පහන් උත්සවය නොහොත් දීපාවලිය සහ එහි කතාන්දරය

දීපවාලි යන්න ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ "දීපවාලි" යන වචනයෙන් වන අතර එහි තේරුම "ආලෝක පේළියක්" යන්නයි. සමරන්නන් තම නිවෙස්වලින් පිටත සාම්ප්‍රදායික මැටි තෙල් පහන් පේළි දල්වන්නේ අන්ධකාරයට එරෙහිව ආලෝකයේ ජයග්‍රහණය සහ අවිද්‍යාවට එරෙහිව දැනුමේ ජයග්‍රහණය සංකේතවත් කිරීමට ය. දිවාලි උත්සවය කවදාද? උත්සවයේ දිනයන් හින්දු චන්ද්‍ර දින දර්ශනය මත පදනම් වේ, සාමාන්‍යයෙන් ඔක්තෝබර් අග හෝ නොවැම්බර් මුල වැටේ.

දිවාලි, හෝ දීපවාලි යනු ඉන්දියාවේ විශාලතම සහ වසරේ වැදගත්ම නිවාඩු දිනයයි. මෙම උත්සවයට එහි නම ලැබී ඇත්තේ ඉන්දියානුවන් අධ්‍යාත්මික අන්ධකාරයෙන් ආරක්ෂා වන අභ්‍යන්තර ආලෝකය සංකේතවත් කිරීම සඳහා තම නිවෙස්වලින් පිටත දැල්වෙන මැටි පහන් (දීපා) පේළිය (අවලි) නිසාය.

පුරාවෘත්තයන්ට අනුව 

දකුණු ඉන්දියාව දීවාලි උත්සවය සමරනු ලබන්නේ දෙමළ මාසය වන අයිපාසි (එය තුලා මාසය) හි ද ‘නරක චතුර්දසි’ තිති ය. මෙම දිනය අමාවසයි දිනයට පෙරය. දකුණු ඉන්දියාවේ, දිවාලි උත්සවයේ ප්‍රධාන දිනය වන්නේ නාරක චතුර්දාශි ය. ප්‍රධාන දිනයට දිනකට පෙර උඳුන පිරිසිදු කර දෙහි තවරනු ලැබේ. ජලය පුරවා උඳුන මත ආගමික සංකේත ඇද ඇති අතර මෙය ප්‍රධාන දිනයේ තෙල් ස්නානය සඳහා භාවිතා කරයි.

  දකුණු ඉන්දියාවේ දීපවාලි උත්සවය සමරනු ලබන්නේ ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන් විසින් කාන්තාවන් සිරකර තම යටත්වැසියන්ට වද දුන් බව කියන නාරක යක්ෂයා විනාශ කිරීමේ ජයග්‍රහණයයි. .

උතුරු ඉන්දියාවේ දී, රාම දෙවියන්, ඔහුගේ බිරිඳ සීතා සහ සොහොයුරා වන ලක්ෂ්මණ වසර 14ක වනාන්තරයේ පිටුවහලේ සිට ජයග්‍රාහී ලෙස ආපසු පැමිණීම සිහිපත් කරයි.එදා කාර්තික් මාසයේ අමාවක දිනයක් වූ නිසා වටපිටාවේ අඳුර වැටී තිබුණි. එහෙත්, ඔවුන්ගේ නිවසට පැමිණීම පිළිගැනීම සඳහා, අයෝධ්‍යාවේ වැසියන් දියාරු සහ ගිනිකෙළි වලින් මුළු රාජධානියම ආලෝකවත් කළ අතර, මහත් විනෝදයෙන් සහ රතිඤ්ඤා පුපුරමින් එම අවස්ථාව සැමරූහ. රාම දෙවියන් අයෝධ්‍යාවට නැවත පැමිණීම ද නපුරට එරෙහිව යහපත ජයග්‍රහණය කිරීමේ වැදගත්කම සමඟ සම්බන්ධ විය. උත්තර් ප්‍රදේශ්, පන්ජාබ්, හිමාචල් ප්‍රදේශ්, හර්යානා, බිහාර් සහ අසල්වැසි ප්‍රදේශවල අදටත් සම්ප්‍රදාය දිගටම පවතී.

බටහිර ඉන්දියාවේ මෙම උත්සවය සනිටුහන් කරන්නේ විෂ්ණු දෙවියන්, (හින්දු ත්‍රිත්වයේ ප්‍රධාන දෙවිවරුන්ගෙන් එක් කෙනෙක්) වන විෂ්ණු දෙවියන් විසින් බාලි නම් යක්ෂයා නෙරර් ලෝකය පාලනය කිරීමට යැවූ දිනයයි.

මෙම උත්සවය කලාපය අනුව වෙනස් වන අද්විතීය සම්ප්‍රදායන් ගණනාවක් ගෙන එයි. සියලුම උත්සවවලට පොදු වන්නේ විදුලි පහන්, ගිනිකෙළි, මංගල්‍ය, අලුත් ඇඳුම් සහ යාඥා කිරීමයි. 

දකුණු ඉන්දියාවේ, බොහෝ දෙනෙක් උදෑසන උණුසුම් තෙල් ස්නානය කරන්නේ ශාරීරික හා අධ්‍යාත්මික පවිත්‍ර කිරීමේ ආකාරයක් ලෙස ශුද්ධ වූ ගංගා නදියේ ස්නානය කිරීම සංකේතවත් කිරීම සඳහා ය. 

දකුණු ඉන්දියාවේ දීපවාලි දිනයේ නිරීක්ෂණය කරන ලද තවත් සුවිශේෂී චාරිත්‍රයක් වන්නේ තලෙයි දීපවාලි ය. මෙම දිනයේ, අලුත විවාහ වූවන් මනාලියගේ දෙමාපියන්ගේ නිවසේ ඔවුන්ගේ පළමු දිවාලි උත්සවය ගත කරති.

උතුරේ ධනය සහ සෞභාග්‍යය සංකේතවත් කරන ලක්ෂ්මි දේවිය වන්දනා කිරීම සාමාන්‍ය දෙයකි.හිමාචල් ප්‍රදේශ්, දිල්ලි සහ පන්ජාබ් යන ප්‍රදේශවල ජනතාව ද දිවාලි රාත්‍රියේ සූදු ක්‍රීඩාවේ නිරත වන අතර එය සුබදායක යැයි සැලකේ. සූදුව ජනප්‍රිය සම්ප්‍රදායක් වන්නේ දිවාලි උත්සවයේ රාත්‍රියේ සූදුවේ යෙදෙන කවුරුන් හෝ වසර පුරා සමෘද්ධිමත් වන බවට ඇති විශ්වාසය නිසාය. බොහෝ අය Dhanteras ලෙස හඳුන්වන දිවාලි උත්සවයේ පළමු දිනයේ රත්රන් මිලදී ගනී - ඔවුන් විශ්වාස කරන ක්රියාවක් ඔවුන්ට වාසනාව ගෙන එයි.

දිල්ලි, UP සහ අනෙකුත් අවට ප්‍රදේශවල නිවාස ඉටිපන්දම්, විදුලි පහන්, දියාවන්, බන්ධන්වාර් සහ රංගෝලි වලින් සරසා ඇත. ලක්ෂ්මි පූජාව රාත්‍රියේ සිදු කෙරේ. සමහර නිවෙස්වල කිරි ටම්බලයකට රිදී කාසියක් දමා සියලු කාමරවලට ඉසින සම්ප්‍රදායක් ඇත. සාප්පු සවාරි යාම, පිරිසිදු කිරීම,සුදු හුනු ගෑම, ගෘහ අලංකරණය, ත්‍යාග සහ රසකැවිලි හුවමාරු කිරීම සැමරුම්වල කොටසකි.

ඔඩිෂා බටහිර බෙංගාලයේ මෙන්, ඔඩිසාහි ද දීපවාලි උත්සවය මුතුන් මිත්තන්ට උපහාර දැක්වීමෙන් සලකුණු කර ඇත. “Badabadua ho andhaara e asa Aluaa e Jaao Baaisi pahacha e Gadagadau thaao”, එනම් “අනේ අපේ මුතුන් මිත්තන්, දසුන් සහ දෙවිවරුනි, ඔබ පැමිණියේ මහාලයේ අඳුරු රාත්‍රියේ, දැන් ඔබ දෙව්ලොවට පිටත් වීමට කාලයයි, එබැවින් අපි ආලෝකය පෙන්වයි, ඔබට ජගන්නාථ වාසස්ථානයේ ශාන්තිය ලැබේවා!”ජෛන භක්තිකයන් දීපවාලි උත්සවය පවත්වන්නේ මහා ගුරුවරුන් අතරින් අවසාන මහාවීර දෙවියන්, උපත, මරණය සහ නැවත ඉපදීමේ චක්‍රයෙන් මිදීම වන නිර්වාණයට පත් වූ දිනය ලෙසයි. 

ගුජරාටයේ දීපවාලි දිනයට පෙර දින රාත්‍රියේ ගුජරාටි ජාතිකයන් තම නිවෙස් ඉදිරිපිට වර්ණවත් රන්ගෝලි නිර්මාණය කරති. රංගෝලි යනු බටහිර ඉන්දියාවේ සියලුම ප්‍රාන්තවල දීවාලි උත්සවයේ අනිවාර්ය අංගයකි. ලක්ෂ්මි දේවිය පිළිගැනීමට පා සටහන් ද ඇඳ ඇත. දීවාලි දිනයේදී නිවෙස් දීප්තිමත් ලෙස ආලෝකමත් වේ. ගුජරාටිවරුන්ට දීපවාලි යනු අලුත් අවුරුද්දයි. මෙදින ඕනෑම නව ව්‍යාපාරයක්, ඉඩකඩම් මිලදී ගැනීම්, කාර්යාල, කඩසාප්පු විවෘත කිරීම, විවාහ වැනි විශේෂ අවස්ථා සුබදායක ලෙස සැලකේ. 

ගුජරාටයේ සමහර නිවෙස්වල ගිතෙල් දැල්වූ දියක් මුළු රාත්‍රිය පුරාවටම ගිනි තබයි. පසුදා උදෑසන මෙම දියෙන් එකතු කරගත් දැල්ලෙන් කාන්තාවන් විසින් ඇස් මත ආලේප කරන කාජල් සාදනු ලැබේ. මෙය ඉතා ශුභ චාරිත්‍රයක් ලෙස සලකනු ලබන අතර එය මුළු වසරටම සෞභාග්‍යය ගෙන දෙන බව විශ්වාස කෙරේ. උතුරු ඉන්දියාවේ මෙන්ම බටහිර ඉන්දියාවේ ද දීවාලි උත්සවය දින පහක් සමරනු ලබයි.

මහාරාෂ්ට්‍ර 

මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ දීපවාලි උත්සවය දින හතරක් සමරනු ලබයි. වසුබරස් යනු පළමු දිනය වන අතර එය සමරනු ලබන්නේ එළදෙනුන් සහ පැටවුන්ගේ ආරති නම් පුජාවක්  පැවැත්වීමෙනි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ මවක් සහ ඇගේ දරුවා අතර ඇති ආදරයයි. ඊළඟ දවස දන්තෙරස් හෝ ධනත්‍රයෝදශි වන අතර එය අනෙකුත් ප්‍රදේශවල මෙන් ම සමරනු ලැබේ. තුන්වන දින, නරක්චතුර්දශි, මිනිසුන් උදේ පාන්දර සුවඳ තෙල් ස්නානය කර පන්සලකට පැමිණේ. 

මෙයින් පසු, "කරන්ජි" සහ "ලඩූ" වැනි රසවත් රසකැවිලි සහ "චක්ලි" සහ "සෙව්" වැනි කුළුබඩු සහිත ආහාර වලින් සමන්විත විශේෂ දීපවාලි සූදානමක් මහාරාෂ්ට්‍රියානුවන් විසින් සංග්‍රහ කරයි. මෙම මංගල්යය Faral ලෙස හැඳින්වේ. ප්‍රධාන දිවාලි දිනය වන සිව්වන දිනය ලක්ෂ්මි පූජාව සිදු කෙරේ. සෑම නිවසකම ලක්ෂ්මි දේවතාවිය සහ මුදල්, ස්වර්ණාභරණ වැනි ධනය සඳහා වන්දනාමාන කරනු ලැබේ.

මෝගල් අධිරාජ්‍යයා වූ ජහාන්ගීර් විසින් වසර 12ක් සිරගත කර සිටි ඇදහිල්ලේ ගෞරවනීය චරිතයක් වන ගුරු හර්ගොබින්ද් නිදහස් කිරීම සැමරීම සඳහා සීක්වරු බන්ඩි චෝර් දිවාස් - දීවාලි උත්සවය සමඟ අතිච්ඡාදනය වන දිනයක් සමරති. 

ක්‍රිස්තු පූර්ව තුන්වන සියවසේ රජකම් කළ හින්දු අධිරාජ්‍යයා වූ අශෝක බුදුදහම වැළඳගත් දිනය බෞද්ධයෝ සමරති.

දීවාලි දින පහක් පුරා සමරනු ලැබේ. පළමු දිනය: මිනිසුන් වාසනාව ගෙන ඒම සඳහා තම නිවෙස් පිරිසිදු කර රන් හෝ මුළුතැන්ගෙයි උපකරණ සඳහා සාප්පු යති. 

