"සුදු වත හැඳි කත

විල්කි කොලින්ස් (Wilkie Collins) විසින් රචිත ලෝක ප්‍රකට "The Woman in White" නමැති අභිරහස් නවකතාවේ සිංහල පරිවර්තනය වන "සුදු වත හැඳි කත" යනු සිංහල පරිවර්තන සාහිත්‍යයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයකි.

මෙය ලොව ප්‍රථම "රහස් පරීක්ෂක" හෝ "අභිරහස්" (Sensation Novel) ගණයේ නවකතාවලින් එකක් ලෙස සැලකේ. 

සුදු වත හැඳි කත පැරණි වික්ටෝරියා සම්ප්‍රදාය පිළිඹිබු කරන කෘතියකි. මෙය පෝසත් කුලවත් කාන්තාවකට ආදරය කරන දුප්පත් චිත්‍ර නිර්මාණ ශිල්පියකු ස්වකිය දිළිඳු බව ධනවතුන්ගේ ප්‍රෞඩත්වය බිඳීමට යොදා ගන්නා ආකාරය ඉතාමත් අපුරුවට විද්‍යමාන කරයි.

කතාව ආරම්භ වන්නේ චිත්‍ර ගුරුවරයෙකු වන වෝල්ටර් හාර්ට්රයිට් හට රාත්‍රියක මුණගැසෙන, අමුතු ආකාරයකින් සුදු වතින් සැරසුණු කාන්තාවකගෙනි. එතැන් පටන් දේපළ අයිතිය, අනන්‍යතාවය මාරු කිරීම සහ විවාහය වටා ගෙතුණු සංකීර්ණ ඝට්ටනයක් මෙහි දිග හැරේ.

මෙම කතාව වත්මන් සමාජයටත් ඔබින අතර පැරණි ධනවත් සමාජයේ සිදුවූ අකටයුතුකම්, සමාජ අසාධාරණකම් ඉතාමත් අපුරුවට ඔප්නංවමින් පෙළ ගස්වා ඇත. අධ්‍යාපන සුදුසුකමක් හෝ සමාජය පිලිබඳ අත්දැකීමක් නොමැතිව බාල වයසින් විවහා කර දෙන සම්ප්‍රධායික සමාජයේ කාන්තාවක් දුන් අප්‍රසන්න සිදුවීම් රැසක් මෙම නව කතාවෙන් හෙළි කරන අතර , මෙය බටහිර සහ නැගෙනහිර ලෝකයට සර්වසධාරණ වුවකි.

සුදු වත හැඳි කත කතාවට අනුව කාන්තාවන් සුරා කෑම කරනුයේ නරක මිනිසුන්ගේ උවමනාවටම නොව එය විෂ සහිත සමාජයේ වසෙන කාන්තාවන්ගේ කීමට ඇහුම්කන් දීමේ ප්‍රතීපලයක් ද විෂ සහිත සමාජයේ මිනිසුන්ගේ අයිතිවාසිකම් වලට අනුබල දීමේද ප්‍රතිපලයක් වේ.

මහානාම දිසානායකයන් මෙම කෘතිය සිංහලයට නැගීමේදී අනුගමනය කර ඇති සුවිශේෂී ලක්ෂණ කිහිපයකි:

භාෂා භාවිතයේදී , වික්ටෝරියානු යුගයේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ තිබූ ගාම්භීරත්වය සහ රිද්මය සිංහල පාඨකයාට සමීප වන අයුරින් මනාව ගළපා ඇත. ඔහුගේ බස සරල වුවද ඉතා ප්‍රබල හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමේ ශක්තියකින් යුක්තය. කතාවේ එන බටහිර පරිසරය සහ සංස්කෘතික පසුබිම වෙනස් නොකර, එහි හරය එලෙසම රැක ගැනීමට ඔහු උත්සාහ කර ඇත.

මුල් කෘතියේ ඇති කුතුහලය සහ සැකය (Suspense) අඩුවක් නොවන ලෙස සිංහල පාඨකයා තුළ ජනිත කිරීමට ඔහුගේ වචන භාවිතය සමත් වී තිබේ.

