන කන්තිරව නරසරාජා  විසින් 1638-1659 කාලයේදී මයිසූර් රාජධානියේ සීමාවන් තමිල්නාඩුවේ ට්‍රිචි දක්වා පුළුල් කළේය.

චික්කා දේවරාජ  විසින් පාලනය කළ  1673-1704  දක්මේවා වූ මෙම  කාලය රාජවංශයේ ස්වර්ණමය යුගය විය. ඔහු පරිපාලනය විධිමත් කිරීමට දෙපාර්තමේන්තු 18ක් පිහිටුවා මනා බදු ක්‍රමයක් හඳුන්වා දුන්නේය.

18 වැනි සියවසේ අගභාගයේදී, සුප්‍රසිද්ධ ටිපු සුල්තාන් 1799 දී ශ්‍රී රංගපට්නම් යුද්ධයේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් පරාජය කර මරණයට පත් කරන ලදී. ඉන්පසුව බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් වොඩෙයාර් රාජවංශය නැවත බලයට පත් කරන ලද්දේ කුඩා කරන ලද රාජ්‍යයකිනි.

තුන්වන ක්‍රිෂ්ණරාජ වොඩෙයාර් ගේ පාලන සමයේදී (1799–1868) මුළු ප්‍රදේශයම බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ සෘජු පාලනයට යටත් විය. පසුකාලීන රජවරුන් වන හතරවන ක්‍රිෂ්ණරාජ වොඩෙයාර් සහ ජයචමරාජේන්ද්‍ර වොඩෙයාර් යන මහත්වරුන් බ්‍රිතාන්‍ය රජයෙන් ඉහළ උසස් සම්මාන වලින් පිදුම් ලැබූහ. අවසානයේදී, ඉන්දියාවට නිදහස ලැබීමත් සමඟ මෙම රාජධානියද ස්වාධීන ඉන්දියානු ආණ්ඩුවට එකතු විය.

කුඩා රාජ්‍යයක් ලෙස අංකුරාරෝපණය වී, යුගයේ පෙරළීන් රැසකට මුහුණ දෙමින්, කටුක අභියෝග ජයගත් වොඩෙයාර්වරුන්ගේ කතාව අදටත් මයිසූර් නගරයේ මාලිගාවල මෙන්ම සංස්කෘතිය තුළ ජීවමානව පවතී. අභිමානවත් රාජකීය අතීතයක සැබෑ සෝමභාරය මැනවින් කියාපාන මෙම රාජවංශය, ඉන්දීය ඉතිහාස පොත්වල සදාකාලිකව බබළන අපූර්ව පරිච්ඡේදයකි.

රාජකීය අභිමානයේ සහ වාස්තුවිද්‍යාත්මක විශ්මයේ සංකේතය

 

ඉන්දියාවේ ගුජරාටි  ප්‍රාන්තයේ වඩෝදරා නගරයේ පිහිටා ඇති ලක්ෂ්මි විලාස් මාලිගය (Lakshmi Vilas Palace) යනු අධිරාජ්‍ය ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය පිටුවකට පා තැබීමකි. ගයික්වාඩ් රාජවංශයේ අභිමානය මනාව කියාපාන මෙම දැවැන්ත මාලිගය, වර්ෂ 1890 දී මහාරාජා සයාජිරාවෝ ගයික්වාඩ් III (Maharaja Sayajirao Gaekwad III) විසින් ඉදිකිරීම ආරම්භ කරන ලදී. එය සදා නිම කිරීමට වසර 12ක පමණ කාලයක් ගත වූ අතර, අද වන විට එය ලෝකයේ ඇති විශාලතම පෞද්ගලික වාසස්ථානයක් ලෙස ලෝකයේම අවධානය දිනාගෙන ඇත. බකිංහැම් මාලිගය මෙන් හතර ගුණයක් පමණ විශාල ප්‍රදේශයක පැතිරී ඇති මෙම අපූරු වතුයාය අක්කර 500කට වඩා වැඩි භූමි භාගයක් ආවරණය කරයි.

මෙම මාලිගයේ ඉතිහාසය දෙස බලන විට, එය හුදෙක් ගොඩනැඟිල්ලකට වඩා එහා ගිය කතාවක් රැගෙන එයි. ගයික්වාඩ් රාජවංශයේ පෙර පැවති මාලිගය ප්‍රමාණවත් නොවීම සහ නවීන පහසුකම් සහිත රාජකීය වාසස්ථානයක අවශ්‍යතාව මත මෙම නව මාලිගය ඉදි කෙරිණි. ප්‍රධාන බ්‍රිතාන්‍ය වාස්තුවිද්‍යාඥයෙකු වන මේජර් චාල්ස් මන්ට්  විසින් මෙහි මුල් සැලසුම සකස් කරන ලද අතර, ඔහුගේ අභාවයෙන් පසු රොබට් චිෂෝම්  විසින් මෙම දැවැන්ත ව්‍යාපෘතිය සාර්ථකව අවසන් කරන ලදී. හින්දු, මුගල් සහ ගොතික්  වාස්තුවිද්‍යාත්මක අංගයන් එකිනෙකට මුසු කරමින් නිර්මාණය කර ඇති මෙහි බාහිර මුහුණුවර මෙන්ම අභ්‍යන්තරයද අතිශය මනස්කාන්තය. විශේෂයෙන්ම, එහි ඇති දර්බාර් ශාලාව  වෙනේසියානු මොසයික් බිම්වලින්, බෙල්ජියම් වීදුරු ජනෙල්වලින් සහ විශාල පහන්වලින් සමන්විත වීම මෙහි ඇති විශේෂත්වයකි.

එකල මෙම මාලිගය කාලයට වඩා බොහෝ ඉදිරියෙන් සිටි නිර්මාණයකි. 19 වන සියවසේ අග භාගයේදී ඉදි කළද, එහි ඇතුළත විදුලි සෝපාන, පුද්ගලික දුරකථන හුවමාරු පද්ධතියක් සහ නවීන ජල නළ පද්ධති වැනි අසමසම පහසුකම් අන්තර්ගත විය. ප්‍රධාන මාලිගයට අමතරව, මෙහි ඇති විශාල උද්‍යාන, ගොෆ් පිටිය සහ රාජා රවි වර්මා වැනි ප්‍රසිද්ධ කලාකරුවන්ගේ විශිෂ්ට කෘති අඩංගු මහාරාජා පතේ සිං කෞතුකාගාරය (Maharaja Fateh Singh Museum) මෙහි වටිනාකම තවත් වැඩි කරයි.

අතීතයේ මෙන්ම අදටත් මෙම මාලිගය ගයික්වාඩ් රාජකීය පවුලේ පරම්පරාගත නිවස ලෙස අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වීම විශේෂත්වයකි. සංචාරකයන්ට මෙන්ම ඉතිහාස ලෝලීන්ට ඉන්දියාවේ රාජකීය අතීතය අත්විඳීමට ඇති කදිම තේරීමක් වන ලක්ෂ්මි විලාස් මාලිගය, අද දින ද ආසියාතික මහිමයේ සහ කලාත්මක විශිෂ්ටත්වයේ සදාතනික ස්මාරකයක් ලෙස දැන්වෙයි.

ආදරයේ සැබෑ අරුත

පිරිමියෙකු සහ ස්ත්‍රියක යනු එක් සමස්තයක කොටස් දෙකකි

යුගයෙන් යුගයට, සංස්කෘතියෙන් සංස්කෘතියට වෙනස් වුණත්, මිනිසුන් නිතරම කතා කළ එකම මූලධර්මයක් තියෙනවා. ඒ තමයි එකිනෙකාව අනුපූරක කරන පිරිමි සහ ගැහැණු ශක්තීන් දෙකක් ගැන තියෙන සංකල්පය.