දෙවන දිනය: මිනිසුන් තම නිවෙස් මැටි ලාම්පු වලින් සරසා වර්ණ කුඩු හෝ වැලි භාවිතයෙන් බිම මත රංගෝලි නම් මෝස්තර රටා නිර්මාණය කරති. 

තුන්වන දිනය: උත්සවයේ ප්‍රධාන දිනයේ, ලක්ෂ්මි පුජා සඳහා පවුල් එක්රැස් වන අතර, ලක්ෂ්මි දේවතාවියට ​​යාඥාවක් සිදු කරයි, ඉන්පසු කටට කෙළ උනන මංගල්‍යයන් සහ ගිනිකෙළි උත්සව. 

හතරවන දිනය: මෙය අලුත් අවුරුද්දේ පළමු දිනයයි, මිතුරන් සහ නෑදෑයන් සමය සඳහා තෑගි සහ සුබ පැතුම් සමඟ පැමිණෙන විට.

 පස්වන දිනය: සහෝදරයන් ඔවුන්ගේ විවාහක සහෝදරියන් බැලීමට පැමිණෙන අතර, ඔවුන් ආදරයෙන් සහ සුඛෝපභෝගී ආහාර වේලක් ලබා දෙයි.

සුබ දීපාවලි මංගල්‍යයක් වේවා !!!

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

11/12/23.

කාශි විශ්වනාත් විහාරයේ ආකෘතික ව්‍යුහය සහ ගොඩ නැගීම් වල ඉතිහාසය.

 

මෝගල් යුගය ජේම්ස් ප්‍රින්සෙප්ගේ කටු සටහන් වලට අනුව  Gyanvapi මුස්ලිම් පල්ලිය බරණැස්හි Vishveshwur පන්සල ලෙස සටහන් කර ඇත. විශ්වේෂ්වුර්හි පුරාණ විහාරයේ සැලැස්ම. තිත් රේඛාවෙන් දැක්වෙන්නේ වර්තමාන මස්ජිදය විසින් අල්ලාගෙන සිටින දේවමාළිගාවේ කොටසයි.

Plan of the Ancient Temple of Vishveshvur.
The dotted line shows the portion of the temple occupied by the present Masjid.

ප්‍රධාන ලිපිය:

 Gyanvapi මුස්ලිම් පල්ලිය 

The Gyanvapi Mosque sketched as the Temple of Vishveshwur, Benares.

මෝගල් අධිරාජ්‍යයා වූ අක්බර්ගේ පාලන සමයේදී රාජා මන් සිං විසින් මෙම විහාරය ඉදිකරන ලදී. රාජා තෝඩර් මල් 1585 දී විහාරය නැවත ගොඩනඟා ඇත, නමුත් ඕතඩොක්ස් බ්‍රාහ්මණයෝ ඔහුගේ දියණිය ඉස්ලාමීය පාලකයන් සමඟ විවාහ වී සිටි නිසා විහාරය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට තීරණය කළහ. ජහන්ගීර්ගේ පාලන සමයේදී, වීර් සිං ඩියෝ විසින් පෙර පැවති විහාරස්ථානයක් ප්‍රතිසංස්කරණය කර හෝ සම්පූර්ණ කර ඇත.

 1669 දී මෝගල් අධිරාජ්‍යයා වූ ඖරංසෙබ් විසින් දේවාලය විනාශ කර ඒ වෙනුවට ග්‍යාන්වාපි මුස්ලිම් පල්ලිය ඉදි කරන ලදී. පැරණි දේවාලයේ නටබුන් මුස්ලිම් පල්ලියේ අත්තිවාරමේ, කුළුණුවල සහ පසුපස කොටසෙහි දැකිය හැකිය.

මරාටා සහ බ්‍රිතාන්‍ය යුගය.

 වර්තමාන විහාර ව්‍යුහයේසැකැස්ම 

 1742 දී මරාටා පාලක මල්හාර් රාඕ හොල්කාර් විසින් පල්ලිය කඩා දමා එම ස්ථානයේ පිහිටි විශ්වේෂ්වර් කෝවිල ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට සැලැස්මක් සකස් කළේය. කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ සැලැස්ම ක්‍රියාවට නැංවූයේ නැත.නමුදු  අවාද්හි නවාබ්ගේ මැදිහත්වීම නිසා, ඔහුට භූමියේ පාලනය පැවරුණි.1780 දී මල්හාර් රාඕගේ ලේලිය වන අහිල්‍යාබායි හොල්කාර් මුස්ලිම් පල්ලියට යාබදව පිහිටි වර්තමාන කෝවිල නැවත ගොඩනඟා ඇත.

විහාර ව්‍යුහය 

 මුල් ශුද්ධ ළිඳ - පන්සල සහ Gyanvapi මුස්ලිම් පල්ලිය අතර Gyanvapi විහාර සංකීර්ණය ගංගාව අසල විශ්වනාථ ගල්ලි නම් කුඩා මංතීරුවක පිහිටා ඇති කුඩා සිද්ධස්ථාන මාලාවකින් සමන්විත වේ. දේවාලයේ ඇති ප්‍රධාන දෙවියන්ගේ ලිංගය සෙන්ටිමීටර 60 (අඟල් 24) උස සහ සෙන්ටිමීටර 90 (අඟල් 35) වට ප්‍රමාණයෙන් රිදී පූජාසනයක තැන්පත් කර ඇත.

ප්‍රධාන දේවමාළිගාව හතරැස් වන අතර එය වෙනත් දෙවිවරුන්ගේ සිද්ධස්ථාන වලින් වටවී ඇත. මෙම සංකීර්ණයේ කාල බහිරව, කාර්තිකේය, අවිමුක්තේශ්වර, විෂ්ණු, ගනේෂ, ශානි, ශිව සහ පාර්වතී සඳහා කුඩා විහාරස්ථාන ඇත. ඤාණ වාපි නමින් හැඳින්වෙන කුඩා ළිඳක් ද විහාරයේ ඇත. ප්‍රධාන විහාරයට උතුරින් ඥාන වාපි ළිඳ පිහිටා ඇති අතර මුගලන් ආක්‍රමණයේදී ජ්‍යෝතිර් ලිංගය ආක්‍රමණය කරන අවස්ථාවේ එය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ළිඳෙහි සඟවා තිබුණි. ජ්‍යොතිර් ලිංගය ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා විහාරස්ථානයේ ප්‍රධාන පූජකවරයා ලිංගය සමඟ ළිඳට පැන ඇති බව පැවසේ. අභ්‍යන්තර ගර්භා ග්‍රිහා හෝ අභයභූමියට ප්‍රධාන වශයෙන් සභා ගෘහයක් හෝ සභා ශාලාවක් ඇත. ගෞරවනීය ජ්‍යෝතිර්ලිංග යනු රිදී වේදිකාවක් මත තබා ඇති ශුද්ධස්ථානයේ තැන්පත් කර ඇති තද දුඹුරු පැහැති ගලකි. මන්දිරයේ ව්‍යුහය කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ. පළමුවැන්නා දේවමාළිගාවේ කොත්තුවකට සම්මුතියක් ඇති කරයි. දෙවැන්න රන් ගෝලාකාර වන අතර තෙවැන්න ධජයක් සහ ත්‍රිශූලයක් සහිත ශුද්ධස්ථානයේ රන් කොතයි.

1828 දී, ග්වාලියර් ප්‍රාන්තයේ මරාතා පාලක දවුලත් රාඕ සින්දියාගේ බිරිඳ වූ  වූ බයිසා බායි, ග්‍යාන් වාපි පරිශ්‍රයේ කුළුණු 40කට අධික ප්‍රමාණයකින් යුත් පහත් වහලක් සහිත කොලොනේඩයක් (කොරිඩෝවක් )  ඉදි කරන ලදී.

 1833-1840 කාලය තුළ, ඥානවාපි ළිඳේ මායිම, ඝාට් සහ අනෙකුත් අසල විහාරස්ථාන ඉදිකරන ලදී. ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ විවිධ මුතුන් මිත්තන්ගේ රාජධානිවලින් සහ ඔවුන්ගේ පූර්ව ආයතනවලින් බොහෝ උදාර පවුල් විහාරස්ථානයේ මෙහෙයුම් සඳහා නොමසුරුව දායක වේ.

1835 දී, සීක් අධිරාජ්‍යයේ මහාරාජා රංජිත් සිං, ඔහුගේ බිරිඳ වන මහාරාණි දාතර් කෞර්ගේ ඉල්ලීම පරිදි, දේවාලයේ ගෝලාකාර ආලේපනය සඳහා රන් ටොන් 1 ක් පරිත්‍යාග කළේය. 1841 දී නාග්පූර්හි III වන රඝුජි බෝන්ස්ලේ විහාරයට රිදී පරිත්‍යාග කළේය.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

15/11/23.

ඉන්දියාවේ අධ්‍යාත්මික දොරටුව - වරණාසි

බරණැස හෙවත් වරණාසි ඉන්දියාවේ අධ්‍යාත්මිකතත්වයේ සලකුණයි.බනරස් නමින්ද හඳුන්වන මෙම නගරය ඉන්දියාවේ අධ්‍යාත්මයේ හදවත නමින්ද හැඳින්වේ,වරණාසි යනු ලෝකයේ පැරණිතම සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරවලින් එකක් වන අතර එය වේද සහ කලාවන් ඉගෙනීමේ මධ්‍යස්ථානයකි.ඉංග්‍රීසි කතුවර මාර්ක් ට්වේන් වරක් මෙසේ ලිවීය."බෙනරාස් ඉතිහාසයට වඩා පැරණිය, සම්ප්‍රදායට වඩා පැරණිය, පුරාවෘත්තයට වඩා පැරණිය, ඒ සියල්ල එකට එකතු කර ඇති ආකාරයට වඩා දෙගුණයක් පැරණි බව පෙනේ"

බරණැස් හින්දු පුනරුදයේ සංකේතයක් විය. දැනුම, දර්ශනය, සංස්කෘතිය, දේව භක්තිය, ඉන්දියානු කලාවන් සහ ශිල්ප ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ මෙහි වර්ධනය වී ඇත. ජෛනයන් සඳහා වන්දනා ස්ථානයක් වන වාරනාසි විසිතුන්වන තීර්තංකර පාර්ශ්වනාත්ගේ උපන් ස්ථානය ලෙස විශ්වාස කෙරේ. වෛෂ්ණාව සහ ශෛව ආගම බරණැසෙහි සහජීවනයෙන් පැවතී ඇත.

ශුද්ධ වූ ගංගා නදියේ ඉවුරේ පිහිටා ඇති පුරාණ වරණාසි නගරය අධ්‍යාත්මිකත්වය, සංස්කෘතිය සහ ඉතිහාසයෙහි සුවිශේෂී තැනක් ගනී. දීපාවලි සමයේදී දීවාලි උත්සවයේ මහා සැමරුම් සමඟින් වරනාසියට නව ජීවයක් ලැබෙන අතර එය සොඳුරුම අවස්ථාවකි.ශිව දෙවියන්ගේ සහ පාර්වතීගේ වාසස්ථානය ලෙස සලකන  බරණැසියේ මූලාරම්භය තවමත් නොදනී. බරණැසෙහි ගංගා නම් මිනිසුන්ගේ පව් සෝදා හැරීමේ බලය ඇති බව විශ්වාස කෙරේ.

ජෛනයන් සඳහා වන්දනා ස්ථානයක් වන වාරනාසි විසිතුන්වන තීර්තංකර පාර්ශ්වනාත්ගේ උපන් ස්ථානය ලෙස විශ්වාස කෙරේ. වෛෂ්ණාව සහ ශෛව ආගම බරණැසෙහි සහජීවනයෙන් පැවතී ඇත.

මිනිස් ආත්මය අවුස්සමින් එලිය දෙන පහන් ආලෝකය  සමගින් ආරති ගංගාව වෙනස්ම සුන්දර ලොවක් නිර්මාණය කරයි. කරයි. වරණාසි හි පටු මංතීරු, පූජනීය පන්සල් සහ පැරණි සම්ප්‍රදායන් නොවැම්බර් මාසයේ සංචාරය කිරීමට හොඳම ස්ථානවලින් එකක් බවට පත් කරමින් අද්විතීය සංස්කෘතික අත්දැකීමක් ලබා දෙයි.

වරණාසි අතීතයේ බෙහෙවින්ම ප්‍රසිද්ධියට පත්වුයේ කසී සළු වෙළඳාම හේතුවෙනි.

වරණාසි යනු සමස්ත ඉතිහාසය පුරාවටම උතුරු ඉන්දියාවේ සමුද්රිමත්ම ප්‍රදේශයයි.පූජනීය ගංගා නදියේ ඉවුරේ පිහිටා ඇති මෙම පුරාණ අගනගරය වරුණ සහ අසී යන නම්වල විශ්මය ජනක සංකලනයකින් යුත් නමක් ඇත.

අධ්‍යාපනයෙන් ඉහලම ස්ථානයක වැජඹෙන බරණැස අධ්‍යාත්මිකවාදය, ගුප්තවාදය, සංස්කෘත, යෝග සහ හින්දි භාෂාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම කෙරෙහි ප්‍රසිද්ධ වේ.එමෙන්ම රාම් චරිත් මනස් රචනා කළ සුප්‍රසිද්ධ සාන්තු-කවියෙකු වන ප්‍රේම් චාන්ද් සහ තුල්සි දාස් වැනි සදා ප්‍රසිද්ධ නවකතාකරුවන් වැනි ගෞරවනීය කතුවරුන්ට ද වාසස්ථානය  වේ.