පරිවර්තනය තුළින් පහත චරිතවල ස්වභාවය ඉතා පැහැදිලිව ඉස්මතු වේ:

කතාවේ ප්‍රධාන චරිතයන් වන්නේ කොලින්ස් මහතා විසින් අවිනීත ලෙස පෙළ ගැස්වූ කතාවෙහි දක්ෂ වූ මාරියන් හැල්කොම්බෝ සුරංගනාවක් බඳු වූ නිරංහකාර ලෝරා පෙයාලි මෙනවිය , කපටි ගුප්ත චරිතයක් වූ සිරිමත් පාසිවල් ගිලියඩ් සිටුවරයා ,මේ සැම පිටුපස ලුහුබඳින ,අන් අයව කපටිකමින් මුලා කරන තම කටකාර බිරිඳ සමග සිටින පෙස්කෝ සිටුවරයා යන චරිතයි.

නවකතාවේ කේන්ද්‍රීය චරිතය ලෝරා ෆෙයාර්ලි (Laura Fairlie) වුවද, ඇය අනෙක් චරිතවලට සාපේක්ෂව ඉතා අහිංසක, සංවේදී සහ අසරණ තැනැත්තියක ලෙස නිරූපණය කර ඇත. මහානාම දිසානායකයන් ඇයගේ චරිතය තුළින් පාඨකයා තුළ අනුකම්පාව සහ සෙනෙහස ජනිත කිරීමට සමත් වී තිබේ.

ලෝරා ඉතාමත් රූමත්, රන්වන් පැහැති හිසකෙස් ඇති තරුණියකි. ඇයගේ රුව කතාවේ මුලින්ම හමුවන ඇන් කැතරික් (Anne Catherick) හෙවත් "සුදු වත හැඳි කාන්තාව" ට අතිශයින් සමාන වේ. මෙම සමානකම නිසාම ඇය කවුන්ට් ෆොස්කෝ සහ සර් පර්සිවල්ගේ දරුණු කුමන්ත්‍රණයට ගොදුරු වේ. ඒ ඔවුන් විසින්  ලෝරාගේ අනන්‍යතාවය සොරකම් කිරීමයි. කවුන්ට් ෆොස්කෝ විසින් ලෝරාව ඇන් කැතරික් ලෙසත්, මියගිය ඇන් කැතරික්ව ලෝරා ලෙසත් සමාජයට හඳුන්වා දෙයි.

ලෝරාගේ චරිතය සම්පූර්ණ වන්නේ මේරියන් හරහාය. ලෝරා "සඳ එළිය" මෙන් මෘදු වන විට මේරියන් "සූර්යයා" මෙන් ප්‍රබල වේ. මහානාම දිසානායකයන් මෙම සොහොයුරියන් දෙදෙනා අතර ඇති බැඳීම විස්තර කරන්නේ ඉතාමත් සංවේදී අයුරිනි. ලෝරාගේ අහිංසකත්වය නිසාම පාඨකයා ඇය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින වෝල්ටර් සහ මේරියන් කෙරෙහි වැඩි ඇල්මක් දක්වයි.

ලෝරා ෆෙයාර්ලි යනු පුරුෂාධිපත්‍යය සහ වංචනික නීති හමුවේ පීඩාවට පත් වූ වික්ටෝරියානු කාන්තාවගේ සංකේතයකි. අවසානයේ ඇය ලබන ජයග්‍රහණය සදාචාරයේ සහ සැබෑ ආදරයේ ජයග්‍රහණයක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

කතාව ආරම්භ වන්නේ වෝල්ටර්ට රාත්‍රී මාවතකදී "සුදු වත හැඳි කාන්තාව" මුණගැසීමෙනි. ඔහු චිත්‍ර ගුරුවරයෙකු ලෙස ලෝරා ෆෙයාර්ලිගේ නිවසට (ලිමරිජ් හවුස්) පැමිණීමත් සමඟ මුළු කතාවේම ගමන් මග තීරණය වේ. ඔහු ඉතා සංවේදී මෙන්ම තියුණු නිරීක්ෂණ ශක්තියක් ඇති අයෙකු ලෙස මුල සිටම හඳුනාගත හැකිය. වෝල්ටර් ලෝරාට ආදරය කළද, ඇය වංශවත් උසස් පැලැන්තියක තැනැත්තියක වීමත් ඇය සර් පර්සිවල් සමඟ විවාහ වීමට ගිවිසගෙන සිටීමත් නිසා ඔහු තම ආදරය පසෙක ලා එංගලන්තයෙන් පිටව යයි.