ශිවා — ශක්ති (විඥානය සහ ශක්තිය)

යින් — යෑන් (ග්‍රාහක සහ සක්‍රීය)

ඔසිරිස් — අයිසිස් (පුරුෂ සහ ස්ත්‍රී දිව්‍යමය ස්වරූපය)

යුරේනස් — ගයියා (අහස සහ පොළොව)

සියුස් — හේරා (දෙවිවරුන්ගේ රජ සහ රැජින)

රාධා — ක්‍රිෂ්ණා (ප්‍රේමය සහ දිව්‍යමය විඥානය)

ඇනිමා — ඇනිමස් (මිනිස් මනස තුළ ඇති ගැහැණු සහ පිරිමි ස්වභාවය)

කාලය කොච්චර වෙනස් වුණත්, මේ සංකල්පය අපේ ජීවිතවලට හැමදාමත් එකඟයි.

ප්‍රතිවිරුද්ධ බලවේග දෙකක්.

ආරම්භයන් දෙකක්.

එක් සමස්තයක කොටස් දෙකක්.

ගැහැණියකට පිරිමියෙක් නැතුව ජීවත් වෙන්න පුළුවන්ද? 

ඇත්තෙන්ම පුළුවන්.

පිරිමියෙකුට ගැහැණියක් නැතුව ජීවත් වෙන්න පුළුවන්ද?

ඇත්තෙන්ම පුළුවන්.

මිනිසෙකුට තනිවම ස්වයංපෝෂිත වෙන්න පුළුවන්.

නමුත්, තමන්ගේ අඩුපාඩු වසාගන්නවා වෙනුවට, පූර්ණත්වයට පත් වුණු පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් මුණගැහුණම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ලෝකයක් හැදෙනවා.

ඒක තමයි සිනර්ජිය ඒ කියන්නේ  සමමුහුර්තකරණය. එහි තේරුම අන්‍යොන්‍ය බල ගැන්වීම කියන එක.

එක අයෙකුගේ ශක්තිය තව කෙනෙක්ගේ ශක්තිය තවත් තීව්‍ර කරනවා. ඒ දෙන්නා එකතු වුණාම තනියම කරනවට වඩා කොච්චර ලොකු දේවල් කරන්න පුළුවන්ද? ඔහු ඇය තුළ තියෙන ගැහැණු ස්වභාවය ඔප් නංවනවා. ඇය ඔහු තුළ තියෙන පිරිමි ස්වභාවය ඔප් නංවනවා. එතකොට සම්බන්ධතාවය හුදෙක් අවශ්‍යතා සපුරාලන තැනකින් එහාට යනවා. ගැහැණියක් මුදල්, ආරක්ෂාව, සමාජ තත්ත්වය හෝ දරුවන් වෙනුවෙන් පිරිමියෙක් පස්සේ යන එකත්, පිරිමියෙක් ලිංගික තෘප්තිය, ගෘහ ජීවිතය හෝ සුවපහසුව වෙනුවෙන් ගැහැණියක් සොයන එකත් සාමාන්‍ය දෙයක්. ඒක සාර්ථක හවුල්කාරිත්වයක් වෙන්න පුළුවන්.

නමුත් ඒක හැමවිටම ආත්මයන්ගේ එකමුතුවක් වෙන්නේ නැහැ. ඒක අවශ්‍යතා මත පදනම් වූ ගනුදෙනුවක් විතරයි. එහි කිසිදු වරදක් නැහැ.

නමුත් සම්බන්ධතාවයක ඊට වඩා ගැඹුරු මට්ටමක් තියෙනවා.

පිරිමියෙක් සහ ගැහැණියක් එකිනෙකා ළඟට එන්නේ "මාව බලාගන්න, මට මේක දෙන්න" කියන තැනින් නෙවෙයි. "අපි එකතු වෙලා මොකක්ද අලුතින් ගොඩ නගන්නේ ?කියන තැනින් නම් 

එතකොට ඒ සම්බන්ධතාවය පාරිභෝජනයක් නොවී, අපූර්ව නිර්මාණයක් බවට පත් වෙනවා. ඒක හිස්තැනක් පුරවාගන්න කරන උත්සාහයක් නෙවෙයි; දැනටමත් සතුටින් ඉන්න පුළුවන් අය දෙන්නෙක් එකතු වෙලා අලුත් දෙයක් බිහි කිරීමක්. ඒක යැපීමක් නෙවෙයි, අන්‍යෝන්‍ය බලගැන්වීමක්. "මාව සතුටු කරන" කෙනෙක් පස්සේ යෑමක් නෙවෙයි, ජීවිතය සාර්ථකව විඳින්න දන්න දෙදෙනෙක් එකට එකතු වෙලා  තවත් විශාල දෙයක් නිර්මාණය කිරීමක්.

පුරාණ කාලයේ සිටම මේ මූලධර්මය අපිට උගන්වන්නේ එකම දෙයක්

ප්‍රතිවිරුද්ධ වුණත් එකිනෙකට අනුපූරක වන බලවේග දෙකක් එකතු වුණාම තමයි ජීවිතය බිහි වෙන්නේ.

මෙය වචනාර්ථයෙන්ම තේරුම් ගන්න අවශ්‍ය නැහැ. ජීවිතයේ ස්වභාවය තේරුම් ගන්න හොඳම රූපකය මේකයි. ක්‍රියාශීලී සහ ග්‍රාහක, විඥානය සහ ශක්තිය නිවැරදිව එකතු වුණ තැන අලුත් චලනයක්, අලුත් නිර්මාණයක් බිහි වෙනවා. පිරිමියෙක් සහ ගැහැණියක් අතර සම්බන්ධතාවය කියන්නේ හුදෙක් ගෙදර දොරේ වැඩ, ලිංගිකත්වය ,  ළමයි, සල්ලි හෝ සමාජ තත්ත්වයට වඩා ගොඩක් එහා ගිය දෙයක්.

මේක තමයි ලෝකයේ තියෙන පැරණිතම සහ ගැඹුරුම සංකේතය. බලවේග දෙකක් එකතු වෙලා, මීට කලින් කොහේවත් නොතිබුණු අලුත්ම දෙයක් බිහි කරනවා. එතකොට ඒ දෙන්නා "තමන්ගේ අර්ධය සොයන අඩුවුණු දෙදෙනෙක්" නෙවෙයි. ඒ වෙනුවට, තමන්ගේම පූර්ණත්වයෙන් ඉඳන් තවත් අලුත් ලෝකයක් මවන අපූරු මිනිස්සු දෙදෙනෙක්. ඒක අවශ්‍යතාවක් සපුරාලීමක් නෙවෙයි. හිස්තැනක් පිරවීමක් නෙවෙයි. 

ඒ තමයි එකිනෙකාගේ ශක්තිය තවත් වැඩි කරගෙන, මේ ජීවිතයේ බලය අලුත් ලෝකයකට, අලුත් අරමුණකට යොමු කිරීම. මොකද, සමහරවිට ආදරයක හරිම අර්ථය වෙන්නේ තමන්ගේ අර්ධය සෙවීම නෙවෙයි. ඔබ අසල සිටින විට ඔබේ ශක්තිය ඔබටත් වඩා විශාල වන අපූරු මිනිසෙක් හෝ ගැහැණියක් මුණගැසීමයි.

ඔර්චාහි සොඳුරු රාජකීය චාරිකාව

කාලයේ වැලිතලාවෙන් වැසී නොගිය, අතීත රාජකීය අභිමානය තවමත් හුස්ම ගන්නා අපූරු බිම්කඩකට පියනගන්න ඔබ සූදානම්ද? නිසලව ගලාබසින බෙට්වා නදී තීරයේ පිහිටි ඔර්චා (Orchha) යනු මධ්‍යතන යුගයේ අභිමානය, පයින් වනාන්තරවල නිහඬ බව සහ අහස උසට නැගුණු රාජකීය ස්මාරකවල සුන්දරත්වය එකිනෙක මුසු වූ, කාලය නතර වූවා වැනි පාරාදීසයකි. 16 වන සියවසේදී බුන්දේලා රාජපුත් නායක රුද්‍ර ප්‍රතාප් සිං විසින් ආරම්භ කරන ලද මධ්‍ය ප්‍රදේශ් හි පිහිටි මෙම සැඟවුණු මැණික, ඕනෑම සංචාරකයෙකුගේ නෙත් සිත් වශී කරවන සුළුය.