ජාත්‍යන්තර වශයෙන් කීර්තිමත් සිතාර් විශාරද රවි ශංකර් සහ උස්තාද් බිස්මිල්ලා ඛාන් (ප්‍රසිද්ධ ෂෙහ්නායි වාදකයා) යන සියල්ලෝම ආශීර්වාද ලත් නගරයේ පුත්‍රයන් වේ.බරණැස හින්දු පුනරුදයේ සංකේතයක් විය. දැනුම, දර්ශනය, සංස්කෘතිය, දේව භක්තිය, ඉන්දියානු කලාවන් සහ ශිල්ප ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ මෙහි වර්ධනය වී ඇත.
ඇනී බෙසන්ට් මහත්මිය සිය ‘Theosophical Society’ සඳහා නිවස ලෙසත්, පණ්ඩිත් Madan Mohan Malviya විසින් ආසියාවේ විශාලතම විශ්ව විද්‍යාලය වන ‘Benares හින්දු විශ්වවිද්‍යාලය’ ආරම්භ කිරීමටත් වරණාසි තෝරා ගත්තාය. ආයුර්වේදය බරණැස් ප්‍රදේශයෙන් ආරම්භ වූවක් බව පැවසෙන අතර ප්ලාස්ටික් සැත්කම්, ඇසේ සුද ඉවත් කිරීම සහ කැල්කියුලස් සැත්කම් වැනි නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාවන්හි පදනම ලෙස සැලකේ. ආයුර්වේදයේ සහ යෝගයේ ගුරුවරයා වන මහර්ෂි පතංජලී ද ශුද්ධ නගරය වන වාරණාසියට අනුබද්ධ විය. වාරානාසි එහි වෙළෙඳාම සහ වාණිජ්‍යය සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය.


සංචාරකයින් යා යුතු ස්ථාන.

ගොඩොලියා

ගොඩෝලියා ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ එහි වංගු සහිත මංතීරු සඳහා  මූලික ගෘහ භාණ්ඩවල සිට අලංකාර සේද සහ බ්‍රොකේඩ්, සාරි වැඩ, සාලු, සපත්තු, නිමි ඇඳුම්, බ්‍රේස්ලට් සහ වෙනත් ඇඳුම් ආභරණ දක්වා සෑම දෙයක්ම අලෙවි කරන කුඩා සාප්පු වලින් පිරී ඇති බැවිනි.

විශ්වනාත් පටු මග .

කුඩා සෙල්ලම් බඩු වෙළදසැල් වලින් පිරුණු විශ්වනාත් පටුමග කුඩා දරුවන්ගේ නෙත් සිත් පිනවන සුරංගනා ලෝකයකි.එමෙන්ම මෙහි ඇති සාප්පු වල වළලු සහ අනෙකුත් ස්වර්ණාභරණ සිට රෙදිපිළි, ඇඳුම් පැළඳුම්, සිත් ඇදගන්නාසුළු බනාරසි සාරි සහ තවත් බොහෝ භාණ්ඩ අලෙවි කෙරේ.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර

11/11/23.

සිකීම් ප්‍රාන්තය

නැගෙනහිර හිමාලයේ කොටසක් වන සිකීම් විවිධත්වයෙන් යුතු ජෛව විව්ධත්වයකින් යුක්ත වේ.ඇල්පයින් සහ උපනිවර්තන දේශගුණයක සම්මිශ්‍රණයක් වූ සිකීම් ඉන්දියාවේ උසම කඳු මුදුන යයි සැලකෙන කන්චෙන්ජුන්ගා අසල පිහිටා ඇත.සිකිම් හි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන්නේ Gangtok ය. අතීතයේ සිකීම්  Gorkha අධිරාජ්යයේ කොටසක් විය. ඊට පෙර සහ පසුව එය වෙනම රාජ්‍යයක් විය. ලෙප්චාවරු නේපාල ජාතිකයන් බව හෙළිදරව් විය.සිකීම් යනු රටේ ඊසානදිග පිහිටි ඉන්දියානු ප්‍රාන්තයකි. හිමාලයානු ප්‍රාන්තය උතුරින් චීන ටිබෙටය, බටහිරින් නේපාලය, දකුණින් ඉන්දියාවේ බටහිර බෙංගාල ප්‍රාන්තය සහ නැගෙනහිරින් භූතානයට මායිම් වේ. එය ඉන්දියාවේ කුඩාම ප්‍රාන්තවලින් එකක් වන අතර එහි ජනගහනය 6,00,000 ඉක්මවයි. ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන කර්මාන්තය සංචාරක ව්‍යාපාරයයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, ප්‍රාන්තයේ වාර්ෂික සංචාරක පැමිණීම ප්‍රාන්තයේ ජනගහනය ඉක්මවා ඇත

මෙම කඳුකර ප්‍රාන්තය විවිධ සංස්කෘතික සම්ප්‍රධයාන්ගෙන් පොහොසත්ය.එමෙන්ම විවිධ ජනවාර්ගික සම්මිශ්‍රණයකින් ද යුක්තය..සිකීම් සංස්කෘතියට ටිබෙට් සම්ප්‍රදායන් ද දැඩි ලෙස බලපා ඇත. Gangtok හි Namgyal Tibetology ආයතනය ලොව විශාලතම ටිබෙට් පොත් එකතුවක් ඇත. බොහෝ බෞද්ධ ආරාම බිත්ති සිතුවම්, තංකස් සහ ලෝකඩ රූප ඇතුළු කලාත්මක නිධන් ගබඩා වේ.

ඉන්දියානු සංචාරකයින්ට ප්‍රාන්තයට ඇතුළු වීමට කිසිදු බලපත්‍රයක් අවශ්‍ය නොවේ. කෙසේ වෙතත්, සමහර සංචාරක ගමනාන්ත ‘සීමා සහිත ප්‍රදේශ’ ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර ඉන්දියානු සංචාරකයින්ට මෙම ‘සීමා කළ’ ස්ථාන නැරඹීමට බලපත්‍රයක් අවශ්‍ය වේ. මෙම ස්ථාන වලට නැගෙනහිරින් පිහිටි Nathula - Tsongo Lake - Zuluk - Memenchu ​​ප්‍රදේශය, සම්පූර්ණ උතුරු දිස්ත්‍රික්කය, Dzongri - බටහිර දිස්ත්‍රික්කයේ Goechala ප්‍රදේශය යනාදිය ඇතුළත් වේ.

සිකිම් ප්‍රාන්තය සංචාරක සීමාවන් මත පදනම්ව ප්‍රදේශ 3 කට බෙදා ඇත. ප්‍රාන්තයේ සමහර කොටසකට අභ්‍යන්තර රේඛීය බලපත්‍රයක් අවශ්‍ය වේ, සමහර කොටස් වලට ආරක්‍ෂිත ප්‍රදේශ බලපත්‍රයක් අවශ්‍ය වන අතර තවත් කොටසකට සීමා කළ ප්‍රදේශ බලපත්‍රයක් අවශ්‍ය වේ. සමස්ත සිකීම් ප්‍රාන්තය කාණ්ඩ තුනෙන් එකකට අයත් වේ.

මෙම කඳුකර රාජ්‍යය විවිධාකාර ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ වලින් පොහොසත් ය. ඕකිඩ් වර්ග 450ක් පමණ, සමනලුන් විශේෂ 600කට අධික ප්‍රමාණයක්, රතු පැන්ඩා, හිම දිවියන් සහ අනෙකුත් සතුන් සමඟ පක්ෂීන් විශේෂ 500ක් පමණ සිකිම් හි දැකගත හැකිය. වර්ග කිලෝමීටර් 850 ක වපසරියකින් යුත් කන්චෙන්ජුන්ගා ජාතික වනෝද්‍යානයේ විශාලතම එකතුව දැකිය හැකිය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිකීම් හි පක්ෂි විද්‍යා සංචාරක ව්‍යාපාරයද ප්‍රමුඛත්වයට පත්වේ.

සිකිම් හි ජාතික වනෝද්‍යානවලට නැගෙනහිර දිස්ත්‍රික්කයේ ක්‍යොංනොසියා ඇල්පයින් අභයභූමිය ඇතුළත් වේ. Gangtok සිට Tsongo විල හෝ Nathula වෙත ඔබගේ සංචාරයේදී ඔබ මෙම වනාන්තර හරහා ගමන් කරනු ඇත. දකුණු සිකිම් හි මානම් වනජීවී අභයභූමිය රවන්ග්ලා හි පිහිටා ඇත. ප්‍රදේශයේ කෙටි ගමන් ද සංවිධානය කර ඇත. උතුරු සිකිම් හි ෂිංබා රොඩොඩෙන්ඩ්‍රන් අභයභූමිය Yumthang නිම්නය ආසන්නයේ පිහිටා ඇති අතර උතුරු සිකිම් සංචාරයේදී එය නැරඹිය හැකිය. බටහිරින් පිහිටි වර්සි රොඩොඩෙන්ඩ්‍රන් අභයභූමියට රින්චෙන්පොං කළුක් ප්‍රදේශයෙන් හෝ හිලී ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රවේශ විය හැකිය. අභයභූමිය තුළ සුන්දර කඳු තරණයන් ඇති අතර එහිදී කඳු නගින්නන්ගේ පැල්පත් ද ඇත

සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ කෘෂිකර්මාන්තය දේශීය ආර්ථිකයේ පදනම වේ. සිකීම් ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන එනසාල් නිෂ්පාදකයා වේ. දේශීය වනාන්තර දැව හා දැව පල්ප් සඳහා විශාල ආර්ථික වටිනාකමක් ඇත. ප්රාන්තයේ කපු සහ ලොම් රෙදි විවීම, බුමුතුරුණු, පාපිසි, බ්ලැන්කට් සහ උණ බම්බු වැඩ සඳහාද  ප්‍රසිද්ධය.

එය ඓතිහාසික වශයෙන් බෞද්ධ රාජ්‍යයක් වුවද වර්තමානයේ බහුතරය නියෝජනය කරන්නේ හින්දු ජාතිකයන්ය. සිකීම් ටිබෙටය සමඟ සමීප සම්බන්ධතා ඇති අතර එය බොහෝ දුරට Nyingma-pa නිකායේ ආරාම 250 කට අධික සංඛ්‍යාවක නිවහන වේ . බුදුදහම මිනිසුන්ගේ සහ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියේ අනිවාර්ය අංගයක් වන අතර, Gangtok අවට නිර්දේශිත චාරිකා බොහොමයකට ඔවුන්ගේ අවසාන ගමනාන්තය ලෙස ආරාමයක් ඇත. Gangtok වලට සමීපතම ආරාම වන්නේ Enchey, Rumtek සහ Phodong ය.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

11/07/23.

බොලිවුඩයේ බද්ෂා නොහොත් ශාරුක් ඛාන්

 

බොලිවුඩ් සිනමාවේ ඛාන් රජු , SRK  යන නම් ලද ශාරුක් ඛාන් ඉන්දීය චිත්‍රපට කර්මාන්තයේ, විශේෂයෙන් බොලිවුඩයේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සහ විශිෂ්ඨ සිනමා රංගධරයෙක් වේ .ඔහු උපත ලැබුවේ 1965 නොවැම්බර් 2 වැනිදා ඉන්දියාවේ නවදිල්ලි නුවරදීය.ෂාරුක් ඛාන් 1980 දශකයේ අගභාගයේදී රූපවාහිනියෙන් සිය රංගනය ආරම්භ කළ අතර ඛාන් ගේ ප්‍රථම රංගන චරිතය වූයේ 1988 දී රූගත කිරීම් ආරම්භ කළ Lekh Tandon ගේ රූපවාහිනී කතා මාලාවක් වන Dil Dariya හි ය. නමුත් නිෂ්පාදන ප්‍රමාදය නිසා රාජ් කුමාර් කපූර් විසින් 1989 අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද "ෆවුජි" රූපවාහිනී කතා මාලාව සමඟින් පුළුල් පිළිගැනීමක් ලබා ගත්තේය.හමුදා කැඩෙට් නිලධාරීන්ගේ පුහුණුව පිළිබඳ යථාර්ථවාදී අදහස් නිරූපණය කරන ලද මාලාවේ, ඔහු අභිමන්යු රායිගේ ප්‍රධාන චරිතයට පණ දුන්නේය...

ඛාන්අසීස් මිර්සාගේ රූපවාහිනී කතා මාලාවක් වන සර්කස් (1989-90) සහ මනි කවුල්ගේ කුඩා කතා මාලාවක් වන Idiot (1992) හි රඟපෑ අතර  Umeed (1989) සහ Wagle Ki Duniya (1988-90) සහ ඉංග්‍රීසි රූපවාහිනී ටෙලිමාලාවක් වන  In which Annie Gives It Thomas (1989) හි සුළු කොටස් ද රඟපෑවේය.

මෙම කතාමාලාවල ඔහු පෙනී සිටීම විචාරකයින් ඔහුගේ පෙනුම සහ රංගන විලාසය චිත්‍රපට නළු දිලිප් කුමාරට සම කලහ.