 නමුත් පසුව ලෝරා අනතුරට පත් වූ බව දැනගත් වහාම ඔහු නැවත පැමිණෙන්නේ ඇය වෙනුවෙන් ඕනෑම කැප කිරීමක් කිරීමට සූදානම්වය.කතාව ආරම්භයේදී සාමාන්‍ය තරුණයෙකු ලෙස පෙනෙන වෝල්ටර්, කතාව අවසාන වන විට අත්දැකීම් බහුල, ස්ථීරසාර පෞරුෂයක් ඇති මිනිසෙකු බවට පත් වේ. 

ඔහු ලෝරාගේ "නැතිවූ අනන්‍යතාවය" නැවත ලබා දීම සඳහා පවතින නීතියට සහ සමාජයට එරෙහිව තනිවම සටන් කරයි.වෝල්ටර් හාර්ට්රයිට් යනු "යුක්තිය වෙනුවෙන් සටන් කරන පෙම්වතාගේ" සංකේතයයි. ලෝරා සහ මේරියන් හට සෙවණැල්ලක් මෙන් සිටිමින්, අන්තිමේදී සියලු අභිරහස් විසඳා ලෝරාගේ ගෞරවය රැක දෙන්නේ ඔහුය.

විල්කි කොලින්ස්ගේ මෙම අතිවිශිෂ්ට නවකතාවේ මුළු කතාවම ගෙතෙන්නේ සර් පර්සිවල් ග්ලයිඩ් (Sir Percival Glyde) සඟවාගෙන සිටින රහස වටාය. මහානාම දිසානායකයන් තම පරිවර්තනය තුළින් මෙම රහස අනාවරණය වන තෙක් පාඨකයා තුළ ඇති වන කුතුහලය ඉතා ඉහළින් පවත්වා ගනී.ශ්‍රීමත් ගිලියඩ් පාසිවල් ලෝරා හා විවහා ගිවිස ගනී.නමුදු එය සිදුවන්නේ ලොරාගේ අකමැත්තෙනි. මෙම විවාහය සිදුවන්නේ ඇයගේ වටිනාකම හේතුවෙනි . එලෙසම ගිලියඩ් පාර්සිවෙල් සහා ඈන් අතරද රහසිගත සම්බන්ධයක් මේ සමයේදීම තිබී ඇත..

කොලින්ස් විසින් මාරියන් ව ඔහුගේ මනෝභාවයන් ප්‍රකාශ කිරීමට යොදා ගන්නා ලදී. නවකතාවේ එන වඩාත්ම ප්‍රබල සහ ආකර්ෂණීය චරිතය ලෙස මේරියන් හැල්කොම්බේ (Marian Halcombe) හැඳින්විය හැකිය. ඇය ලෝක සාහිත්‍යයේ එන "සාම්ප්‍රදායික නොවන" ස්ත්‍රී චරිත අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගනී. වික්ටෝරියානු යුගයේ නවකතාවල ප්‍රධාන ස්ත්‍රී චරිත සාමාන්‍යයෙන් ඉතා සුකොමළ, ලස්සන සහ දුර්වල අය වුවත්, මේරියන් ඊට වඩා වෙනස්ය. 

ඇය ලෝරා ෆෙයාර්ලි මෙන් රූමත් නැත. කතුවරයා ඇයව විස්තර කරන්නේ පිරිමි පෙනුමකට සමාන මුහුණක් ඇති නමුත් ඉතා සිත්ගන්නාසුලු පෞරුෂයක් ඇති තැනැත්තියක ලෙසයි. ඇයගේ ශක්තිය තිබෙන්නේ ඇගේ පෙනුමෙහි නොව බුද්ධියෙහිය.කතාවේ එන ප්‍රධාන ගැටලු විසඳීමට සහ සතුරන්ගේ කුමන්ත්‍රණ තේරුම් ගැනීමට වැඩිම වෙහෙසක් දරන්නේ මේරියන් ය.

