සමුද්‍ර තීරයක සංගීත සටහන්

"බොහෝ දෙනෙකුට ගෝව යනු නිල් පැහැති මුහුද, රන්වන් වැලිතලා සහ රාත්‍රී සාදයන්ගෙන් පිරුණු පාරාදීසයකි. නමුත් හිරු බැස යන සැන්දෑවක, පැරණි පෘතුගීසි පන්නයේ නිවසක සඳලුතලයකින් ඇසෙන 'මැන්ඩෝ' ගීතයකට කන් දුන් අයෙකුට ගෝවේ සැබෑ ආත්මය හමුවේ. ඒ ආත්මය සැඟව ඇත්තේ එහි ගෘහ නිර්මාණ තුළ ඇඳි 'අසූලෙජොස්' සිතුවම් සහ සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ පරිණාමය වූ අපූර්ව සංගීත සම්ප්‍රදායන් තුළය."

පෘතුගීසි පෑහීම සහ ඉන්දියානු අනන්‍යතාවය අතර දෝලනය වන ගෝවේ සංගීතය සහ කලාව, ලොව වෙනත් කිසිදු ප්‍රදේශයක දැකගත නොහැකි අපූර්ව මුහුණුවරක් ගනී. දශක හතරකට වැඩි පෘතුගීසි පාලනය විසින් දායාද කළ බටහිර ශිල්පීය ක්‍රම සහ කොන්කනි සංස්කෘතියේ ගැමි සුවඳ එක්තැන් වූ විට ගෝවේ කලා සම්ප්‍රදාය නිර්මාණය වේ.

ගෝවේ ආවේණික සංගීතය සහ කලාව පිළිබඳ විග්‍රහාත්මක විමසුමක් පහත දැක්වේ.

ගෝවේ සංගීතය ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකිය.

 සම්ප්‍රදායික කොන්කනි ජන සංගීතය සහ පෘතුගීසි ආභාෂය ලත් අර්ධ-ශාස්ත්‍රීය සංගීතය. ගෝවේ සංගීතයේ කූටප්‍රාප්තිය ලෙස සැලකෙන්නේ මැන්ඩෝ ය. මෙය ආදරය, විරහව සහ සමාජ දේශපාලන කරුණු තේමා කරගත් ගීත විශේෂයකි. මෙහිදී බටහිර වයලීනය සහ ගිටාරය සමඟ දේශීය 'ගුමොට්' (Ghumot) නම් බෙරය වාදනය කිරීම විශේෂත්වයකි.

'ඩකිනී' යනු ගෝවේ කතෝලික සංගීතඥයන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද, හින්දු සංස්කෘතික තේමාවන් රැගත් ගීත විශේෂයකි.ඩකිනී (Dulpod) වේගවත් රිද්මයක් සහිත ගීත විශේෂයකි. සාමාන්‍යයෙන් මැන්ඩෝ ගීතයකින් පසුව ගායනා කරන මෙය, එදිනෙදා ජීවිතයේ හාස්‍යජනක සිදුවීම් අලලා නිර්මාණය වී ඇත.

• තේමාව

• ගංගාවකින් එතෙර වීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින දේවදාසී නර්තන ශිල්පිනියකගේ කතාව බොහෝ විට මෙයට පාදක වේ. 

• මෙය බටහිර තාලයන් සහ ඉන්දියානු ජන සංගීතය අතර පවතින සුසංයෝගයට හොඳම උදාහරණයකි.

ඩල්පොඩ් (Dulpod)

මැන්ඩෝ ගීතයකට පසුව ගැයෙන වේගවත් රිද්මයක් සහිත ගීත විශේෂය ඩල්පොඩ් ලෙස හැඳින්වේ.

• තේමාව

•  එදිනෙදා ජීවිතයේ සිදුවන හාස්‍යජනක සිදුවීම්, රැකියාවන් සහ සමාජ සිරිත් විරිත් මෙහි තේමාවන් වේ.

•  මෙය ඉතා ප්‍රීතිමත් සහ නර්තනයට උචිත සංගීත ශෛලියකි.

ටියාටර් (Tiatr) මෙය ගෝවටම ආවේණික වූ සංගීත නාට්‍ය කලාවකි. මෙහි කථා වස්තුවට වඩා ප්‍රේක්ෂකයන් ආකර්ෂණය වන්නේ එහි ඇතුළත් දේශපාලන උපහාසය සහ සමාජ විවේචනය සහිත ගීත නිසාය.

ගෝවේ ජන සංගීතයේ අනන්‍යතාවය රඳා පවතින්නේ එහි භාවිතා වන සුවිශේෂී භාණ්ඩ මතයි:

• ගුමොට් (Ghumot)

• මැටි කළයක කටට උරග සමක් බැඳ සාදන බෙරයකි. මෙය ගෝවේ ජන සංගීතයේ හදගැස්ම ලෙස සැලකේ.

• කන්සාල්ලෙම් (Kansallem)

• තාලය රැකගැනීම සඳහා භාවිතා කරන ලෝහමය තාලම්පට විශේෂයකි.

