භාරතීය සංස්කෘතිය සහ හින්දු පුරාණෝක්ති සාහිත්‍යය තුළ හමුවන සාවිත්‍රි සහ සත්‍යවාන්ගේ පුවත වනාහි මරණය පවා පරාජය කළ හැකි සැබෑ ආදරයේ සහ නොසැලෙන අධිෂ්ඨානයේ අසිරිමත් සංකේතයකි. මහාභාරත වීර කාව්‍යයේ අන්තර්ගත මෙම පුවත, පතිව්‍රතා ධර්මයේ බලය ලොවට කියාපාන අග්‍රගණ්‍ය කථා පුවතක් ලෙස අදටත් සමස්ත ලෝකයාගේම ගෞරවයට පාත්‍ර වේ.
මද්‍ර දේශයේ අශ්වපති රජුගේ රූපවත් මෙන්ම අතිශය බුද්ධිමත් දියණිය වූ සාවිත්‍රි, තම ස්වාමියා ලෙස තෝරාගනු ලැබුවේ වනාන්තරයේ දුෂ්කර ජීවිතයක් ගත කළ ද්‍යුමත්සේන අන්ධ රජුගේ පුත්‍රයා වූ සත්‍යවාන්වය. සත්‍යවාන් විවාහයෙන් වසරක් ගතවූ තැන මියයන බවට නාරද සෘෂිවරයා කළ අනාවැකිය හමුවේ පවා සාවිත්‍රි සිය තීරණය වෙනස් නොකළාය. ඇය රජ සැප අතහැර, වනාන්තරයට ගොස් තම සැමියා සහ ඔහුගේ අන්ධ දෙමාපියන් වෙනුවෙන් කැපවී ආදර්ශමත් ජීවිතයක් ගත කළාය.
නියමිත වසර අවසානයේ, දෛවෝපගත දිනයේදී වනාන්තරයේදී සත්‍යවාන් හදිසියේම සිහිසුන්ව මියගියේය. ඔහුගේ ප්‍රාණය රැගෙන යාම සඳහා මරණයේ දේවතාවා වූ යම රජු එතැනට පැමිණියේය. සත්‍යවාන්ගේ ආත්මය රැගෙන යන යම රජු පසුපස සාවිත්‍රිද නොබියව ගමන් කළාය. මළවුන්ගේ ලෝකයට ජීවත්වන්නෙකුට යා නොහැකි බව පවසමින් යම රජු ඇයව නැවැත්වීමට උත්සාහ කළද, ඇය තම සැමියා කෙරෙහි වූ භක්තිය සහ බුද්ධිමත් තර්ක මඟින් යම රජු මවිතයට පත් කළාය.
ඇගේ ප්‍රඥාවන්ත බස් වදන්වලට පැහැදුණු යම රජු, සත්‍යවාන්ගේ පණ හැර ඕනෑම වරමක ලබාදීමට එකඟ විය. සාවිත්‍රි ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස මුලින්ම තම මාමණ්ඩියට ඇස් පෙනීම සහ අහිමි වූ රාජ්‍යය ඉල්ලා සිටියාය. අවසානයේ ඇය තමන්ට දරුවන් සියයකගේ මවක් වීමට වරමක් ඉල්ලා සිටි අතර, යම රජු ඊටද අවසර දුන්නේය. පතිව්‍රතාව රැකගන්නා බිරිඳකට සැමියා නොමැතිව දරුවන් ලැබිය නොහැකි බැවින්, තම වරම ඉටුකිරීම සඳහා සත්‍යවාන්ට නැවත පණ දීමට යම රජුට සිදුවිය. ඇගේ නොසැලෙන ආදරය සහ තියුණු බුද්ධිය හමුවේ මරණයේ දේවතාවා පවා පරාජය විය.
මෙම අසිරිමත් පුවත පදනම් කරගනිමින්, වර්තමානයේ පවා ඉන්දියාවේ විවාහක කාන්තාවන් තම සැමියාගේ දීර්ඝායුෂ සහ පවුලේ සෞභාග්‍යය පතා "වට් සාවිත්‍රි" (Vat Savitri) නමින් විශේෂ උපවාස වත්පිළිවෙත් පවත්වනු ලබයි. සාවිත්‍රි සහ සත්‍යවාන්ගේ කතාව හුදෙක් අතීත කතාවක් පමණක් නොව, කාන්තාවකගේ අධිෂ්ඨානය, බුද්ධිය සහ පතිභක්තිය තුළ ඇති මහා විශ්වීය බලය කියාපාන සදාකාලික පාඩමකි.