ඇය ඉතා තියුණු නිරීක්ෂණ ශක්තියකින් යුක්තය. මුළු කතාවම පාහේ ඉදිරියට ගලා යන්නේ ඇය සිය දිනපොතේ සටහන් කරන කරුණු මත පදනම්වය. එම දිනපොත් සටහන් හරහා ඇයගේ බුද්ධිමත් බව මහානාම දිසානායකයන් ඉතා සියුම් ලෙස සිංහල පාඨකයාට සමීප කරයිතම සහෝදරිය වන ලෝරා පීඩාවට පත් වන විට, ඇයව ආරක්ෂා කිරීමට මේරියන් ඕනෑම අවදානමක් ගනී. රාත්‍රී කාලයේ වර්ෂාව මධ්‍යයේ වුවද වහලවල් මතට නැගී සතුරන්ගේ රහස් සාකච්ඡාවලට සවන් දීමට තරම් ඇය එඩිතර වූවාය. ඇය සතුන් හෝ අඳුර ගැන බිය වන සාමාන්‍ය කාන්තාවක නොව, සතුරන්ට මුහුණ දෙන සැබෑ "වීරවරියකි".

කවුන්ට් ෆොස්කෝ වැනි අතිශය බුද්ධිමත් දුෂ්ටයෙකු පවා බිය වූ එකම පුද්ගලයා මේරියන් ය. ෆොස්කෝ ඇයට අතිශයින් ගරු කළේය. "මෙම කාන්තාව පිරිමියෙකු වූවා නම් ලෝකයම පාලනය කරනු ඇත" යනුවෙන් ෆොස්කෝ සිතන තරමට ඇයගේ පෞරුෂය ප්‍රබල විය. බුද්ධියෙන් බුද්ධිය පරාජය කරන මෙම "සමාන සතුරන්" දෙදෙනාගේ ගැටුම නවකතාවේ රසවත්ම කොටසයි.

කවුන්ට් ෆොස්කෝ (Count Fosco) යනු ලෝක සාහිත්‍යයේ හමුවන වඩාත් මතකයේ රැඳෙන සහ සංකීර්ණ දුෂ්ට චරිතවලින් එකකි. මහානාම දිසානායකයන්ගේ පරිවර්තනය තුළ මෙම චරිතයේ ඇති බියජනක මෙන්ම ආකර්ෂණීය ස්වභාවය මනාව ඉස්මතු කර ඇත.

කවුන්ට් ෆොස්කෝගේ චරිතයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණ මෙසේ විග්‍රහ කළ හැකිය:

සාමාන්‍ය දුෂ්ටයෙකු මෙන් නොව, ෆොස්කෝ ඉතාමත් මහත, විශාල දේහයක් ඇති අයෙකි. එසේ වුවද ඔහු ඉතා සැහැල්ලුවෙන් සහ නිහඬව ගමන් කිරීමට සමත්ය. ඔහුගේ මෙම පෙනුම තුළින් එක්තරා ආකාරයක ගාම්භීරත්වයක් මෙන්ම සැඟවුණු අනතුරක්ද විදහා පෑමට කතුවරයා සමත් වී ඇත.

ෆොස්කෝ යනු හුදෙක් අපරාධකරුවෙකු නොව, ඉතා ඉහළ බුද්ධියක් ඇති අයෙකි. සර් පර්සිවල් ග්ලයිඩ් කරන මෝඩ වැරදි නිවැරදි කරමින්, මුළු කුමන්ත්‍රණයම මෙහෙයවන්නේ ඔහුය. රසායන විද්‍යාව සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ ඔහුට ඇති දැනුම තම දුෂ්ට අරමුණු ඉටු කර ගැනීමට ඔහු ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස භාවිතා කරයි.
ඔහුගේ චරිතයේ ඇති වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ කුඩා සුදු මීයන් සහ පක්ෂීන් කෙරෙහි දක්වන අසීමිත ආදරයයි. ඔහු ඔවුන්ව තමාගේ ඇඳුම් ඇතුළත රඳවාගෙන සිටින අතර, ඔවුන් සමඟ ඉතා සුරතල් ලෙස කතා කරයි. මෙය ඔහුගේ චරිතයට අමුතුම ආකාරයක බියජනක (creepy) ස්වභාවයක් එක් කරයි.

ෆොස්කෝගේ චරිතයේ ඇති තවත් විශේෂත්වයක් නම්, ඔහු තම සතුරාගේ බුද්ධියට ගරු කිරීමයි. විශේෂයෙන්ම මේරියන් හැල්කොම්බේගේ බුද්ධිය සහ ධෛර්යය ඔහු අගය කරයි. ඇයගේ දිනපොත කියවීමෙන් පසු එහි සටහනක් තබමින් ඔහු පවසන්නේ ඇය වැනි ස්ත්‍රියක තම සතුරෙකු වීම තමා ලැබූ ගෞරවයක් ලෙස සලකන බවයි.