එහි අලංකාර මාලිගා දොරටු අතරින් ඇතුළු වන ඔබට කාලයට අභියෝග කළ වාස්තු විද්‍යාත්මක ගොඩනැගිලි රාශියක් හමුවේ.

ඔර්චා බලකොටු සංකීර්ණය

මූර්ති හා බිතුසිතුවම්වලින් පිරි ඓතිහාසික 'රාජා මහල්' සහ මූගල් අධිරාජ්‍යයාගේ පැමිණීම වෙනුවෙන් ඉන්දු-ඉස්ලාමීය ශෛලියෙන් නිර්මාණය කළ අලංකාර 'ජහන්ගීර් මහල්' මෙහි ප්‍රධාන විශ්මිත නිර්මාණය වේ.

රාම් රාජා කෝවිල

ඉන්දියාවේ රාම් දෙවියන්ට දෙවියෙකු ලෙස පමණක් නොව, හමුදා උත්තමාචාර මැද සැබෑ රජෙකු ලෙස පූජෝපහාර දක්වන එකම පූජනීය ස්ථානය මෙයයි.

​රාජකීය ඡත්‍ර

 ගංතීරයේ පිහිටි අලංකාර ස්මාරක 14 ක් වන අතර, හිරු බසින අවස්ථාවේදී රන්වන් අහස සහ දියරැළි අතරින් ඒවායේ මනරම් ඡායාවන් අපූර්ව දර්ශනයක් මවයි.

 බෙට්වා ගං තීරය

  රන්වන් සැන්දෑ අහස යට නිසලව ගලාබසින බෙට්වා නදී තීරය, හදවත මොහොතකට නතර කරවන තරම් සුන්දරය. අද්දර පිහිටි රක්ෂිත වනාන්තරයේ සන්සුන් නිහඬතාව විඳිමින් පෙම්බස් දොඩන්නටත්, දියරැළි අතර තිගැස්ම පිරි රෝමාන්තික ජල ක්‍රීඩාවල නිරත වන්නටත් මෙය කදිම නිවහනකි.

අනෙකුත් ජනාකීර්ණ සංචාරක ස්ථාන මෙන් නොව, ඔර්චාහි ඇත්තේ නිහඬ, ප්‍රශාන්ත පරිසරයකි. සංචාරක තදබදයකින් තොරව පෞරාණික ගල් මාවත් දිගේ ඇවිද යමින් අතීත වීරකතා සහ කලාත්මක බව පිළිබඳ මතකයන් නිදහසේ විඳගැනීමට ඔබට මෙහිදී අවස්ථාව ලැබේ.

රන්වන් හිරු බැසයද්දී සහ රාත්‍රී පූජාවේ ඝණ්ඨා නාදය ගඟ පුරා රැව්පිළිරැව් දෙද්දී, ඔර්චා නගරය ඔබව අතීත රාජකීය යුගයක අමතක නොවන මතකයන් අතරට රැගෙන යනු ඇත. මෙනෙහි කරන තරමට මනස පිනවන, ජීවිතයේ එක්වරක් හෝ විඳගත යුතු ඒ අසිරිය සොයා ඔබත් දිනෙක ඔර්චා වෙත පියනගන්න.

ඉන්දියානු ජන ගී කාව්‍යයන්හි

 

ඉන්දියාවේ විවිධ වර්ගයේ ජන සැහලි පවතී. ඒවා සියල්ලම එකිනෙකට වෙන් කර වර්ගීකරණය කිරීම අපහසුය. කෙසේ වෙතත්, ස්ථිර පදනමක් මත, ඒවායේ ප්‍රමාණය, හැඩය හෝ විෂය කරුණු අනුව වර්ග කළ හැක. එහි ව්‍යුහය අනුව කුඩා ප්‍රමාණයේ සැහලි සහ විශාල ප්‍රමාණයේ සැහලි ලෙස වර්ග කළ හැකිය. නමුත් සැබෑ වර්ගීකරණය පදනම් වන්නේ ඒවාට අදාළ විෂය කරුණු මතය. ආචාර්ය ක්‍රිෂ්ණා දේව් උපධ්‍යායට අනුව, ජන සැහලි ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් තුනකට වර්ග කර ඇත:

1. ප්‍රේමාන්විත ජන සැහලි (Romantic Folk Ballads)

2. වීරෝදාර ජන සැහලි (Heroic Folk Ballads)

3. වික්‍රමාන්විත ජන සැහලි (Adventurous Folk Ballads)

• ප්‍රේමාන්විත ජන සැහලි  වල කතාව ප්‍රධාන වශයෙන් පදනම් වන්නේ ආදර තේමාවක් හෝ ආදර කතාවක් මතය. මෙම කථා මඟින් පෙම්වතුන් යුවළකගේ ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා වූ ගමනේ සියලු හොඳ හෝ නරක තත්ත්වයන් විස්තර කෙරේ. 

• උදාහරණ වශයෙන්  ධෝලා මාරු (Dhola Maaru), සෝහ්නි-මහීවාල් (Sohni Mahiwal), චන්ද්‍රාවල්-චන්දනා (Chandrawal-Chandana), සෝර්ති (Sorthi), ශෝභානායක බන්ජාරා (Shobhanayaka Banjara) ආදිය ගත් හැකිය.

• වීරෝදාර ජන සැහලි  වල කතාව පදනම් වන්නේ කතාවේ සැබෑ වීරයා හෝ වීරවරිය වන පිරිමියෙකු හෝ කාන්තාවක විසින් කරන ලද වීර ක්‍රියා මතය. එයින් ඔවුන් දරුණු හෝ අසීරු තත්ත්වයන්ට මුහුණ දුන් ආකාරය සහ හැසිරුණු ආකාරය විස්තර කෙරේ.

• වික්‍රමාන්විත ජන සැහලි වල කතාව පදනම් වන්නේ පුද්ගලයෙකුගේ ඇඟ කිලිපොලා යන හෝ වික්‍රමාන්විත සංචාරයක් වටා ය.

• ඉන්දියාවේ කලාපීය ජන සැහලි (Regional Folk Ballads of India):

  විවිධ ප්‍රදේශ සහ ඒවාට ආවේණික වූ සැහැලි නිර්මාණ පහත පරිදි බෙදා වෙන් කල හැක  .

• ඇසෑමි (Assamese)

•  මණිකොපර්, පුල්කුන්වර්, අජාන් ෆකීර්, මනිරාම් දේවන්, බර්ෆුකාන්, ක්‍රිෂාක්-විද්‍රෝහර්, ආදිය.

• අවාධි (Awadhi)

•  ශ්‍රී රාම්-සීතා, ශිව්-පාර්වතී, රාජා භර්තාරි, ශ්‍රාවන් කුමාර්, චන්ද්‍රාවලී, ආදිය.

• අංගිකා (Angika)

• ලොරික්, බිහුලා බාලා ලඛන්දාර්, කරුභගත්, රාණි සුරංගා, කුන්වර් විජයමාල්, ගෝපි චන්ද්, භර්ත්‍රිහරි, මීරායන්, ආදිය.

• ඔඩියා (Odia)

• සත්‍ය හරිශ්චන්ද්‍ර, ගෝපි චන්ද්, සාවිත්‍රි චරිත, සතිරාහ්, අභියෝගාත්මක්, ශෝකාත්මක්, සුඛාත්මක්, ආදිය.

• කන්නඩ (Kannada)

• උත්තරදේවී, හොන්නදේවී, සත්‍යවතී ලව්නි, කිතුර් චෙන්නම්මා, කන්නප්පා, කබීර් කමල්, ආදිය.