ඛාන් බොලිවුඩ් චිත්‍රපට කර්මාන්තයේ ඔහුගේ ඉදිරි ගමන 1992 දී "දීවානා" චිත්‍රපටය සමඟින් සිදු විය.දීවානා බොක්ස් ඔෆිස් ජයග්‍රහණයක් බවට පත් වූ අතර ඛාන්ගේ බොලිවුඩ් වෘත්තීය ජීවිතය  ආරම්භ කළේය.ඛාන් තම පෙම්වතිය ඝාතනය කරන  පළිගැනීමේ චරිතයක් නිරූපණය කළ  Baazigar (1993) සහ Darr (1993) චිත්‍රපටවල දුෂ්ට චරිත නිරූපණය කිරීම සඳහා පෙනී සිටියේය. Baazigar, නිළි Kajol සමඟ ඔහුගේ පළමු බොහෝ පෙනී සිටීමත් ,  ඛාන් හොඳම නළුවා සඳහා ඔහුගේ පළමු ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය දිනා ගැනීමත්, විශේෂත්වය විය.

ඩාර් චිත්‍රපටය යශ් චොප්රාගේ අධ්‍යක්ෂණය යටතේ යෂ්රාජ් චිත්‍රපටයක් ලෙස සිනමගත විය. එම චිත්‍රපටයේ ඛාන්ගේ ගොතගැසීම සහ "I love you, K-k-k-Kiran" යන වාක්‍ය ඛණ්ඩය ප්‍රේක්ෂකයින් අතර මහත්සේ  ජනප්‍රිය විය.

1994 දී, ඛාන්, කුන්දන් ෂාගේ ප්‍රහසන-නාට්‍ය චිත්‍රපටයක් වන Kabhi Haan Kabhi Naa හි දීපක් ටිජෝරි සහ සුචිත්‍රා ක්‍රිෂ්ණමූර්ති සමඟ ප්‍රේමනීය සංගීතඥයකු  ලෙස රඟපෑ අතර, පසුව ඔහු එය ඔහුගේ ප්‍රියතම චරිතය බව ප්‍රකාශ කළේය. ඔහුගේ රංගනය ඔහුට හොඳම රංගනය සඳහා ෆිල්ම් ෆෙයාර් විචාරක සම්මානයක් ලබා දුන් අතර, 2004 සිට පසුකාලීන සමාලෝචනයක දී, Rediff.com හි සුකන්‍යා වර්මා එය ඛාන්ගේ හොඳම රංගනය ලෙස හැඳින්වූවාය.

1997 දී, ඔහු  සංගීතඥයෙකු වන අර්ජුන්ගේ චරිතය  නිරූපණය කරමින්, සුභාෂ් ගායිගේ ඩයස්පෝරික තේමා සමාජ හෙළිදරව් කිරීමක් වූ  පර්දෙස් හි රඟපෑවේය. ඉන්ඩියා ටුඩේ එය එක්සත් ජනපදයේ සාර්ථක වූ පළමු ප්‍රධාන බොලිවුඩ් චිත්‍රපටය ලෙස නම් කරන ලදී.

 ඔහු ඉක්මනින්ම ඉන්දියානු සිනමාවේ ජනප්‍රිය චරිතයක්  බවට පත් වූ අතර ඔහුගේ සාර්ථක චිත්‍රපට ගණනාවක් සඳහා "කිං ඛාන්" යන අන්වර්ථ නාමය ලබා ගත්තේය. එසේම 1994 දී, මධුරි ඩික්සිත් සමඟින් රංගනයෙන් දායක වූ අන්ජාම් චිත්‍රපටයේ උමතු පෙම්වතාගේ චරිතය වෙනුවෙන් ඛාන් ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම දුෂ්ටයා සම්මානය දිනා ගත්තේය.  වසර ගණනාවක් පුරා, ඛාන් "දිල්වාලේ දුල්හානියා (1995)  ලේ ජායේංගේ (1995) , දිල්තෝ පාගල් හේ (1997) කුච් කුච් හොතහේ (1998) , මොහොබ්බතින් (2000) , කභි කුෂි කභි ගම්  " වැනි චිත්‍රපට වල  සිට "දොන්" සහ "චෙන්නායි එක්ස්ප්‍රස්" වැනි ක්‍රියාදාම චිත්‍රපට දක්වා විවිධ ප්‍රභේදවල විහිදුනු බොලිවුඩ් චිත්‍රපටවල පුළුල් පරාසයක පෙනී සිට ඇත.

විර් සාරා, ඕම් ශාන්ති ඕම් ,කබි අල්විදානා කෙහෙනා ඛාන්ගේ නාමය රැන්දු චිත්‍රපට විය.Devdas (2002) හි ප්‍රේමයෙන් පාරිජිත වුවකුගේ රංගනය ඔහුගේ රංගනය  විචාරක පැසසුමට ලක් විය.අධ්‍යක්ෂක Mukul S. Anand ඔහුව එවකට හැඳින්වූයේ "කර්මාන්තයේ නව මුහුණුවර" ලෙසයි.

My Name Is Khan (2010) හි Asperger syndrome රෝගියකු ලෙස ඔහු රංගනයෙන් දායකත්වය දුන් අතර Om Shanti Om (2007) සහ Rab Ne Bana Di Jodi (2008) සමඟින් තවත් වාණිජමය සාර්ථකත්වයන් ඇති විය, සහ චෙන්නායි එක්ස්ප්‍රස් (2013) සහ Happy New Year (2014) හි ඔහුගේ ප්‍රහසන ව්‍යාප්තිය සමඟ. කෙටි  විරාමයකින් පසුව, ඛාන් 2023 ක්‍රියාදාම චිත්‍රපට පතාන් සහ ජවාන් සමඟින් වෘත්තීය ජීවිතය නැවත ආරම්භ කළේය, එම චිත්‍රපට දෙකම ඉහළම ආදායම් ලබන හින්දි චිත්‍රපට අතරට පැමිණේ.

ඔහු ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මාන කිහිපයක් ඇතුළුව ඔහුගේ කාර්යයන් සඳහා සම්මාන සහ ඇගයීම් රාශියක් ලබා ඇත.ඔහු චිත්‍රපට 90 කට වැඩි ගණනක පෙනී සිට ඇති අතර ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන 14 ක් ඇතුළුව බොහෝ ඇගයීම් ලබා ඇත. ඔහු ඉන්දීය රජය විසින් පද්ම ශ්‍රී සම්මානය මෙන්ම ප්‍රංශ රජය විසින් Ordre des Arts et des Lettres සහ Legion of Honor යන සම්මානයෙන් පිදුම් ලබා ඇත.

ඔහුගේ රංගන ජීවිතයට අමතරව, ෂාරුක් ඛාන් සාර්ථක චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු වන අතර නිෂ්පාදන සමාගමක් වන Red Chillies Entertainment හි සම හිමිකරු වේ. ඔහු විවිධ ව්‍යාපාර සහ අනුමත කිරීම් වලට ද සම්බන්ධ වන අතර, ඔහු ඉන්දියාවේ ධනවත්ම කීර්තිමත් පුද්ගලයින්ගෙන් කෙනෙකු වේ.ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ කොල්කටා නයිට් රයිඩර්ස් සහ කැරිබියන් ප්‍රිමියර් ලීග් කණ්ඩායමේ ට්‍රින්බෑගෝ නයිට් රයිඩර්ස් හි සම හිමිකරු වේ. මාධ්‍ය බොහෝ විට ඔහුව " SRK" යන සන්නමයෙන් හඳුන්වනු ලබයි. 

ඛාන් බොහෝ පරිත්‍යාගශීලි කර්තව්‍යයන් සිදු කරන අතර සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණය සහ ආපදා සහන සපයා ඇත. ළමා අධ්‍යාපනය සඳහා ඔහු දැක්වූ සහයෝගය වෙනුවෙන් 2011 දී යුනෙස්කෝවේ පිරමිඩ් කොන් මාර්නි සම්මානයෙන්ද, ඉන්දියාවේ කාන්තා සහ ළමා අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම වෙනුවෙන් 2018 දී ලෝක ආර්ථික සංසදයේ ක්‍රිස්ටල් සම්මානයෙන්ද ඔහු ගෞරව සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබුවේය.

ඔහු ඉන්දියානු සංස්කෘතියේ වඩාත්ම බලගතු පුද්ගලයින්ගේ ලැයිස්තුගත කිරීම්වලට නිතිපතා ඇතුළත් වීම සුවිශේෂී කරුණකි. 2008 දී නිව්ස්වීක් විසින් ඔහුව ලොව බලවත්ම පුද්ගලයින් පනස් දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස නම් කරන ලදී. 2022 දී එම්පයර් විසින් කරන ලද පාඨක මත විමසුමකදී ඛාන්, මෙතෙක් බිහි වූ විශිෂ්ටතම නළුවන් 50 දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස තේරී පත්විය.2023 දී ටයිම් සඟරාව ඔහුව ලෝකයේ වඩාත්ම බලගතු පුද්ගලයන් 100 දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස නම් කරන ලදී.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

056/11/23.

ප්‍රේම සිහිවටනයක් වූ හයිද්‍රබාද් නගරය..

 

රසවත් පෙම් කතාවලට තෝතැන්නක් වූ භාරතයේ ඉදි කල " ටජ් මහල්" ලෝප්‍රකට ප්‍රේම වෘත්තාන්තයක් ලොවට හෙළි කරන අතර..... හයිද්‍රබාද් නගරය ද ප්‍රේම සිහිවටනයකි. හයිද්‍රාබාද් ඉන්දියාවේ හතර වන ප්‍රධාන නගරය වන අතර තෙලගානා සහ ආන්ද්‍රා ප්‍රදේශ වලටය අයත්ව පිහිටා තිබේ.මෙය අලංකාර ස්මාරක,කෝවිල් පන්සල්, මුස්ලිම් පල්ලි , රාශියකින් යුත් නගරයක් වන අතර ,වසර 400ක් තිස්සේ විශාල දියුණුවකට පත් විය.දියමන්ති සහ මුතු වලට ප්‍රසිද්ධ වාණිජ නගරයක් වන අතර සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් ද වේ.ක්‍රිස්තුවර්ෂ 1518 දී රජ වූ සුල්තාන් ඛුලි කට්බුල් මුල්ක් විසින් ඇරඹු රජ වංශයේ අගනුවර කොල්කොන්ඩා බලකොටුව කේන්ද්‍ර කරගෙන ආරම්භ කළේය.එම රාජ වංශයේ 5 ස වන රජු වූ මොහොමඩ් ඛුලි ශා ඔහුගේ දෙවන බිසව ලෙස සරණ පාවා ගත්  භාග්මති දේවිය වෙනුවෙන්.... ඔහුගේ විවහා මංගල්‍යයෙන් පසු ඉදිකළ පුරවරය වීම මෙහි විශේෂත්වයයි.මේ නගරය මුසි ගඟබඩ පිහිටා ඇත.මෙම රජු උර්දු බසින් පෙම් කවි ලියු මුල් රජු ලෙසද ප්‍රකට වේ.

මොහු අරාබි සහ පර්සියන් බස පිලිබඳව උගතකු වූ අතර උර්දු සහ පර්සියන් බසින් කාව්‍ය රචනා කලේය.

ඔහු රචිත ගසල් අතර

1.  I can't drink even a sip from the vine cup.

The ababsence of my Beloved.

2. I Cant' live even for the moment 

In the absence of my beloved .

3. Oh my lover , im the peaeched earth 

Waiting the union of You.

4. Oh my lover take me your arms and let our breasts meet each other.

මෙම ප්‍රේම කතාවට දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇත.බොහෝ කවි වලට භාග්මති කුමරියගේ රුපශ්‍රිය ඇයගේ යහපත් ගතිගුණ ඔහුට කුමරිය ලබා ගැනීමට විදින්න වූ වේදනා සහ මුසි ගඟබඩ අලංකාරවත් බව පාදක විය.

භාග්මති යනු මුසි ගඟබඩ තිබු හින්දු කෝවිලක් අසල පිහිටි සංගීත ආශ්‍රමයක සිටි දක්ෂ ගුරුවරයකුගේ
දියණියකි.හිමිදිරි පාන්දර අසු පිටින්  මුසි ගඟබඩ සංචාරය කරන කුමරු කෝවිලට යන රූමත් තරුණියක දැක , ඇගේ රුපයට  වශී වෙයි.පසුව ... ඇය දැකීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සක්මන් කකළත් මුණ නොගැසේ.ටික දිනකට පසු.... මිතුරකුගේ මග පෙන්වීම යටතේ සංගීත ගුරුවරයකු සොයා යන ඔහු පැමිණෙන්නේ " භාග්මති වාසය කරන සංගීත ආශ්‍රමයටයි. ඒ වන විට පියා වයස්ගතව ඇති බැවින් කළා ආශ්‍රමයේ සංගීත සහ නර්තනය පිළිබඳව ඉගැන්වීම් කටයුතු කලේ ඇය විසිනි.නැවතත්.... ඔවුන්ගේ ප්‍රේමය ඇරඹුනත් ඇය හින්දු තරුණියක් වීම ඔවුන්ගේ එක්වීමට බලපායි.

මේ අතර දිනක් පැවති අධික වර්ෂාව නිසා මුසි ගඟ දෙගොඩ තලා ගොස් බලකොටුවේ කොටු පවුර අසලට ගංවතුර පැමිණෙන අතර භාග්මති වසන සංගීත ආශ්‍රමය ද වතුරෙන් යට වෙයි.භාග්මති අසල නිවසක වහලයකට නැග දිවි ගළවාගෙනසීතලේ ගැහෙමින් සිටි.එදින පාන්දර ගංවතුර පිලිබඳ බියකරු සිහිනයක් දකින කුමරා භාග්මති පැමිණ ගංවතුරෙන් තමාව බේරා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටින අයුරු දැක බිය වේ.ඔහු  කොටු බැම්ම අසලට පැමිණ ගංවතුර දෙගොඩතලා යන අයුරු බලා සිටි. 