• ෆුග්ඩි (Fugdi)

•  කාන්තාවන් විසින් ගායනා කරමින් ඉදිරිපත් කරන ජන සංගීත සහ නර්තන විශේෂයකි. මෙහිදී සංගීත භාණ්ඩ රහිතව හුස්ම මඟින් නිකුත් කරන ශබ්ද (Whistling sound) භාවිතා කිරීම විශේෂත්වයකි.

• සුවාරි (Suvari)

• පන්සල් උත්සව ආශ්‍රිතව පවත්වන සම්ප්‍රදායික වාද්‍ය වෘන්දයකි. මෙහිදී බෙර, තාලම්පට සහ නලා වර්ග භාවිතා වේ.

 1980 සහ 90 දශකවල ගෝවට පැමිණි 'හිපි' සංස්කෘතිය සමඟ බිහි වූ ගෝවා ට්‍රාන්ස් (Goa Trance) අද වන විට ගෝවේ නවීන සංගීත අනන්‍යතාවයේ කොටසක් බවට පත්ව ඇත.

2. නර්තන කලාව

ජන සහ ආගමික මුහුණුවර

ගෝවේ නර්තන කලාවන් තුළ හින්දු සහ කතෝලික යන ද්විත්ව සංස්කෘතීන්හි බලපෑම මනාව පිළිබිඹු වේ.

දෙඛ්නි (Dekhni)

මෙහි තේමාව වන්නේ හින්දු තරුණියක පල්ලියකට හෝ ආගමික ස්ථානයකට යන ගමනයි. මෙය ඉතා ලාලිත්‍යවත් නර්තනයකි.

ෆුග්ඩි (Fugdi) සහ ධාලෝ (Dhalo): මේවා ගෝවේ කාන්තාවන් අතර ජනප්‍රිය ජන නර්තනයන්ය. සාමාන්‍යයෙන් 'ගනේෂ් චතුර්ථී' වැනි උත්සව කාලවලදී ගායනා කරන ගීත සමඟ මේවා ඉදිරිපත් කෙරේ.

කූන්බි (Kunbi)

 ගෝවේ ආදිවාසී ජන කොටසක් වන කූන්බිවරුන්ගේ මෙම නර්තනය, ඔවුන්ගේ සරල බව සහ වෙහෙස මහන්සිය විදහා දක්වන්නකි.

3. දෘශ්‍ය කලාව සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

ගෝවේ කලාව පියවි ඇසට හසුවන ප්‍රධානතම තැනක් වන්නේ එහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ අත්කම් නිර්මාණ තුළයි. අසූලෙජොස් (Azulejos): මෙය ගෝවට පෘතුගීසීන්ගෙන් ලැබුණු අගනා දායාදයකි. අතින් සිතුවම් කළ නිල් පැහැති සෙරමික් ටයිල් කලාව ගෝවේ පැරණි නිවෙස්වල සහ පල්ලිවල අලංකාරය වැඩිකරයි.

බැරොක් (Baroque) ශෛලියේ පල්ලි සහ 'දීප්ස්තම්භ' සහිත සුවිශේෂී ගෝවේ පන්සල් කලාව ඉංජිනේරු ශිල්පයට එහා ගිය කලාත්මක බවක් පෙන්වයි.

ගුමොට් (Ghumot) නිර්මාණය

 මැටි කළයකින් සහ උරග සමකින් සාදන මෙම බෙරය, ගෝවේ සංගීත භාණ්ඩ නිෂ්පාදන කලාවේ අද්විතීය නිර්මාණයකි. (වර්තමානයේ මෙය පරිසර හිතකාමී ලෙස වෙනස් කර ඇත).

ගෝවේ කලාව සහ සංගීතය යනු හුදෙක් ප්‍රාන්තයක ලක්ෂණ පමණක් නොව, එය විවිධ ජාතීන් සහ ආගම් එකිනෙකා සමඟ සහජීවනයෙන් වෙලී ගිය ආකාරය පෙන්වන ජීවමාන සාක්ෂියකි. පෘතුගීසි ගිටාරයේ තත් අතරින් ඇසෙන කොන්කනි පදවැල් ගෝවේ සැබෑ ආත්මය ලොවට කියාපායි.ගෝවේ ජන සංගීතය යනු හුදෙක් ශ්‍රවණය කරන්නක් නොව, එම ප්‍රදේශයේ ඉතිහාසය, ආගමික සහජීවනය සහ මිනිසුන්ගේ හදගැස්ම විදහා දක්වන ජීවමාන කලාගාරයකි.

ඉතින් ඔබ මීළඟ වතාවේ ගෝවේ රන්වන් වෙරළක පියවර තබන විට, ඒ නිහඬතාවයට මොහොතක් කන් දෙන්න. ඈතින් ඇසෙන නන්නාඳුනන තනුවක පවා සියවස් ගණනක ඉතිහාසයක් සහ සංස්කෘතික අරගලයක ජයග්‍රහණය සැඟව තිබෙනු ඔබට දැනෙනු ඇත. මන්ද, ගෝව යනු නැරඹිය යුතු තැනක් නොව, විඳිය යුතු රිද්මයකි!"