• කුමායුනි (Kumauni)

•   ක්‍රිෂ්ණා චන්ද්‍රාවලී, බාලා-හරු, නල්-දමයන්ති, මල්ලිකාර්ජුන්, නර්සා ධෞනි, මාලුෂාහි, ජමාලා බෝහ්රි, ආදිය.

• කොන්කනි (Konkani)

• ශ්‍රාවොන්, බන්වාඩ්, ගොඩ්ඩේ රාමායන, ආදිය.

• ගුජරාටි (Gujarati)

• මොජ්දින් මහේතබ්, හෝතල්පද්මිනී, සති ගනක්, සෝන්-හලමන්, ලොරික්-චන්දා, රව්දුදෝ, ධෝලා මාරුනි, ආදිය.

• ගාර්වාලි (Garhwali)

•  රුක්මිණී සහ හරන්, චන්ද්‍රාවලී සහ හරන්, සූරජ්කුන්වර්, කුසුමකොලින්, ගංගුරාමෝලා, බිධ්නි විජයපාල්, බගා රාවත්, ආදිය.

• චත්තිස්ගාර්හි (Chattisgarhi)

•  අහිමන් රාණි, පාණ්ඩවානි, ෆුල්-බාසන්, කල්‍යාන් සිං, සීතා රාම් නායක්, ධෝලා-මාරු, ෆුල්කුන්වර්, ලොරික් චන්දයිනි, ආදිය.

• ඩොග්රි (Dogri)

•  මාතා වෛෂ්ණෝ, මාතා කල්කා, ශීතලා මාතා, බාබා කයිලු, බාබා ජිට්ටෝ, බාබා සුර්ගල්, බාබා නහාර් සිං, ආදිය.

• දෙමළ (Tamil)

• අල්ලි අර්සානි මාලේ, කරල් කුඩි, රාජා දේසිං, මදුරෙයිවීරන්කඩේ, කාට්වරායන් කඩේ, පුලිදේවර්සින්දු, ආදිය.

• තෙළිඟු (Telugu)

•  බොබ්බිලි කථා, දේසිගු රාජු කථා, හරි කථා, බුර්රා කථා, පාලුරාජු කථා, කම්භෝජ්ග්‍රාජුකථා, කැත්මාරාජු කථා, පල්නෝටි කථා, ආදිය.

• තාරු (Tharu)

•  රාජා ධන්පාල්, සහෝදරා (භගවතී), රාජා මන්සන්, ආදිය.

• නාග්පුරි (Nagpuri)

•  ශිව්-පාර්වතී, ගනේෂ්, රාධා-ක්‍රිෂ්ණා, රාම්-සීතා, දුර්ගා, කාලි, හනුමාන්, ආදිය.

• පන්ජාබි (Punjabi)

•  දුල්ලාභට්ටි, සහීඩ් බාබා දීප් සිං, හීර්-රන්ජා, සෝහ්නි-මහීවාල්, මීර්සා-සාහිබ්, රාජා රසාලු, ආදිය.

• බෙංගාලි (Bangla)

•  ගෝපි චන්ද්, ගොරක්නාත්, මහිපාල්, භොගිපල්කිලොක්-කථායෙන්, ආදිය.

• බජ්ජිකා (Bajjika)

• ලොරිකවුන්, රාජා සල්හේස්, නතුවා දයාල් සිං, විජෝමාල්, ගනිනාත් ගෝවින්ද් අමර් සිං, කේවාල් සිං, බසාවන්, ආදිය.

• බ්‍රාජ් (Braj)

•  ආල්හා, හීරමන්, ධෝලා, චන්ද්‍රාවලී, ගෝපිචන්ද්, භර්තාරි, මෝර්ධ්වාජ්, ගුරු ගුග්ගා, ආදිය.

• බාගේලි (Bagheli)

•  ධෝලා, රාජා භර්තාරි, කරන් දානි, බසාමන් මාමා, ආදිය.

• බුන්දේලි (Bundeli)

• ආල්හා, රච්හ්රා, සාරන්ගා-භාරන්ගා, ජග්දේව්කපුන්වාරා, සන්ත්-බසන්ත්, රාම් කථා සහ ක්‍රිෂ්ණා කථාපරඛාඛ්‍යාන්, ආදිය.

• භෝජ්පූරි (Bhojpuri)

•  ආල්හා, ලොරිකි, විජයමාල්, බාපු කුන්වර් සිං, ශෝභා-නායක-බන්ජාරා, සෝර්ති, බිහුලා, රාජා භර්තාරි, රාජා ගෝපිචන්ද්, ආදිය.

• මාගාහි (Maghi)

• ආල්හා, ලොරිකයින්, කුන්වර් විජය, රේෂ්මා, ශෝභා සහ නායක්, සාරන්ගා, රාජා ධෝලාන්, රාජා භර්තාරි, ආදිය.

• මෛතිලි (Maithili)

•  ලොරික්, බිහුලා, සල්හේස්, දීනා භාද්‍රි, ගෝපිචන්ද්, භර්තාරි, විජයමාල්, හරිචන්දර් දානි, ධන්පාල්, ජයි සිං, කනක් සිං, ආදිය.

• මනිපුරි (Manipuri)

•  ඛම්බා තොයිබි, මොයිරන්ග්ෂා, ජිලදර්බාර්, ඛොන්ජොම්පර්ව්, සංලාලෙම්බි, ෆම්බාල් කාබා, ආදිය.

• මරාති (Marathi)

•  වාසුදේව් කේ ගීත්, ගොන්ද්ලි ගීත්, ජාග්‍රන් ගීත්, භාරදකේගීත්, ආදිය.

• මලයාලම් (Malayalam)

•  උන්නියාර්චා, ආරොමාල්, තච්චෝලි ඔතේනන්, ආරොම් ලුන්නි, ඉර්වික්කුට්ටි පිල්ලෛ, ආදිය.

• මාල්වි (Malvi)

• හීඩ් ගාථායෙන්, බග්දාවත්, ගෝපිචන්ද්, භර්තාරි, චේන් සිං, දුග්ජි-ජුවර්ජී, සෝනා-රූපා, චන්දනා කුන්වර්, රාජා නල්, ආදිය.

• රාජස්ථානි (Rajasthani)

•  පබූජි, දේව්ජි බග්දාවත්, නිහාල්දේ සුල්තාන්, ධෝලා-මාරු, පෘථිවි රාජ්, ජලාලි-බුබ්නා, ආදිය.

• සන්තාලි (Santali)

•  සිදෝකාන්හු, මුර්මුහුල් ගාථා, ආදිය.

• සින්ධි (Sindhi)

• දෝදෝ චනෙසාර්, මුමල් රානෝ, ලීලා චනෙසාර්, උමර් මාල්, ලයිලා-මජ්නූ, ධෝලා-මාරු, ශිරින්-ෆර්හාද්, හීර්-රන්ජා, දීප්චන්ද්, ආදිය.

• හිමාචලි (Himachali)

•  නේගි දයාරි, ජග්තා පතානියා, ආදිය.

• හරියාන්වි (Hariyanvi): නර් සුල්තාන්-නිහාර් දේ, ආල්හා-උදල්, භුරා බාදල්, ජයිමල් ෆත්තා, භෞකා සාකා, අමර් සිං රාතෝර්, වීර් ජවාහර්මාල්, ආදිය

• මූලාශ්‍ර 

Jain, Shrichandra, Lok Katha Vigyan, Rajasthani Granthagar, Jodhpur (2016)

[2]. Sinha, Satyavrat, Bhojpuri Lok-Gatha, Hindustani Academi, Uttar Pradesh, Allahabad (1957)

මේඝාලයාහි රාජකීය උරුමය වූ අරාවලී කඳු පංතියේ රාජකීය මුද්‍රාව

රාජස්ථානයේ රන්වන් හිරු එළියෙන් බැබළෙන ආරාවලී කඳු වැටිය පාමුල, අතීතයේ රාජකීයයන්ගේ පාදස්පර්ශයෙන් පූජනීය වූ අභිමානවත් භූමියක් පිහිටා ඇත. ඒ, හුදෙක් දැනුම ලබා දෙන පාසලකට එහා ගිය, ඉන්දියානු රාජකීය උරුමයේ සහ අසිරිමත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ජීවමාන සිහිවටනයක් බඳු 'මේයෝ විද්‍යාලයයි' (Mayo College). රජකුමරුවන්ට නායකත්වයේ මංපෙත් හෙළි කළ ඒ අතීත ශ්‍රී විභූතියත්, නූතන අධ්‍යාපනයේ මහිමයත් එකට කැටි වූ මෙම අසිරිමත් අධ්‍යාපන පීඨය, රාජස්ථාන් භූමියේ කිරුළ පළඳවන ලද තවත් එක් අභිමානවත් මැණික් කැටයකි.