එක වරම ගඟට පනින ඔහු ලි කොටයක එල්ලී  ඉතාමත් අසීරුවෙන්  ගඟ හරහා පීනා ගොස් සංගීත ආශ්‍රමය දෙසට පිහිනයි.ඉතාමත් අපහසුවෙන් පීනා ගිය ඔහු ආශ්‍රමය අසළ නිවසක වහලයක් මත සිටින භාග්මතිව හමුවේ.ඇයව බේරාගෙන අසල පිහිටි මහලු කාන්තාවකගේ නිවසෙහි ඔවුහු නවාතැන් ගනිති.සහෝදරිය සහ සහෝදරයා ලෙස හඳුන්වන ඔවුන්ට ඇඳුම්, ආහාර පාන සපයා දී දුප්පත් ස්ත්‍රිය සංග්‍රහ කරයි.

පසුවදා ගංවතුර බැස ගිය පසු භාග්මති සංගීත ආශ්‍රමයට යන අතර මුසි ගඟබඩ ට පැමිණෙන කුමරු, ඔහු සොයමින් ප්‍රදේශය සිසාරා ගමන් කළ හමුදා බටයින් විසින් මාලිගයට කැඳවා ගෙන යයි.

මේ අතර විවහා විය යුතු වයසට පැමිණි විට ඔටුන්න හිමි ඛුලි කුමරුට අගමැති දියණිය වන ෆාතිමා විවහා කර ගන්නා ලෙස රාජ සභාව සහ දෙමව්පියන් බලපෑම් කරයි. භාග්මතිට ඇති ප්‍රේමය නිසා කවි ලියමින් ,දුකින් තැවෙන මොහොමඩ් කුමරුට රාජ නිතිය අනුව ෆාතිමා විවහා කර ගැනීමට සිදු වේ,මේ අතර භාග්මති ද දුක් සුසුම් අතරින්  සිය සංගීත ආශ්‍රමයේ ද කටයුතු කරමින්, වසර 8ක් ගෙවා දමයි.

ෆාතිමා ට අනාගත රජ කිරුළ බාර ගැනීමට දරුවකු නොසිටීම නිසා දෙවන බිසවක් සරණ පාවා ගන්නා ලෙසත් කුමරුවාට  රජ බිසව ඇතුළු රාජ සභාව පැවසු අතර කුමරු විසින් භාග්මති පිළිබඳව පවසා ඇයව විවහා කර ගත්තේය.විවහායෙන් පසු ඉස්ලාම් ආගම වැළඳ ගත් භාග්මතී බේගම් හයිද්‍රමහල් නම් විය.

පුරාවෘත වලට අනුව හයිද්‍රාබාද් නගරය භාග්මති කුමරියගේත් කුමරුගේ ප්‍රේමයත් සිහි කිරීමට ඇය ජීවත්ව සිටියදී ගොඩ නැගු නිර්මාණයකි.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර

 03/11/21023.

දිල් හදවත (Dil)

 

"දිල්" යනු 1990 දශකයේ කැපී පෙනෙන  බොලිවුඩ් චිත්‍රපටයක් වන අතර, එය එම යුගයේ සිනමා ශෛලිය සහ කතාන්දර නියෝජනය කරයි. 1990 ජූනි 22 වැනිදා නිකුත් වූ දිල් එම වසරේ වැඩිම ආදායමක් ඉපැයූ චිත්‍රපටය විය. එහි ප්‍රධාන චරිත ලෙස බොලිවුඩයේ ජනප්‍රියම තරු දෙකක් වන අමීර් ඛාන් සහ මධුරි ඩික්සිත් නේන් රඟපෑ අතර,  "දිල්" "මුජේ නීන්ද් නා ආයේ", "නසාර් කේ සම්නේ" සහ "හම් ප්‍යාර් කර්නේ වාලේ" වැනි මියුරු ගීත එකතුවක් චිත්‍රපටය තුළ අන්තර්ගතව ඇත. ආනන්ද්-මිලින්ද් සංගීතය නිර්මාණය කළ අතර, චිත්‍රපටය නිකුත් වී දශක ගණනාවකට පසුවත් එම ගීත ජනප්‍රියව පවතී.අදටත් මිනිසුන්ට එහි ගීත මතකයි. එය සෑම ගීතයක්ම ඊළඟ ගීතය තරම්ම ජනප්‍රිය වූ චිත්‍රපට කිහිපයෙන් එකකි! "Mujhe Neend Na Aaye" යනු ආදර ගීතයක් වන අතර චිත්‍රපටයේ ජනප්‍රියම ගීතය වන අතර, "O Priya Priya" වේදනාව, විරහව සහ වේදනාව ගැන කථා කරයි. එම ගීත අපරිමිත දක්ෂතා ඇති Suresh Wadkar සහ Anuradha Paudwal විසින් ගායනා කරන ලදී."Humne Ghar Choda Hai" සහ "Hum Pyaar Karne Waale" යනු තම පියාට එරෙහිව කැරලි ගැසෙන පෙම්වතුන් ගැන වන ගීත වන අතර, "Dum Dama Dum" සහ "Khambe Jaisi Khadi Hai" යනු විද්‍යාල පාදක ගීත වන අතර, ඒවා හාස්‍යජනක ගායනයන්, නර්තනයන්ගෙන් සහ  සංගීතයෙන් පිරී ඇත

මෙම චිත්‍රපටයේ සාර්ථකත්වයට Anupam Kher, Saeed Jaffrey, Sarita Joshi, Shammi සහ Deven Verma වැනි දක්‍ෂ නළුවන්ගෙන් ද සහය ලැබිණි. මෙම චිත්‍රපටය Beta, Ishq, Masti වැනි විචාරාත්මක සහ වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක චිත්‍රපට රාශියක් ඉදිරිපත් කළ ඉන්ද්‍ර කුමාර්ගේ අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු ලෙස මංගල දර්ශනය සනිටුහන් කළේය. මෙම චිත්‍රපටය 

පන්ති භේද සහ දෙමාපිය විරෝධය වැනි සමාජගත සිදුවීම් වල තේමා ආමන්ත්‍රණය කරන අතරම හාස්‍යජනක අවස්ථා ප්‍රේක්ෂකයින් විනෝදාස්වාදයට පත් කරයි.දිල් යනු රාජා (අමීර් ඛාන්) සහ මධු (මධුරි ඩික්සිත් නෙනේ) පෙම්වතුන් දෙදෙනෙකුගේ කතාවකි. රාජා

 කාලකණ්ණි හසාරි ප්‍රසාද් (අනුපම් ඛේර්) ගේ පුත්‍රයෙක් වූ අතර ඔහු තම පුතා ධනවත් ගැහැණු ළමයෙකු සමඟ විවාහ කර දීමෙන් දෑවැද්ද ලෙස මුදල් ඉපැයීමේ මෙවලමක් ලෙස දුටු නමුත් රාජා තම පියාගේ යටි සැලසුම් ගැන උනන්දු වූයේ නැත. මධු යනු ධනවත් ව්‍යාපාරිකයෙකු වන මෙහ්රා (සයීඩ් ජැෆ්රි) ගේ දියණියක් වූ අතර, හසාරි ප්‍රසාද් ධනවත් ව්‍යාපාරිකයෙකු ලෙස පෙනී සිටීමෙන් මධු රාජා සමඟ විවාහ වීමට කැමති විය.

 මධු සහ රාජා සහ ඔවුන්ගේ පියවරුන් අතර බොහෝ රණ්ඩු සරුවල් වලින් පසු, ඔවුන් දෙදෙනා ආදරයෙන් බැඳී තම පවුල් හැර ගොස් විවාහ ගිවිස ගනී. රාජා අසාධ්‍ය තත්ත්වයට පත්වන හදිසි අනතුරක ස්වරූපයෙන් ව්‍යසනයක් පැමිණෙන තෙක් දෙදෙනා ටික කලක් විවාහ සතුටෙන් ජීවත් වෙති. මධු මුදල් ආධාර ඉල්ලීමට ඇගේ නැන්දම්මා වෙත දිව යන අතර, ඇය සදහටම ඔහු හැර යන කොන්දේසිය මත පමණක් ඇයට උදව් කිරීමට එකඟ වේ. චිත්‍රපටයේ ඉතිරිය ගෙතෙන්නේ මධුගේ තීරණය සහ ඒ නිසා මුහුණ දෙන ප්‍රතිවිපාක සහ අවසානයේ පෙම්වතුන් දෙදෙනා එක්වන ආකාරය වටා ය.

දිල් චිත්‍රපටයේ සාර්ථකත්වයේ ලක්ෂය නම් .... නම්, මෙම චිත්‍රපටයේ බොලිවුඩ් චිත්‍රපටියක ප්‍රේම සම්බන්ධය, හාස්‍යය, නාට්‍ය සහ ඛේදවාචකය යන සියලුම අංග අන්තර්ගත වීමයි.අවසාන වශයෙන්, "දිල්" යනු ඉන්දියානු සිනමාවට සදාකාලික බලපෑමක් ඇති කළ සම්භාව්‍ය ආදරණිය බොලිවුඩ් චිත්‍රපටයකි.චිත්‍රපටය විචාරක පැසසුමට ලක් වූ අතර, හොඳම නළුවා (පිරිමි සහ ගැහැණු), හොඳම සංගීත අධ්‍යක්ෂණය, හොඳම චිත්‍රපටය, හොඳම අධ්‍යක්ෂණය සහ හොඳම සහය නළුවා (පිරිමි) යන කාණ්ඩයේ ෆිල්ම්ෆෙයාර් නාමයෝජනා ලබා ගත්තේය. කෙසේ වෙතත්, වසරේ ජනප්‍රිය චිත්‍රපට සමඟ ඇති වූ දැඩි තරගය හේතුවෙන් එම වසරේ හොඳම නිළියට හිමි සම්මානය හිමි වූයේ මධුරි ඩික්සිත්ට පමණි.

"O Priya Priya" තෙළිඟු චිත්‍රපටිය Geethanjali වෙතින් පිටපත් කර ඇති අතර, එය මුලින් හඬ නැගුවේ Udit Narayan සහ Alka Yagnik විසිනි. කෙසේ වෙතත්, මුල් පිටපත අතිශයින් ජනප්‍රිය නොවූ බැවින්, ගීතය සුරේෂ් වඩ්කාර් සහ අනුරාධා පවුඩ්වාල්ගේ කටහඬින් නැවත පටිගත කරන ලදි.දිල් වෙනුවෙන් මධුරි ඩික්සිත්  විසින් දිනාගත් හොඳම නිළිය සඳහා වන ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය ඇයගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ පළමු ෆිල්ම්ෆෙයාර්  සම්මානය විය.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර .

11/05/23.

තරුව ..... නුඹ ....

තරුව ..... නුඹ ...

සාඩම්බරව අහස කුස දිලිසෙන බව දනිමි.

 නුඹ අයිති පොලවට නොවේ. අහසටයි.

මම නුඹ දෙස සැමදා බලා සිටියෙමි.

අදටත් බලා ඉමි.

හෙටත් බලා හිඳිවී.

නමුත් නුඹට අහසේ සිට පොළවේ සිටින කා දෙස වුවත් බැලිය හැකිය,. 

මන්ද.... නුඹ අපට වඩා බොහෝ ඉහලින් සිටින බැවිනි. 

ඔබට මා බලා හිඳිනු  නොපෙනෙන බව දනිමි.

මන්ද මා කුඩා හත්තක් නිසාවෙන්.

නමුත් දවසක .... නුඹ දරාගනු බැරි වෙහෙසකින්  

අඳුරු තරුවක්ව පොලවට පතිත වන කල්හිදී

 මම මෙතැනම හිඳිමින් නුඹ වෙත දෑස් යොමා හිඳිනු ඇත.

එදිනට කොහේ කොතැනක සිටියත්, 

 නුඹ වෙනුවෙන් කෙනෙකු 

බලා සිටින බව මතකයේ තබාගෙන

ලෝකයට එලිය දෙන්න.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර .

31/10/23.

කඳුකරයේ රැජිණිය ෂිම්ලා

අතීත බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාවේ සහ වත්මන් හිමාචල් ප්‍රදේශ් හි අගනුවර වන ෂිම්ලා සොබාදමේ ආශීර්වාද සියල්ලන්හිම සම්මිශ්‍රණයකි.හිමෙන් වැසි ගිය හරිත කඳු මුදුන් වලින් වට වුන ෂිම්ලා කඳුකරයේ රැජිණිය යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබයි.දර්ශනීය ප්‍රදේශයක් වන ෂිම්ලා යටත්  විජිත යුගයේ ගොඩනැගිලි නිර්මාණ රැසකින් යුක්ත වේ. ෂිම්ලා හි විශේෂත්වය වන්නේ  අදටත් යටත් විජිත යුගයේ නෂ්ඨාවශේෂ දක්නට ලැබීමයි. පැරණි ගොඩනැගිලි , ආකර්ශනීය යකඩ පහන් කණු , ඇන්ග්ලෝ සැක්සන් යනාදී නාමයන් ,සාප්පු සහ සංකීර්ණයන්ගෙන් යුතු මාවත් නගරයේ ආකර්ෂණිය ස්ථාන වේ, පැටියාලාහි හිටපු මහාරාජ් ගේ පලා යාමත් සමග සම්බන්ධ ස්ථාන අදටත්  දක්නට ලැබෙන අතර ඈත හිමෙන් වැසුණු කඳු මුදුන වල සුන්දර  දසුන් දක්නට ලැබේ.ෂිම්ලා යනු හිමාචල් ප්‍රදේශ්හි අගනුවරයි. එය කලින් බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී ගිම්හාන අගනුවර විය. ශිම්ලා නගරය කඳු කිහිපයක් සහ කඳු වැටි සම්බන්ධ කරමින් ඉදිකර ඇත. වැදගත් කඳු වන්නේ Jakhu (අඩි 8050), ප්‍රොස්පෙක්ට් හිල් (අඩි 7140), නිරීක්ෂණ කන්ද (අඩි 7050), එලිසියම් හිල් (අඩි 7400), සහ ගිම්හාන කන්ද (අඩි 6900) ය. 