ඔහු ඉතාලියේ රහසිගත සංගමයක (The Brotherhood) සාමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කර පසුව එය පාවා දී පැන ආ අයෙකි. ඔහුගේ අවසානය තීරණය වන්නේද මෙම අඳුරු අතීතය හරහාය. මහානාම දිසානායකයන් මෙම චරිතයේ ඇති "ගුප්ත බව" පරිවර්තනය පුරාම ඉතා හොඳින් පවත්වාගෙන යයි.

කෙටියෙන් කිවහොත්, කවුන්ට් ෆොස්කෝ යනු පාඨකයා තුළ එකවර බියක්, පිළිකුලක් සහ ගෞරවයක් ඇති කළ හැකි ආකාරයේ චරිතයකි. ඔහු "මහා මොළකරුවෙකු" (Mastermind) ලෙස හැසිරෙන අයුරු සිංහල පරිවර්තනය කියවීමේදීද ඉතා ප්‍රබලව දැනේ..

මෙම කතාවෙන් කාන්තාවන් ගේ ගැහැණු ළමයින් ගේ අවශ්‍යතාවයන් සපුරාලීම සඳහා රැක බලා ගැනීම සඳහා ඔවුන් ව පිරිමින් යොදා ගනිමින් භීතිය ආශාව තණ්හාව මග හරවමින් තම කටයුතු වලට බලහත්කාරයෙන් යොදවා ගන්නා ආකාරය මැනවින් පෙන්නුම් කරයි. කාන්තාවගේ මරණය අභිමුවදී බොරුව සහ මෙහෙයවීම සිදු කරයි . මෙහිදී යොදා ගන්න ලද සරල භාෂාව ඔස්සේ මොවුන්ගේ මනෝභාවයන් මැනවින් ප්‍රකට කර ඇත. මෙය ගොතික් සම්ප්‍රධායට අයත් රහස් පරීක්ෂක කතාවකි.

සුදු වත හැඳි කතා කෘතිය බෙහෙවින් සමාජයට පහර ගැසූ සහ සමාජමය වශයෙන් අභියෝගයට ලක්වූ කෘතියකි.
නීතිමය සහ සමාජීය තත්ත්වය: එකල බටහිර සමාජයේ කාන්තාවන්ට දේපළ අයිතිය සම්බන්ධයෙන් තිබූ අසාධාරණ නීති සහ ඔවුන්ගේ අසරණභාවය පිළිබඳව මෙම කතාවෙන් විවරණය වේ.

ආකෘතිය: සාක්ෂිකරුවන් කිහිප දෙනෙකු තම තමන්ගේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් කතාව ඉදිරිපත් කරන ආකාරය (Multiple Narrators) මෙහි ඇති විශේෂත්වයයි. මෙය සිංහල පරිවර්තනය කියවීමේදීද අලුත් අත්දැකීමක් ගෙන දෙයි.

මහානාම දිසානායකයන්ගේ "සුදු වත හැඳි කතා" යනු හුදෙක් පරිවර්තනයක් පමණක් නොව, මුල් කෘතියේ ආත්මය සිංහල භාෂාවට කාන්දු කළ සාර්ථක නිර්මාණයකි. අභිරහස් සහ කුතුහලය පිරුණු සම්භාව්‍ය නවකතාවක් කියවීමට කැමති ඕනෑම අයෙකුට මෙය කදිම කෘතියකි.මෙම  පරිවර්තනය සාර්ථක වන්නේ එය හුදෙක් කතාවක් කීමෙන් ඔබ්බට ගොස්, චරිතවල මනෝභාවයන් සහ වික්ටෝරියානු යුගයේ සමාජීය පීඩනය මනාව නිරූපණය කරන බැවිනි. විශේෂයෙන්ම මේරියන් හැල්කොම්බේ වැනි ශක්තිමත් කාන්තාවකගේ සහ ෆොස්කෝ වැනි සූක්ෂ්ම දුෂ්ටයෙකුගේ ගැටුම සිංහල සාහිත්‍යයට අලුත් අත්දැකීමක් එක් කළේය.