රාජස්ථානයේ හදවත බඳු ආරාවලී කඳු වැටිය අසල පිහිටි අජ්මීර්හි මේයෝ විද්‍යාලය යනු හුදෙක් ප්‍රභූ නේවාසික පාසලක් පමණක් නොවේ; එය ඉන්දියාවේ රාජකීය උරුමයේ ජීවමාන සංකේතයක් මෙන්ම අසිරිමත් වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණයකි. ඉන්දියානු රාජකීයයන්ගේ සහ අභිජාත පැලැන්තියේ දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලබා දීම සඳහා 1875 දී ඉන්දියාවේ 6 වන වයිස්රෝයිවරයා වූ මේයෝ සාමිවරයා (Lord Mayo) විසින් ආරම්භ කරන ලද මෙම ලෝකප්‍රකට ආයතනය, අද වන විට නායකත්වය, සංස්කෘතිය සහ අධ්‍යාපනික විශිෂ්ටත්වය පෝෂණය කරන රටේ වඩාත්ම සම්භාවනීය අධ්‍යාපන පීඨයක් බවට පත්ව ඇත.
රාජ්පුතානා වාස්තු විද්‍යාවේ අභිමානය

නරඹන්නෙකුගේ නෙත් සිත් වශී කරවන ප්‍රධානම අංගය වන්නේ එහි ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලයි. දීප්තිමත් සුදු ජෝද්පූර් කිරිගරුඬවලින් නිමවා ඇති මෙය, සම්ප්‍රදායික හින්දු කැටයම්, මූගල් ආරුක්කු සහ බ්‍රිතාන්‍ය කොලෝනියල් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ අලංකාර සංකලනයක් සහිත ඉන්දෝ-සාරසෙනික් (Indo-Saracenic) වාස්තු විද්‍යාත්මක විශිෂ්ට නිර්මාණයකි.

මේජර් මාන්ට් (Major Mant) විසින් සැලසුම් කර, ජයිපූර්හි රාජ්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියාගේ අධීක්ෂණය යටතේ ඉදිකරන ලද මෙම ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල සියුම් කැටයම් ජාලා (jaalis), උසැති ඡත්‍ර (chhatris) සහ රාජස්ථාන් හිරු එළියෙන් බැබළෙන විශාල ආලින්දයන්ගෙන් සමන්විත වේ. අක්කර 300 කට වඩා වැඩි සරුසාර භූමි භාගයක පැතිරී ඇති මේයෝ විද්‍යාලීය පරිශ්‍රය, ඓතිහාසික නේවාසිකාගාර, දැවැන්ත ක්‍රීඩාංගණ, පෝලෝ (Polo) පිටි සහ නිදහස් ස්වාභාවික පරිසර පද්ධතියකින් යුතු සුන්දර ක්ෂේම භූමියක් වැන්න.

මෙම පාසල නිර්මාණය කර ඇත්තේ  1875 දී මේයෝ හි 6 වන අර්ල්වරයා වූ රිචඩ් බෝර්ක් (Richard Bourke) විසිනි. පාසල් තේමා පාඨය වන්නේ  "ප්‍රඥාවේ ආලෝකය පැතිරේවා" (Gyanam Brahma / "Let There Be Light") ගීතයයි.  පාසලේ  භූමි ප්‍රමාණය රාජස්ථානයේ අජ්මීර් හි පිහිටි අක්කර 300+ ක භූමියක් පුරා විහිදේ.
නේවාසික නිවාස  පැරණි රාජකීය ප්‍රාන්තවල නම්වලින් හඳුන්වන අතර මෙම  ඓතිහාසික නේවාසිකාගාර ජයිපූර්, ජෝද්පූර්, උදායිපූර්  ලෙස නම් කර ඇත. මෙම පාසලේ ආදි ශිෂ්‍යයන් මහාරාජාවරුන්, තානාපතිවරුන්, හමුදා නිලධාරීන්, ව්‍යාපාරික නායකයින් සහ කලාකරුවන් රැසක් බිහි වී තිබේ.

මේයෝ විද්‍යාලය සිය සියවස් ගණනාවක් පැරණි පාරම්පරික සිරිත් විරිත් සුරකින අතරම, එහි අධ්‍යාපනික දර්ශනය පූර්ණ ලෙසම නූතන එකකි. අධ්‍යාපනය, ක්‍රීඩාව සහ නිර්මාණාත්මක කලාව යන සියල්ලටම එක හා සමාන වටිනාකමක් ලබා දෙන සර්වප්‍රකාර සංවර්ධන වැඩසටහනක් පාසල විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

පෝලෝ (Polo) රාජකීය ක්‍රීඩා සම්ප්‍රදාය පණපිටින් පවත්වාගෙන යාම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රසිද්ධ මේයෝ විද්‍යාලය, උසස්ම මට්ටමේ අශ්වාරෝහක පහසුකම්, ස්කොෂ් (Squash) අංගන, ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණ සහ වෙඩි තැබීමේ පරාසයන්ගෙන් (Shooting ranges) සමන්විත වේ. පාසල් පරිශ්‍රයේම පිහිටා ඇති ‘දන්මාල් මාථූර්’ කෞතුකාගාරය (Danmal Mathur Museum) ලොව ඇති විශාලතම පාසල් කෞතුකාගාරවලින් එකක් වන අතර, එහි දුර්ලභ පුරාවස්තු, පුරාණ ආයුධ සහ ජෛව විද්‍යාත්මක නිදර්ශක රාශියක් අඩංගු වේ.

නේවාසික ජීවිතය මගින් සිසුන් තුළ දැඩි සහෝදරත්වයක්, ස්වයං විශ්වාසයක් සහ නායකත්වයක් ගොඩනංවයි. සිසුන් තම නේවාසික නිවාස තුළදී පාලනය, විනය සහ ජීවිත කාලයටම බලපාන සහෝදරත්වය ප්‍රගුණ කරති.

මේයෝ විද්‍යාලය යනු අතීත උරුමය, රාජකීය ගෞරවය සහ නූතන ගෝලීය අධ්‍යාපනය මනරම් ලෙස එකට හමුවන සදා බැබළෙන දීප්තිමත් සංකේතයකි.

අතීතයේ රාජකීය ශෝභමානත්වයත්, වර්තමානයේ නූතන ගෝලීය අධ්‍යාපනයේ විශිෂ්ටත්වයත් එකිනෙක යා කරන සැබෑ පාලමක් ලෙස මේයෝ විද්‍යාලය අදටත් නොසැලී බැබළෙයි. පරම්පරා ගණනාවක් පුරා නායකයින්, දාර්ශනිකයන් සහ කලාකරුවන් ලොවට දායාද කළ මෙම අසිරිමත් පූජනීය භූමිය, කාලයේ වැලි තලාවට යට නොවී තවත් සියවස් ගණනාවක් ඉදිරියටත් ඉන්දියානු අභිමානයේ ප්‍රභාස්වර ආලෝකය නායකත්වයේ මංපෙත් වෙත විහිදුවනු නොඅනුමානය.

ඔබ සිතන්නේ හැඟීමෙන්ද, තර්කයෙන්ද, නැතිනම් ආත්මයෙන්ද?