ෂිම්ලා යන නාමයේ ආරම්භය සම්බන්ධයෙන් විශාල මතභේදයක් පවතී. ෂිම්ලා යන නම ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ ‘ශ්‍යාමලය’ යන්නෙන් අදහස් වන නිල් නිවස යනු ජකුහි ෆකීර්වරයෙකු විසින් නිල් ලෑල්ලෙන් ඉදිකරන ලද නිවසක නමයි. එක් අනුවාදයකට අනුව, ෂිම්ලා එහි නම ලබාගෙන ඇත්තේ ‘ෂාම්ලා’ යන්නෙන් අදහස් වන නිල් පැහැති ගැහැණු ළමයෙකු වන කාලි දේවිය සඳහා වන තවත් නමකි.

 එම ස්ථානය ජකු කඳුකරයේ, කාලි දේවියගේ දේවාලයක් විය. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී දෙවඟනගේ රූපය නව ස්ථානයකට ගෙන යන ලදී, එය දැන් ප්‍රසිද්ධ කාලි බාරි විහාරය. Gurkha යුද්ධයේදී ෂිම්ලා අවධානයට ලක් නොවීය. එවකට කඳුකර රාජ්‍යයේ සහකාර දේශපාලන නියෝජිත ලුතිනන් රොස් ප්‍රථම බ්‍රිතාන්‍ය වාසස්ථානය වන හුදු ලී ගෘහයක් පිහිටුවූයේ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1819 දී පමණි. ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ ලුතිනන් චාල්ස් පැට් කෙනඩි 1822 දී ලුතිනන් කෙනඩිගේ නමින් ‘කෙනඩි හවුස්’ නමින් පළමු පුකා නිවස ඉදිකරන ලදී. හින්දුස්ථාන් ටිබෙට් මාර්ගය ඉදිකිරීම 1850-51 දී කල්කා සිට ආරම්භ කරන ලද අතර පළමු වටය සිම්ලා දක්වා විය. 1860 වන විට ෂිම්ලා දක්වා මාර්ගය රෝද රථ ගමනාගමනය සඳහා භාවිතා විය. සංජෞලිට ඔබ්බෙන් අඩි 560ක් දිග උමගක් ඉදිකරන ලදී.

ශිම්ලා දිස්ත්‍රික්කය පිහිටා ඇත්තේ දේශාංශ 77o-0″ සහ 78o-19″ නැගෙනහිර සහ අක්ෂාංශ 30o-45″ සහ 31o-44″ උතුර අතරය. එය උතුරින් Mandi සහ Kullu, නැගෙනහිරින් Kinnear, දකුණින් උත්තරාන්චල් ප්‍රාන්තය, බටහිරින් Sirmaur දිස්ත්‍රික්කයෙන් මායිම් වේ. දිස්ත්‍රික්කයේ උන්නතාංශය මීටර් 300 සිට 6000 දක්වා පරාසයක පවතී.

ෂිම්ලා වෙතට ගුවන් ගමන් පහසුකම් තිබුනත් සංචාරකයින් බොහෝ දෙනෙක් ප්‍රිය කරන්නේ හිමලයනු කඳු මැදින්, ගම්බිම් මැදින්  යන ගමනටයි. ගමනාන්තයට යන අතරමග දක්නට ලැබෙන පැරණි රාජ්පුත් වරුන්ගේ මන්දිර, මල් උයන් සහ ගෙවතු, ෂිම්ලා පිලිබඳ නොස්ටැල්ජියාවක් ඇති කරයි.

ෂිම්ලාහි ඉතිහාසය 

1819 ඇංග්ලෝ - ගොර්කා යුද්ධයෙන් (Gorkha) පසු බ්‍රිතාන්‍යයන්  විසින් ෂිම්ලාව නැවත ගොඩ නගන ලද අතර  19 වන සියවස දක්වා පැවතුණි.

1804 දී සිම්ලාවේ සිට සැතපුම් හැටක් පමණ දුරින් පිහිටි කඳුකර බලකොටුවක් වන කන්ග්‍රා සටනේදී සික්වරුන් අතින් දරුණු පරාජයකට ලක් වූ ගුර්කාවරු, සමහර වාර්තාවලට අනුව, සටනේදී මිනිසුන් දහස් ගණනක් සහ තවත් බොහෝ දෙනෙකුට රෝගවලින් අහිමි විය.

ගුර්සිකාවරුන් විසින් ෂිම්ලා  අවට ප්‍රාන්ත සහ කඳුකරය විනාශ කිරීමට පටන් ගත්හ.. ගුර්කාවරු ෂිම්ලා අවට බොහෝ බලකොටු ඉදි කළහ. මෙම බලකොටුවලින් එකක් වන ජගත්ගාර් බලකොටුව, ශිම්ලාවට යාබද සුප්‍රසිද්ධ හමුදා කඳවුරක් වන නූතන ජුටෝග්හි මූලාරම්භය විය. 1808 වන විට ආක්‍රමණිකයින් ජමුනා සහ සැට්ලුජ් අතර ඇති සියලුම බලකොටු මුරපොලවල් යටත් කර ගත් අතර, ඔවුන්ගේ අගනුවර වන ආර්කි සිට අසල්වැසි කඳුකර ප්‍රාන්ත කෙරෙහි ඔවුන්ගේ අනුකම්පා විරහිත පාලනය ආරම්භ කළ අතර, ඔවුන්ගේ දුක්ඛිතභාවයේ සිටි මිනිසුන් බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් උපකාර ඉල්ලා සිටියහ.

මේජර් ජෙනරාල් 'සර් ඩේවිඩ් ඔක්ටර්ලෝනි' යටතේ කුඩා බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවක් ගුර්කාවරුන්ගෙන් කඳුකර මිනිසුන් මුදා ගැනීම සඳහා පිටත් කර යවන ලදී. කඳුකර ප්‍රධානීන්ගෙන් බහුතරයක් එම ඇමතුමට ප්‍රතිචාර දැක්වූ අතර බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවන්ට සම්බන්ධ වූහ. නලාගර්හි අඩි 3750ක් උස රාම්ගාර් බලකොටුවේදී ප්‍රතිවාදීන් දරුණුම සටනක නිරත විය. බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ සුපිරි තුවක්කු සතුරා පරදවන තීරණාත්මක සටනක් මලොන්හි බලකොටුව අසල සිදු විය. 1815 මැයි 15 වන දින මලඔන් සටනෙන් ගුර්කාවරුන්ගේ සිහිනය අවසන් විය.ගුර්කාවරුන්ගේ පරාජයෙන් පසු ඔවුන්ට ‘සංජෞලි ගිවිසුම’ අත්සන් කිරීමට බල කෙරුනි.

වර්තමානයේ, එය හිමාචල් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්ත අගනුවර වන අතර, එහි ජනගහනය ලක්ෂ 1.6 ක් පමණ (ෂිම්ලා නගරය පමණක්) වේ. මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 2202.00 උන්නතාංශයක් ඇත, භාෂා පහාරි, හින්දි සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවන් භාවිතා කෙරේ.

ඔක්තෝබර් සිට නොවැම්බර් සහ අප්‍රේල් සිට ජූනි දක්වා සංචාරය කිරීමට හොඳම කාලය වේ.  ඉන්දියාව සහ පකිස්ථානය අතර ඇති සුප්‍රසිද්ධ ෂිම්ලා ගිවිසුම වැනි වැදගත් ඓතිහාසික සිදුවීම් රාශියක් ෂිම්ලා හිදී සිදු විය.. මෙම ස්ථානය එහි ස්වභාවික සුන්දරත්වය, වාස්තු විද්‍යාත්මක ගොඩනැගිලි, ලී අත්කම් සහ ඇපල් සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය.හින්දු දේවතාවියක් වන ශ්‍යාමලා දේවිගේ දේවාලය සඳහා වඩාත් ජනප්‍රිය විය. 1822 දී පළමු බ්‍රිතාන්‍ය ගිම්හාන නිවහන ස්කොට්ලන්ත සිවිල් සේවක චාල්ස් ප්‍රට් කෙනඩි විසින් ඉදිකරන ලදී.

1906 වර්ෂයේදී කල්කා-ෂිම්ලා දුම්රිය මාර්ගය ඉදි කිරීම  සිම්ලා ඉතිහාසයේ කැපී පෙනෙන සිදුවීමක් වූ  අතර 1871 දී ශිම්ලා නොබෙදුණු පන්ජාබ් ප්‍රාන්තයේ අගනුවර ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි. 1971 වසරේ හිමාචල් ප්‍රදේශ් නොබෙදුණු පන්ජාබයෙන් වෙන් වූ අතර ෂිම්ලා එහි අගනුවර බවට පත් විය.

ෂිම්ලා පෙදෙසේ දක්නට ලැබෙන නිර්මාණ අතර 

Vice regal ලැගුම්හල, Auckland House, Gorton Castle, Peter Hoff house සහ
Gaiety Theatre වැනි බ්‍රිතාන්‍ය ගෘහ නිර්මාණ වේ.

එමෙන්ම 

හිමාචල් ප්‍රාන්ත කෞතුකාගාරය සහ පුස්තකාලය,
උපරාජික ලැගුම්හල, උද්භිද උද්‍යානය, ඉන්දියානු උසස් අධ්‍යයන ආයතනය,
ද රිජ්, ද මෝල්,
ගිම්හාන මාලිගය , ග්ලෙන් සහ තාරාදේවි විහාරය ෂිම්ලා හි දැකිය හැකි වඩාත් කැපී පෙනෙන දේවල් වේ.

වර්තමාන ශිම්ලා දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රධාන වශයෙන් බල්සන්, බුෂාර්, භාජි සහ කෝටි, ඩාර්කෝටි, තාරොච් සහ ඩාඩි, කුම්හර්සයින්, ඛානෙටි සහ ඩෙලත්, ධමි, ජුබ්බල්, කීතොල්, රවින්ගර්, රටේෂ්, සංග්‍රි යන පැරණි කඳුකර ප්‍රාන්ත 19 කින් සමන්විත වේ.

බුෂාර් යනු බටහිර හිමාලයේ කාශ්මීරයෙන් පසු කඳුකර ප්‍රාන්තවලින් පැරණිතම එකකි. එක් පුරාවෘත්තයකට අනුව බුෂාර් රාජවංශය පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන්ගේ පුත්‍රයා වන 'ප්‍රධුමන්' විසිනි. ෂොනිට්පූර් (සරහාන්) හි ප්‍රාදේශීය ප්‍රධානියා වූ බනසුර්ගේ දියණිය විවාහ කර ගැනීම සඳහා ප්‍රධුමන් එම ස්ථානයට පැමිණි බවත්, ඔහු සමඟ ඇති වූ ගැටුමකදී බනසුර්ගේ මරණයෙන් පසු ඔහු බුෂාර් සහ කින්නාවුර් ප්‍රදේශවල ප්‍රධානියා බවට පත් වූ බවත් කියනු ලැබේ. බානසුර්ට පුතෙක් නැත. C.F.Kennedy ට අනුව, බුෂාර් 1412 A.D. හි ඩෙකාන්හි සිට සංක්‍රමණික රාජ්පුත්වරයෙකු වූ දන්බාර් සිං විසින් ආරම්භ කරන ලදී. 1914 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් පදම් සිං නීත්‍යානුකූල උරුමක්කාරයා ලෙස පිළිගෙන රාම්පූර් බුෂාර්හි රාජා ලෙස කිරුළු පැළඳි. අවසානයේ 1948 මාර්තු මාසයේදී රාම්පූර් බුෂාර් හිමාචල් ප්‍රදේශ් පළාතේ කොටසක් විය.

වර්ග සැතපුම් 288 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුත් ෂිම්ලා කඳුකර ප්‍රාන්තවලින් එකක් වන ජුබ්බල් මුලින් සර්මූර් වෙත අතු ගංගාවක් වූ නමුත් ගුර්කා යුද්ධයෙන් පසු එය ස්වාධීන විය. ජුබ්බල් රාජ්‍යයේ නිර්මාතෘවරයා වූයේ රාජා කරම් චන්ද් ය. නිදහසින් පසු ජුබ්බල් ඉන්දියානු සංගමය සමඟ ඒකාබද්ධ වී 1948 අප්‍රේල් 15 වන දින හිමාචල් ප්‍රදේශ්හි කොටසක් බවට පත් විය. ඒකාබද්ධ වන විට ‘ඩිග් විජේ සිං ප්‍රාන්තයේ පාලකයා විය.