අප ගන්නා සෑම තීරණයක් පිටුපසම, අප දකින සෑම සිහිනයක් පිටුපසම වගේම අපට එන ඕනෑම ප්‍රශ්නයක් පිටුපසම තිබෙන්නේ අපේ මනසයි.

දවසකට අපේ හිතට සිතුවිලි දහස් ගණනක් එනවා. නමුත් යම් දෙයක් වුණාම අපි ඒකට මුහුණ දෙන විදිහ තීරණය කරන්නේ අපේ සිතන විදිහයි . සමහර අය හදවත කියන දේ අහලා තීරණ ගන්නවා. තවත් අය විස්තර සහ තර්කය ගැන විතරක් හිතලා තීරණ ගන්නවා. තවත් පිරිසක් ජීවිතයේ ඇත්ත අර්ථය මොකක්ද කියලා හිතනවා.

ඔබේ මනසත් වැඩිපුරම බර කොයි පැත්තටද කියලා කවදා හරි හිතිලා තියෙනවද? මිනිස්සු සිතන ප්‍රධාන විදි 3ක් තියෙනවා. ඒ හැඟීම්බර (Emotional), තර්කානුකූල (Logical), සහ ආත්මික (Spiritual)

1. හැඟීම්බරව සිතන අය (Emotional Thinker)
මොවුන් තීරණ ගන්නේ තමන්ට දැනෙන හැඟීම්, හිතේ ඇතිවන අදහස් සහ අනුකම්පාව මුල් කරගෙනයි. අනිත් අයගේ දුක සැප හොඳින් තේරුම් ගන්න මොවුන්ට පුළුවන්. කලාත්මක සහ අලුත් දේවල් හිතන වැඩවලට මොවුන් හරිම දක්ෂයි.

ප්‍රධාන ලක්ෂණ

අන් අයගේ දුක තේරුම් ගැනීම, නිර්මාණශීලී බව, සිතට දැනෙන දේ විශ්වාස කිරීම.

හොඳ යාළුකම් සහ සබඳතා පවත්වා ගැනීම, අනිත් අයව හොඳින් තේරුම් ගැනීම.

වෙලාවකට වැඩියෙන් සංවේදී වෙන නිසා ප්‍රායෝගික නැති තීරණ ගන්න පෙළඹීම.

2. තර්කානුකූලව සිතන අය (Logical Thinker)

මොවුන් සෑම විටම බලන්නේ සත්‍ය කරුණු, දත්ත සහ හේතුඵල සබඳතාවයන් ය. මොවුන් හැඟීම්වලට වඩා බුද්ධියට සහ විශ්ලේෂණාත්මක බවට මුල්තැන දෙයි. සංකීර්ණ ගැටලු පියවරෙන් පියවර විසඳීමට සහ සැලසුම්සහගතව කටයුතු කිරීමට මොවුන් දක්ෂතාවයක් දක්වයි. මේ විදිහට හිතන නිසා හදිසි වී වැරදි තීරණ ගැනීම නතර වෙනවා. හැබැයි ඇතැම් විට අනිත් අයගේ හැඟීම් ගැන නොහිතන නිසා මොවුන් හදවතක් නැති අය වගේ අනිත් අයට පේන්න පුළුවන්.

3. ආත්මිකව සිතන අය (Spiritual Thinker)
ආත්මිකව සිතීම කියන්නේ ආගමකට විතරක් සීමා වුණු දෙයක් නෙවෙයි. මොවුන් ජීවිතයේ ඇත්ත අර්ථය, ජීවත් වෙන එකේ අරමුණ සහ මුළු විශ්වය ගැනම හිතනවා. මොවුන් ඕනෑම ප්‍රශ්නයක් දිහා ගොඩක් පුළුල්ව බලන අයයි.
 ජීවිතය ගැන ගැඹුරින් සිතීම, ජීවිතයේ අරමුණ සෙවීම.
 කොච්චර ලොකු ප්‍රශ්න ආවත් හිතේ සැනසීම සහ ශක්තිය නැති කරගන්නේ නැතුව සිටීම.

අවසාන වශයෙන්...
ලෝකයේ කිසිම කෙනෙක් එකම විදිහකට විතරක් සිතන්නේ නැහැ. සාර්ථක ජීවිතයකට මේ සිතන විදි 3ම ටික ටික ඕන වෙනවා.
තර්කයෙන් හරි පාර තෝරාගන්න පුළුවන්.

හැඟීම්වලින් අනිත් අය එක්ක ආදරයෙන් සහ කරුණාවෙන් ජීවත් වෙන්න පුළුවන්.

ආත්මික බවෙන් හිතට ලොකු සහනයක් සහ ජීවිතයට අර්ථයක් ලැබෙනවා.

ජීවිතය කියන්නේ තර්කයෙන් විතරක් විසඳන්න පුළුවන් ගණිත ගැටලුවක්වත්, හැඟීම්වලින් විතරක් යන්න පුළුවන් ගමනක්වත් නෙවෙයි. මේ සිතන විදි 3ම වේලාවට සහ වෙලාවට ගැලපෙන විදිහට පාවිච්චි කළොත් ඔබටත් සාර්ථක, අර්ථවත් ජීවිතයක් ගත කරන්න පුළුවන්.

ඉතින්, අද ඉඳන් ඔබේ මනසේ බලය නිවැරදිව පාවිච්චි කරන්න ඔබ සූදානම්ද?

නෙළුම් මලෙහි ආගමික සහ පෞරාණික වැදගත්කම

නෙළුම් මල (Nelumbo nucifera) යනු පාරිශුද්ධත්වය, ආලෝකමත් බව සහ නැවත ඉපදීම යන කරුණු සංකේතවත් කරමින් ඉන්දීය සංස්කෘතිය තුළ අසමසම ස්ථානයක් හිමිකර ගන්නා පූජනීය පුෂ්පයකි. සියවස් ගණනාවක් පුරා කලා ශිල්ප, දර්ශනය සහ ආගමික සාහිත්‍යය තුළ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ මෙම අද්භූත මල, ඉන්දියාවේ මිථ්‍යා ප්‍රවාදයන් සහ ආත්මික පරමාදර්ශයන්හි සාරය මනාව පිළිඹිඹු කරයි. නෙළුම් මල හා බැඳුණු පූජනීය පුවත්වල ප්‍රධානතම තැනක් හිමිවන්නේ ඊට දේව විශ්වාසයන් සමඟ ඇති සමීප සබඳතාවයටයි. ඉන්දීය මිථ්‍යා කතාවල එන ප්‍රධාන දෙවිවරුන් කිහිපදෙනෙකු සමඟම නෙළුම් මල සෘජුවම සම්බන්ධ වේ.

විෂ්ණු දෙවියෝ

විශ්වයේ පැවැත්ම සහ ආරක්ෂාව සංකේතවත් කරමින් බොහෝ විට නෙළුම් මලක් අතැතිව නිරූපණය කෙරේ.

ලක්ෂ්මී දෙවඟන

පූජනීය ගුණය, සමෘද්ධිය සහ ආත්මික ධනය නිරූපණය කරමින් පූදින ලද නෙළුම් මලක් මත වැඩ සිටින ලෙස නිරූපණය වේ. 

සරස්වතී දෙවඟන

ශ්‍රේෂ්ඨ ප්‍රඥාව, කලා ශිල්ප සහ බුද්ධිමය පාරිශුද්ධත්වය සංකේතවත් කරන සුදු නෙළුම් මල සමඟ සම්බන්ධ කෙරේ.

 බ්‍රහ්ම දෙවියන්

 සම්ප්‍රදායික මැවීම පිළිබඳ මිථ්‍යා කතාවලට අනුව, විෂ්ණු දෙවියන්ගේ නාභියෙන් හටගත් රන් නෙළුම් මලකින් බ්‍රහ්ම දෙවියන් උපත ලැබීමත් සමඟ විශ්වයේ ආරම්භය සිදු වේ. දෙවිවරුන් සමඟ ඇති මෙම සම්බන්ධතාවයට අමතරව, මෙම මල දේවමය අලංකාරය සහ ආත්මික පිබිදීම නිරූපණය කරමින් පෞරාණික ග්‍රන්ථවල ද බෙහෙවින් සඳහන් වේ. අරුණෝදයත් සමඟ නෙළුම් පෙති විකසිත වීම, මිනිස් මනස උසස් සත්‍යයන් කරා පිබිදීම හා සමාන කොට දැක්වේ. 