 1972 සැප්තැම්බර් 1 වන දින සිට ප්‍රාන්තයේ දිස්ත්‍රික්ක ප්‍රතිසංවිධානය කිරීම මත ෂිම්ලා දිස්ත්‍රික්කය එහි වර්තමාන ස්වරූපයෙන් ඇති විය. ප්‍රතිසංවිධානයෙන් පසුව, පැරණි මහසු දිස්ත්‍රික්කයට එහි ආයතනය අහිමි වූ අතර එහි ප්‍රධාන කොටස ෂිම්ලා සමඟ ඒකාබද්ධ විය. ශිම්ලා දිස්ත්‍රික්කයට එහි නම ලැබුණේ ෂිම්ලා නගරයෙන්, දිස්ත්‍රික් මූලස්ථානය සහ දැන් හිමාචල් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්ත අගනුවර වන ෂිම්ලා දිස්ත්‍රික්කය උප-කොට්ඨාශ 9 කින්, 13-ටෙහෙසිල, 12 උප ටෙහෙසිල් සහ බ්ලොක් 10 කින් සමන්විත වේ.

https://hpshimla.nic.in/about-district/

නිලක්ෂි බණ්ඩාර.

01/11/23.

චීනයේ සෞඛ්‍ය සේවයේ දුර්වලතා.

ඕනෑම සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියක් මෙන් චීන සෞඛ්‍ය පද්ධතියට ද ශක්තීන් සහ දුර්වලතා ඇත. වසර ගණනාවක් පුරා සෞඛ්‍ය සේවා ප්‍රවේශය සහ ගුණාත්මකභාවය වැඩිදියුණු කිරීමෙහිලා චීනය සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් ලබා ඇති අතර, පද්ධතිය මුහුණ දෙන දුර්වලතා සහ අභියෝග කිහිපයක් තවමත් පවතී. චීන සෞඛ්‍ය පද්ධතියේ දුර්වලතා අතර

අසමාන සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණ ප්‍රවේශය

 සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණ ප්‍රවේශය චීනය පුරා ඒකාකාර නොවේ. නාගරික ප්‍රදේශවලට සාපේක්ෂව ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල බොහෝ විට අඩු සෞඛ්‍ය පහසුකම් සහ දක්ෂ වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් සිටී. සෞඛ්‍ය සේවාවට ප්‍රවේශ වීමේ මෙම නාගරික-ග්‍රාමීය විෂමතාවය අසමාන සෞඛ්‍ය ප්‍රතිඵල ඇති කළ හැකිය.

 මහජන සෞඛ්‍ය රැකවරණය සඳහා අඩු අරමුදල්.

චීනයේ මහජන සෞඛ්‍ය සේවා ආයතන, විශේෂයෙන් ප්‍රාන්ත සහ නගර මට්ටමින්, බොහෝ විට ප්‍රමාණවත් අරමුදල් සහ සම්පත් සමඟ අරගල කරයි. මෙය ජනාකීර්ණ රෝහල්, දිගු කාලයක් බලා සිටීම සහ වෛද්‍ය සැපයුම් හිඟයකට හේතු විය හැක. 

 වියදම්

 සෞඛ්‍ය රක්‍ෂණ ආවරණය පුළුල් කිරීමට චීනයේ උත්සාහයන් නොතකා, සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා වියදම් තවමත් ඉහළ ය, විශේෂයෙන් මිල අධික ප්‍රතිකාර හෝ විශේෂිත සත්කාර සඳහා. මෙම මූල්‍ය බර සමහර පුද්ගලයන්ට සහ පවුල්වලට අවශ්‍ය සෞඛ්‍ය සේවා ලබා ගැනීමට බාධාවක් විය හැකිය.


තත්ත්ව විචල්‍යතාව.


චීනයේ විවිධ කලාපවල සහ සෞඛ්‍ය සේවා පහසුකම්වල සෞඛ්‍ය සේවාවල ගුණාත්මක භාවයේ සැලකිය යුතු වෙනස්කම් තිබිය හැක. ප්‍රධාන නගරවල සමහර ඉහළ පෙළේ රෝහල් ලෝක මට්ටමේ ප්‍රතිකාර ලබා දෙන නමුත් පහළ මට්ටමේ පහසුකම්වල අඩු පළපුරුදු කාර්ය මණ්ඩලයක් සහ යල් පැන ගිය උපකරණ තිබිය හැකිය.

සෞඛ්‍ය සේවකයින්ගේ හිඟය.

චීනය එහි ජනගහන ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව වෛද්‍යවරුන්, හෙදියන් සහ අනෙකුත් වෛද්‍ය කාර්ය මණ්ඩලය ඇතුළු සෞඛ්‍ය සේවා වෘත්තිකයන්ගේ හිඟයකට මුහුණ දෙයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සෞඛ්‍ය සේවකයින් වැඩිපුර වැඩ කිරීම සහ සත්කාරයේ ගුණාත්මක භාවය අඩු විය හැක. මහජන සෞඛ්‍ය අභියෝග: වායු දූෂණය, ජලය දූෂණය වීම සහ බෝවන රෝග පැතිරීම ඇතුළු මහජන සෞඛ්‍ය අභියෝග කිහිපයකට චීනය මුහුණ දී ඇත. මෙම ගැටළු මහජන සෞඛ්‍යයට සහ සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.

 වයස්ගත ජනගහනය .

චීනයේ වයස්ගත ජනගහනයක් සිටින අතර, එය සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා වැඩි ඉල්ලුමක් ඇති කරයි, විශේෂයෙන් නිදන්ගත සහ වයස්ගත ආශ්‍රිත තත්වයන් සඳහා. වර්ධනය වන වැඩිහිටි ජනගහනයේ සෞඛ්‍ය අවශ්‍යතා සපුරාලීම සැලකිය යුතු අභියෝගයකි.ඖෂධ සහ එන්නත් ආරක්ෂාව: චීනයේ ඖෂධ නිෂ්පාදනවල ආරක්ෂාව සහ ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ කනස්සල්ලට තුඩු දෙන ව්‍යාජ හෝ ප්‍රමිතියෙන් තොර ඖෂධ සහ එන්නත් සෝලිය පිළිබඳ අවස්ථා තිබේ.

සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණ දූෂණය.

අල්ලස් ගැනීම් සහ වෛද්‍යවරුන්ට සහ රෝහල් කාර්ය මණ්ඩලයට පහර දීම ඇතුළු සෞඛ්‍ය සේවා අංශයේ දූෂණය චීනයේ සමහර ප්‍රදේශවල ගැටලුවක් වී තිබේ. මෙය සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය බිඳ දැමිය හැකි අතර රෝගීන්ගේ රැකවරණයෙන් සම්පත් ඉවතට හරවා යැවිය හැකිය. 

 මානසික සෞඛ්‍ය සේවා.

චීනයේ මානසික සෞඛ්‍ය සේවා රටේ සෞඛ්‍ය අවශ්‍යතාවලට සාපේක්ෂව නොදියුණු මට්ටමක පවතී. මානසික සෞඛ්‍ය ගැටලු හා සම්බන්ධ අපකීර්තියක් පවතින අතර, විශේෂයෙන් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල මානසික සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයන් සහ සේවාවන් සඳහා ප්‍රවේශය සීමිතය. නිදන්ගත රෝග කළමනාකරණය: චීනය දියවැඩියාව සහ හෘද වාහිනී රෝග වැනි නිදන්ගත රෝගවල වැඩෙන බරකට මුහුණ දෙයි. සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියට මෙම තත්ත්වයන් කළමනාකරණය කිරීම සහ වැළැක්වීම සඳහා එහි ඇති හැකියාව ශක්තිමත් කළ යුතුය.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

25/10/23.

පුරාණ ආක්‍රමණ වලින් නෂ්ඨ වි ගිය පකිස්තානයේ බුදු දහම.

 6 වන සියවස දක්වා බුද්ධාගම සමෘද්ධිමත් වූ අතර, ඇල්කොන් හුන්ගේ ආක්‍රමණයෙන් පසු ආගම පරිහානියට පත් වූ විය.5 වන සහ 8 වන සියවස් අතර, ෆැක්සියන්, ෂුවාන්සාං, යිජිං, හුයි-ෂෙං සහ සුං-යුන් වැනි ප්‍රදේශය හරහා ගමන් කළ චීන විද්වතුන්, විශේෂයෙන්ම පකිස්ථානයේ වයඹ දිග ප්‍රදේශවල බෞද්ධ සංඝයාගේ පරිහානිය ගැන කතා කිරීමට පටන් ගත්හ. ක්‍රි.ව. 6 වැනි සියවසේ මධ්‍යම ආසියාවේ සිට ඇල්කොන් හුන් ආක්‍රමණයෙන් පසුවය. හුන්වරුන් විසින් පකිස්ථානයේ හෝ ආරාම නටඹුන් බවට පත් කර ඇති බව Xuan Zang ලිවීය.

ඇල්කොන්වරු පැහැදිලිවම තක්ෂිලාවේ උසස් අධ්‍යාපනික මධ්‍යස්ථානයක් වූ බෞද්ධ ආරාම සහ ස්ථූප කඩා බිඳ දැමු අතර , කිසිදා යථා තත්ත්වයට පත් නොවීය.

තක්ෂිලා ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත් ඇල්කොන් කාසි සියල්ලම පාහේ පිළිස්සී ගිය ආරාමවල නටබුන් වලින් හමු වූ අතර, පැහැදිලිවම සමහර ආක්‍රමණිකයින් මිය ගිය බව පෙනේ. පෞරාණික යුගයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ හා උසම ගොඩනැඟිලිවලින් එකක් වූ කණිෂ්ක ස්තූපය, ක්‍රිස්තු වර්ෂ 460 දී ඔවුන් විසින් ප්‍රදේශය ආක්‍රමණය කිරීමේදී ඔවුන් විසින් විනාශ කරන ලද බව සැලකේ. ඔවුන්ගේ ආක්‍රමණ වලදී මන්කියාල ස්ථූපයද විනාශ කරන ලදී.

wikipedia.org

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

25/10/23

චීන අක්ෂර හෝඩියේ ඇති දුර්වලතාවයන්.

බටහිර රටවල සරල  අක්ෂර හෝඩියක් හා  සහ ලේඛන කලාවක් දක්නට ලැබෙන අතර, ඒ හා  සසඳා බලන විට චීන අක්ෂර හෝඩියේ යම් යම් දුර්වලතාවයන් දක්නට  ලැබේ. එය ප්‍රගුණ කිරීමට වැඩි කාලයක් ගත වන අතර තරමක වෙහෙසක් දැරිය යුතුය.

සමහර අක්ෂර ලිවීමට බෙහෙවින්ම අසීරු වන අතර සංකීර්ණ චිත්‍රයක් සේ ඉරි වලින් නිර්මාණය වේ.සරල පාඨ  කියවීමට පෙර පවා  අවම වශයෙන් අක්ෂර දෙතුන් දහසක් මතක තබා ගත යුතුය.කාලයත් සමග අධි වේගවත් මෙන්ම තරඟකාරී  ගමනක යන මෙවන් කාලයක මෙය රටක දියුණුවට යම් බාධාවන් ඇති විය හැකි කරුණකි.  පුලුල්ව පැතිරුනු සාක්ෂරතාවයේ අවශ්‍යතාවය තියුනු ලෙස ඉහල ගොස් ඇති වර්තමානයේ මෙම සියලු අක්ෂරයන්  ඉගෙන ගැනීම සඳහා මතක තබා ගැනීමේ දුෂ්කරතාවයක් පාසල් ළමුන්ට ඇතිවන හෙයින් ඔවුන්ගේ කුසලතා වලට බලපෑමක් ද ඇති වීමේ ප්‍රවණතාවයක් ඇත.

එපමණක් නොව, චීන ජාතිකයන් මුද්‍රණ ශිල්පය සොයා ගත්තද, ඔවුන්ගේ ලේඛන ක්‍රමය බටහිර රටවලට වඩා මුද්‍රණ ශිල්පය ඉතා සංකීර්ණ තාක්‍ෂණයක් බවට පත් කර ඇත. නූතන යුගයේ දී, චීන භාෂාවෙන් විදුලි පණිවුඩ යැවීම සඳහා කේත අංක පද්ධතියක් අවශ්‍ය බව ඔප්පු වී ඇත.එනම්, සෑම අක්ෂරයක්ම සංකේතනය කර, අංකයෙන් සම්ප්රේෂණය කර පසුව විකේතනය කළ යුතුය. කුඩා මුද්‍රණ යන්ත්‍රයකට හෝ ඉලෙක්ට්‍රොනික මොළයකට වඩා අඩු චීන යතුරු ලියනයක් තැනීමේ සියලු උත්සාහයන් ව්‍යර්ථ වි ඇත.

georgetown.edu.com

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

24/10/23..

චිරාපුංජි හි අද්විතීය ආශ්චර්යයන්

චිරාපුන්ජි පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඊසානදිග කොටසේ, මේඝාලය ප්‍රාන්තයේ ය. එය නැගෙනහිර ඛාසි හිල්ස් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත.