කෙසේ වෙතත්, නෙළුම් මලෙහි සැබෑ ගැඹුරු බව රැඳී ඇත්තේ එහි ස්වාභාවික පැවැත්ම තුළයි. මඩ සහිත කලාලයේ ගැඹුරින් මුල් ඇදී ගියද, මෙම ශාකය අපිරිසිදු ජලය සිදුරු කරගෙන ඉහළට පැමිණ කිසිදු කැලලක් නැතුව ජල පෘෂ්ඨය මත විකසිත වේ. මෙම අපූර්ව ලක්ෂණය මිනිස් ජීවිතය සඳහා ප්‍රබල උපමා කථාවක් සපයයි. නෙළුම් පත්‍ර මතින් ජලය සහ මඩ පහසුවෙන් ගිලිහී යන්නාක් මෙන්, මිනිස් ආත්මයද ලෝභකම, බැඳීම් හෝ ලෞකික අපවිත්‍රතාවලින් තොරව ලෞකික ලෝකය තුළ ජීවත් වීමට පෙළඹවීමක් ලබා දෙයි. 

කලුවරෙන් සහ අඳුරෙන් මතුවී දීප්තිමත් සූර්යාලෝකය වෙත ගමන් කරන නෙළුම් මලෙහි ක්‍රියාදාමය, ආත්මික ආලෝකය කරා යන මිනිස් ගමන නිරූපණය කරයි. සැබෑ ප්‍රඥාව සහ අභ්‍යන්තර ශාන්තිය ළඟා කර ගැනීමට නම් දුක් කරදරවලින් තොර ජීවිතයක් අවශ්‍ය නොවන බවත්, ඒ වෙනුවට ලෝකයේ මතුවන කැළඹීම් හමුවේ නොසැලී සිටීමේ ශක්තිය තිබිය යුතු බවත් එය නිරන්තරයෙන් අපට මතක් කර දෙයි.

ඉන්දියානු මුදල් පද්ධතියේ ඓතිහාසික විකාශනය

 

අතීතයේ මිනිසා භාණ්ඩයක් ලබාගැනීමට මුහුදු වෙරළෙන් අහුලාගත් සරල බෙල්ලෙක් දුන් යුගයක සිට, අද අප භාවිත කරන නූතන රුපියල දක්වා වූ ගමන ඉතාමත් විශ්මයජනකය! ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ වෙළඳ සංස්කෘතිය, රාජධානිවල නැගී සිටීම සහ තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ මුදල් භාවිතය වෙනස් වූ ආකාරය අපුර්වය.

මිනිසා භාණ්ඩ හා සේවා හුවමාරු කරගැනීම සඳහා භාවිත කළ මාධ්‍යයන් කාලයත් සමඟ මහත් පරිවර්තනයකට ලක්විය. ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය තුළ මුදල් භාවිතයේ විකාශනය යනු ස්වාභාවික ද්‍රව්‍යවල සිට ඉතා දියුණු ලෝහමය නාණක දක්වා ගමන් කළ අභිමානවත් ඓතිහාසික චාරිකාවකි.

1. ස්වාභාවික මුදල් ඒකක ලෝහ කාසි හෝ කඩදාසි නෝට්ටු නිර්මාණය වීමට පෙර, අතීතයේදී හුවමාරු මාධ්‍යයක් ලෙස බහුලව භාවිත වූයේ ස්වාභාවික ද්‍රව්‍යයන්ය.

කවුඩි (Kudi / Belalla)

 අතීත සමාජයේ සුළු වෙළඳ කටයුතු සඳහා භාවිත කළ කුඩා මුහුදු බෙල්ලන් වර්ගයකි.

2. වටිනා මැණික් හා ලෝහ පදනම් කරගත් ඒකක වාණිජ කටයුතු සංකීර්ණ වීමත් සමඟ අධික වටිනාකමකින් යුත් ද්‍රව්‍ය මුදල් සංකේත ලෙස භාවිත කිරීමට පටන් ගැනිණි.

හීරා (Hira) සහ මොතී (Moti / Sona)

දියමන්ති, මුතු සහ රත්රන් වැනි වටිනා ද්‍රව්‍යයන් මගින් විශාල වටිනාකම් මනිනු ලැබීය.

3. ලෝහමය කාසිවල ආගමනය රාජධානි ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ නිල වශයෙන් මුද්‍රණය කරන ලද ලෝහ කාසි භාවිතයට පැමිණියේය.

දම් (Dam) සහ පූයි-යා (Puiya / Luya) තඹ සහ ලෝකඩ වැනි ලෝහවලින් සෑදූ, කුඩා වටිනාකම් සහිත කාසි වර්ග වේ.

ආනා (Anna) සහ පයිසා (Paisa)

මෝගල් සහ බ්‍රිතාන්‍ය සමයන්හිදී වඩාත් ජනප්‍රිය වූ සහ පද්ධතිගත වූ ප්‍රධාන මුදල් ඒකක වේ.

රුපියා (Rupiya)

ශේර් ෂා සූරි රජ සමයේදී රිදී ලෝහයෙන් හඳුන්වා දුන් මෙම නාණකය, නූතන "රුපියල" නිර්මාණය විය.

බෙල්ලන්ගෙන් ආරම්භ වී අද භාවිත වන නූතන රුපියල දක්වා වූ මෙම විකාශනය, ඉන්දියාවේ වෙළඳ සංස්කෘතියේ සහ ආර්ථිකයේ ප්‍රගතිය විදහා දක්වන මනා සාක්ෂියකි.

"මුදල් යනු හුදෙක් භාණ්ඩ හුවමාරු මාධ්‍යයක් පමණක් නොව, එය අදාළ යුගයේ ශිෂ්ටාචාරයේ සහ සංස්කෘතියේ කැඩපතකි."

ක්‍රි.ව. 712 දී අරාබිවරුන් සින්ධ් ප්‍රදේශය යටත් කරගත් අතර කලීෆා රාජ්‍යයේ පළාතක් ලෙස එය පාලනය කළහ. ක්‍රි.ව. 9 වන සියවස වන විට, ප්‍රාදේශීය ආණ්ඩුකාරවරුන් ස්වාධීන පාලනයක් පිහිටුවා ගනිමින් තමන්ගේම කාසි මුද්‍රණය කිරීමට පටන් ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, අතීත මුදල් රටාවෙන් පැහැදිලි වෙනසක් සිදු වූයේ 12 වන සියවසේදී ඩෙල්හි ටර්කි සුල්තාන්වරුන්ගේ නැගී සිටීමත් සමඟය. 

එහිදී පැවැති රූපමය මෝස්තර වෙනුවට ප්‍රධාන වශයෙන් ඉස්ලාමීය අක්ෂර කලාව  ආදේශ විය. ගණන් ගැනීමේ ඒකකය 'තංකා' (tanka) ලෙස තහවුරු වූ අතර කුඩා වටිනාකම් සහිත කාසි 'ජිටාල්' ලෙස හඳුන්වන ලදී. ඩෙල්හි සුල්තාන් රාජ්‍යය (ක්‍රි.ව. 1206-1526) සමඟ නාණක පද්ධතිය සම්මතකරණය (standardisation) කිරීමට උත්සාහ කෙරිණි. මෙම යුගය මුදල් ආර්ථිකයේ සැලකිය යුතු ව්‍යාප්තියකින් සලකුණු විය. කාසි රත්රන්, රිදී සහ තඹ යන ලෝහවලින් මුද්‍රණය කරන ලදී. මුදල් පද්ධතිය තුළ රත්රන් සහ රිදී අතර අනුපාතය සමහර විට 1:10 ලෙස පැවැතිණි. ඛිල්ජි පාලකයෝ අතිශය උත්කර්ෂවත් ගෞරව නාමයන් (අලා-උද්-දීන් ඛිල්ජි තමා 'දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර්' හෙවත් 'සිකන්දර් අල් සානි' ලෙස නම් කරමින් කාසි මුද්‍රණය කළේය) මෙන්ම කාසිංකාගාර සඳහාද ගෞරවනීය නාමයන් (ඩෙල්හි කාසිංකාගාරය 'හස්රත් දාර්-අල්-ඛිලාෆත්' වැනි නාමයන් දැරීය) සහිතව විශාල ලෙස කාසි නිකුත් කළහ.

ටුග්ලක්වරුන්ගේ කාසි

ටුග්ලක්වරුන්ගේ (ක්‍රි.ව. 1320-1412) කාසි, ඛිල්ජිවරුන්ගේ කාසිවලට වඩා හැඩගැන්වීමෙන් සහ නිමාවෙන් උසස් මට්ටමක පැවැතිණි. මුහම්මද් බින් ටුග්ලක් (ක්‍රි.ව. 1325-1351) සිය කාසි පද්ධතිය පිළිබඳව පෞද්ගලික අවධානයක් යොමු කළද, ඔහුගේ මුදල් පරීක්ෂණ අසාර්ථක වූ අතර ජනතාවට මහත් පීඩාවන් ගෙන දුන්නේය. ඔහුගේ පළමු පරීක්ෂණය වූයේ නිදහස් වෙළඳපොළේ පවතින රත්රන්/රිදී මිල අනුපාතය සිය කාසිවලින් නිරූපණය කිරීමයි. එම පරීක්ෂණය අසාර්ථක වූ විට, ග්‍රෑම් 11 ක පමණ පැරණි රත්රන් සහ රිදී කාසි නැවත හඳුන්වා දෙන ලදී.

ඔහුගේ ඊළඟ පරීක්ෂණය සඳහා මගපෙන්වීම ලැබුණේ වෙළඳාම සහ වාණිජ්‍යය දියුණු කිරීමට හේතු වූ චීන කඩදාසි මුදල් පද්ධතියෙනි. ටුග්ලක් ක්‍රි.ව. 1329 ත් 1332 ත් අතර කාලය තුළ සංකේතාත්මක මුදල් පද්ධතියක්  පිහිටුවීමට උත්සාහ කළේය. ඔහු පිත්තල සහ තඹ සංකේත  නිකුත් කිරීමට උත්සාහ කළේය. මෙම සංකේතවල 'ගනි පනහක තංකාවක් ලෙස මුද්‍රා තබන ලදී' වැනි පාඨයන් සහ 'සුල්තාන්ට කීකරු වන්නා, කරුණාවන්තයාණන්ට (දෙවියන්ට) කීකරු වේ' වැනි ආයාචනා ඇතුළත් විය. කෙසේ වෙතත්, මහා පරිමාණයෙන් හොර කාසි නිෂ්පාදනය වීම නිසා මෙම පරීක්ෂණය සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක විය.

ටුග්ලක්ගේ පැසසුමට කරුණක් වන්නේ, ඔහු හොර හෝ සැබෑ වේවා සියලු සංකේතාත්මක කාසි සඳහා සැබෑ වටිනාකම ගෙවා ආපසු ලබා ගැනීමයි. ටුග්ලක්ගේ පරීක්ෂණ සැබෑ අත්හදා බැලීම් වූ බවත්, ඒවා ජනතාව මත පටවන ලද නමුත් බංකොලොත් වූ භාණ්ඩාගාරයක් නිසා සිදු කළ ඒවා නොවන බවත් සඳහන් කළ යුතුය. මුහම්මද් බින් ටුග්ලක්ගේ පාලන සමයේදී රත්රන් කාසි ඉතා විශාල සංඛ්‍යාවක් නිකුත් කරන ලද අතර, ඊට පසු රත්රන් කාසි දුර්ලභ විය. ලෝඩිවරුන්ගේ කාලය වන විට කාසි නිෂ්පාදනය වූයේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම තඹ සහ 'බිලෝන්' (billon - රිදී සහ තඹ මිශ්‍ර ලෝහය) වලිනි. ප්‍රදේශ මට්ටමින්, බෙංගාල සුල්තාන්වරු, ජෞන්පූර් සුල්තාන්වරු, ඩෙකෑනයේ බහමනිවරු, මල්වා සුල්තාන්වරු, ගුජරාට් සුල්තාන්වරු ආදීහු කාසි නිකුත් කළහ. කෙසේ වෙතත්, දකුණේ විජයනගර අධිරාජ්‍යය වෙනස්ම මිනුම් විද්‍යාවක් සහ මෝස්තර සහිත නාණක පද්ධතියක් සංවර්ධනය කළ අතර, එය එම කලාපයේ සම්මතයක් ලෙස පැවතී 19 වන සියවස දක්වාම කාසි මෝස්තරවලට බලපෑම් කළේය.

විජයනගර අධිරාජ්‍යය

දකුණේ, ඩෙල්හි සුල්තාන්වරුන්ගේ සහ මූගල්වරුන්ගේ සමකාලීනයන් වූ විජයනගර රාජවංශයේ මුදල් පද්ධතිය, පසුව යුරෝපීය සහ ඉංග්‍රීසි වෙළඳ සමාගම්වලට ආකෘතියක් වූ සම්මත නාණක පද්ධතියකට  උදාහරණයක් විය. විජයනගර රාජධානිය ක්‍රි.ව. 1336 දී පමණ කෘෂ්ණා නදියට දකුණින් පිහිටි කලාපයේ හරීහර සහ බුක්කා විසින් පිහිටුවන ලදී. විජයනගර යුගයේදී යුරෝපීය වෙළෙන්දන්ගේ, විශේෂයෙන්ම පෘතුගීසීන්ගේ පැමිණීම සිදු විය. කෘෂ්ණදේවරාය රජතුමා විදේශ වෙළඳාම සිදු කළ අතර මේ නිසා මුදල් භාවිතය පුළුල් ලෙස අවශ්‍ය විය. 

විජයනගර රාජධානියේ කාසි වැඩි වශයෙන් රත්රන් සහ තඹවලින් මුද්‍රණය විය. බොහෝ විජයනගර රත්රන් කාසිවල ඉදිරිපස පූජනීය රූපයක්ද, පිටුපස රාජකීය ලේඛනයද අඩංගු විය. විජයනගර අධිරාජ්‍යයේ සුවිශේෂී රත්රන් කාසි අතර තිරුපති දෙවියන්ගේ, එනම් ශ්‍රී වේංකටේශ්වර දෙවියන්ගේ රූපය (තනිව හෝ උන්වහන්සේගේ බිසෝවරුන් දෙදෙනා සමඟ) සහිත කාසි ප්‍රධාන විය. මෙම කාසි, ලන්දේසි සහ ප්‍රංශ ජාතිකයන්ගේ 'සිංගල් ස්වාමි' පගෝඩා  කාසි සඳහාත්, ඉංග්‍රීසි නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගමේ 'ත්‍රී ස්වාමි' පගෝඩා කාසි සඳහාත් මගපෙන්වන ලදී.

සරල කවුඩි බෙල්ලාගේ සිට, රත්රන්, රිදී සහ තඹ කාසි හරහා වර්ධනය වූ ඉන්දියානු නාණක පද්ධතිය, අද වන විට ඩිජිටල් මුදල් දක්වා මහා පරිවර්තනයකට ලක්ව ඇත. අතීත මුදල් ඒකක කාලයේ වැලිතලාවෙන් වැසී ගියද, ඒවා ඉතිරි කරගිය ඓතිහාසික උරුමය අදටත්ඉන්දියානු මුදල් පද්ධතිය තුළ නොමැකී පවතී.

මුලාශ්‍ර 

Medieval Indian Numismatics