චිරාපුන්ජි ගැන කතා කරන විට  මුලින්ම සිහිපත් වන්නේ ලොව  වාර්ෂිකව  ඇද හැලෙන වැඩිම වර්ෂාපතනය ලැබෙන ප්‍රදේශය ලෙසයි.චිරාපුන්ජි මෝසම් බලපෑමෙන් යුත් උපනිවර්තන උස්බිම් දේශගුණයක් අත්විඳියි. විශේෂයෙන් මෝසම් සමයේදී එහි ඇති අධික වර්ෂාපතනය සඳහා එය ප්‍රසිද්ධය. බෙංගාල බොක්කෙන් එන තෙත් සුළඟට මුහුණ දෙන Khasi කඳුකරයේ පිහිටීම නිසා මෙම අධික වර්ෂාපතනය ඇති වේ.

ඊසානදිග ඉන්දියාවේ මේඝාලය ප්‍රාන්තයේ පිහිටි මෙම නගරය උස් පාලම් සඳහා ප්‍රසිද්ධය. මෙම ස්ථානයට සෑම වසරකම මිලිමීටර් 11777 ක වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර එය පෘථිවියේ තෙත්ම ස්ථාන වලින් එකකි. මෙම ස්ථානය හරිත කඳු, කඳු, දිය ඇලි, ගුහා සහ වනාන්තර වලින් වට වූ ඉන්ද්‍රජාලික ආශ්චර්යමත් දේශයකි.

1.Nohkalikai Falls

ඉන්දියාවේ උසම දිය ඇල්ල Nohkalikai දිය ඇල්ලයි. එහි උස මීටර් 340 කි. මෙම දිය ඇල්ල පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ මේඝාලය ප්‍රාන්තයේ පිහිටි තෙත්ම ස්ථාන වලින් එකක් වන චෙරපුන්ජි ආසන්නයේය.

2. Mawsynram  ගම්මානය

 මවුසින්රාම් ගම්මානය මුළු පෘථිවියේම තෙත්ම ස්ථානයයි! සොබාදහමේ උකුලේ පිහිටා ඇති මෙම සුන්දර හා සාමකාමී ගම්මානයට සෑම වසරකම මිලිමීටර් 11000 කට වඩා වැඩි වර්ෂාපතනයක් ලැබේ. අධික වර්ෂාපතනයේ ශබ්දය අඩු කිරීම සඳහා ගමේ නිවාස හිතාමතාම ඝන තණකොළවලින් ආවරණය කර ඇත.

3.

Nohsngithiang Falls (Seven Sisters Waterfalls)

සත් සොයුරියන්ගේ දිය ඇල්ල.

ඊසාන දිග ආසියාව Seven Sisters සත් සොයුරියන්ගේ ප්‍රාන්තය ලෙසද හැඳින්වේ.දිය ඇලි සතක් සඳහා ප්‍රසිද්ධ මෙම ඇල්ල නොහ්ස්ංගිතියැං ඇල්ල හෝ මවුස්මායි ඇල්ල ලෙස හැඳින්වේ.Nohsngithiang දියඇල්ල, සාමාන්‍යයෙන් Seven Sisters දිය ඇලි හෝ Mawsmai ඇල්ල ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, එය ඉන්දියාවේ Meghalaya ප්‍රාන්තයේ නැගෙනහිර Khasi Hills දිස්ත්‍රික්කයේ Mawsmai ගම්මානයේ සිට සැතපුම් 0.62 (කිලෝමීටර) දකුණින් පිහිටා ඇති කොටස් හතකින් යුත් දිය ඇල්ලකි.සෙවන් සිස්ටර්ස් ඇල්ල, මේඝාලයේ නැගෙනහිර ඛාසි හිල්ස් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටුවා ඇති රටේ සිව්වන උසම දිය ඇල්ලයි. මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් දිය ඇලි හතක පොකුරක් වන අතර එය එකිනෙකට යාබදව පිහිටා ඇත.

ජලයේ සාමාන්‍ය පළල මීටර් 70 (අඩි 230) වන අතර එය මීටර් 315 (අඩි 1,033) ක උසකින් බැස යයි.වර්ෂා සමයේදී පමණක් කාසි කඳුකරයේ හුණුගල් කඳු මුදුනට ඉහළින් ඇල්ල ගලා යයි.මෙම දිය ඇලි ගලා යන විට කඳු බෑවුමේ වැඩි කොටසක් ආවරණය කරයි. හිරුගේ ආලෝකය ඔස්සේ දිය ඇලි ආලෝකවත් කරන අතර, 

 හිරුගේ දීප්තිමත් වර්ණ ජලයෙන් පරාවර්තනය වී විස්මිත දසුනක් නිර්මාණය කරයි.

4.Mawsmai Cave -මවුස්මායි ගුහාව

කුඩා වික්‍රමාන්විතයන් කිරීමට කැමති අයට, භූගත ගුහාව අපූරු ස්ථානයකි. නොගැඹුරු ස්ථානයක් වන මෙය දේශීය මාර්ගෝපදේශකයෙකු නොමැතිව වුවද ගොස් ඇතුළත ගවේෂණය කිරීමට පහසුය.මෙම ගුහාව ප්‍රධාන නගරයේ සිට කිලෝමීටර 6 ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. චිරාපුන්ජිහි සංචාරයට වැඩිපුරම ප්‍රසිද්ධ මෙම ස්ථානයයි.මෙම  ගුහාව එහි ෆොසිල සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය, සමහරක් ඔබ ඇතුළත බිත්ති සහ සැකැස්ම දෙස ටික වේලාවක් බැලුවහොත් විවිධාකාරයේ පොසිල  ඔබට හඳුනාගත හැකිය. රටේ දිගම ගුහා දහයට මෙම ගුහාව අයත් වේ.

5.Double Decker Living Root Bridge

ඩබල් ඩෙකර් ලිවිං රූට් පාලම

මේඝාලයට අනන්‍ය වූ ඩබල් ඩෙකර් ලිවිං රූට් පාලම එහි චිරාපුන්ජි හි වඩාත්ම ආදරය කරන ආශ්චර්යයමත් ස්ථානයකි. අඳුරු සහ ඝන සහ හරිත වනාන්තරය මැද හරියේ පිහිටුවා ඇති, සංඛේතාත්මක  පාලම හුදෙක් සිත් ඇදගන්නා සුළුය.එකම ගසේ මුල භාවිතා කර එකිනෙක ගොඩ ගසා සාදන ලද පාලම් දෙකකි. සමහර මූල පාලම් අඩි 100 ක් දක්වා දිග වේ. සජීවී මූල පාලම් යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.

6.Mawsmai ඇල්ල

ඉන්දියාවේ සිව්වන උසම දිය ඇල්ල ලෙස හැඳින්වෙන මවුස්මායි ඇල්ල පිහිටා ඇත්තේ මවුසින්රාම් සිට මදක් ඈතිනි. දිය ඇල්ලේ උස අඩි 1,035 කි. එය කාසි කඳුකරයේ හුණුගල් කඳු මුදුනට ඉහළින් ගලා බසින, කොටස් හතකින් යුත් දිය ඇල්ලකි.

ලිංග බේදය පැතිරුණ පකිස්ථානය.

ලිංගභේදාත්මක සමාජ සම්මතයන් සහ සංස්කෘතික භාවිතයන් ට පකිස්ථානය බෙහෙවින්ම ප්‍රචලිතය. එම සමාජයේ වැඩියෙන්ම සහ ගැඹුරින්ම මුල් බැසගෙන ඇති ගැටලුව වන්නේද එයයි.

පකිස්ථානයේ ස්ත්‍රී පුරුෂ විෂමතාවය ගෘහ මට්ටමින් දැකිය හැකිය. එයට
අධ්‍යාපනය
සෞඛ්‍ය සේවා
බලහත්කාර විවාහ
උරුම අයිතිය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම
සංචලනය සීමා කිරීම
අපයෝජනය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය යන ගැටළු ඇතුළත් වේ.

තවද, පිරිමි දරුවෙකුගේ උපත සමරනු ලබන අතර, ගැහැණු ළමයා බරක් ලෙස සලකනු ලැබේ. එසේම, ගෙදර දොරේ වැඩ කටයුතු කාන්තාවකගේ යුතුකමක් වන අතර ඒ වෙනුවෙන් ඇයට කිසිදු ඉල්ලිමක් ඉල්ලන්නට අයිතියක් නැත.තවද, ස්ත්‍රියට තීරණ ගැනීමේ බලය සීමිත වන අතර බොහෝ තීරණ ගනු ලබන්නේ පවුලක පිරිමි චරිත හෝ සෑම විටම පිරිමියෙකු වන  ප්‍රජාවේ නායකයෙකු විසිනි.

worldpulse.org.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 19/10/23.

වරදකරුවා කවුද ?? වේතාලගෙන් තවත් කතාවක්.

වේතාල කතා සංග්‍රහය සංස්කෘතයෙන් හින්දියට පරිවර්තනය කර ඇති අතර සිංහලයට පරිවර්තනය කර වේතාල කතා නමැති අනුවාදය සකස් කිරීමේ ගෞරවය ප්‍රවීණ ලේඛක ර.මු.කි මුදියන්සේ මහතාට හිමිවේ.

 විවිධ රසවත් කතා වලට තෝතැන්නක් වූ මහා භාරතයෙහි ගෝවින්ද සිංහ විසින් රචිත "වරදකරුවා" නොසොයා අනිකාට නිකරුනේ දොස් පැවරීම "පාපයක්". යැයි පවසන භද්‍රාවත නමැති තරුණයාගේ පුවත කුතුහලය දනවන රසවත් කතාවකි. මෙය වේතාල විසින් ඔහු සමග ගිය වික්‍රම රජතුමාට පවසන ලදී.

කතාවේ මුල සිටම ගලා යන විවිධ පුවත් මගින් අවසානය දක්වාම පාඨක හද ඇදබැඳ තබා ගනී.

චුඩපුර නගරයේ "චුඩාවත"  නමැති බුද්ධිමත්  බ්‍රහ්මණ පඬිවරයෙක් වාසය කළේය.භද්‍රාවත නමැති ඔහුගේ තරුණ පුත්‍රයාද නැණවත් පුද්ගලයකු වූ අතර පියා විසින් විවාහයට සුදුසු තරුණියක සොයන්නට විය.නමුත් .... පුතා විවාහා වීමට පෙර ඔහු මිය ගියේය.පියාගේ ගෞරවණිය නාමය රැකගෙන , ජිවත් වූ ඔහු දිනක් , යහළුවන්ගේ ආරාධනයක් පරිදි උත්සවයකට සහබාගි වීමට ගියේය.එහිදී හමුවූ සුන්දර යුවතියක් කෙරෙහි පැහැදුණු ඔහු ඇයට ආදරය කළේය.ටික කලකට පසු ලාවණයවති නම්  මේ  සුන්දර තරුණිය සමග ඔහු විවහා විය.  ඉතාමත් සතුටින් කාලයක් ගත කළේය.

ලොවෙහි දුක සතුට එක ලෙස නොපවතී.දිනක් මේ දෙදෙනා පොකුණක නාමින් සිටියදී ලාවන්‍යවති දියෙහි ගිලී පොකුණ පතුලෙහි සිර වි මිය ගියාය. සිය තරුණ බිරිඳගේ වියෝවෙන් ශෝකයට පත් භද්‍රාවත විලාප නගමින් අසල ඇති මහා වනය දෙසට  දිව ගියේය.හිස ඇරුණු අත දුව ගිය ඔහු යාචකයකු මෙන් ඇවිදින අතර අවසානයේදී කාංචනපුරයට පැමිණියේය.එහිදී පියාගේ මිත්‍රයකු වූ වාසුදේව බ්‍රහ්මණයා විසින් භද්‍රාවත ව හඳුනා ගන්නා ලදි.

පසුව ඔහු බිරිඳට කතා කොට කිරිබතක් සාදා ආගන්තුකයාට සංග්‍රහ කළේය.අවසිහියෙන් සිටි භද්‍රාවත කිරිබත් පාර්සලය රැගෙන උයනට ගොස් ගසක් මුල හිඳගත්තේය.කිරිබත් බඳුන පසෙක තැබූ ඔහු බිරිඳ සිහිවී නැවතත් හඬන්නට පටන් ගත්තේය.මේ වේලාවෙහි ගසෙහි අනික් පස බිලයක සිටි නාගයෙක් කිරිබත් සුවඳින් එලියට පැමිණ භාජනයට විස වමාරා ආපසු ඇදි ගියේය. මෙය නොදත් භද්‍රාවත  කිරිබත අනුභව කල අතර විස නිසා සිරුර අප්‍රාණික විය.

"නුඹ මට වස දුන්නා..... නුබමට වස දුන්නා කියමින් වාසුදෙවගේ මිදුලෙහි ඇද වැටී මිය ගියේය.කිරිබත් විසවී මෙම මරණය සිදුවීම නිසා අප අතින් .... විශාල පාපකර්මයක් සිදුවුයේ යයි වාසුදේව ශෝක විය. මින් සන්තාපයට පත් ඔහුගේ බිරිඳ ළිඳට පැන මිය ගියාය. 

වික්‍රම රජු සමග ගමන් කරන වේතාල මෙහිදී ප්‍රශ්නයක් නැගුවේය. " රජතුමනි.... , මේ මනුෂ්‍ය ඝාතනයේ පාප කර්මය වසුදේවට පැමිණේද ? නැතහොත් වස දුන්නා යැයි චෝදනා කල භද්‍රාවතට පැමිණේද ?

රජු කල්පනා කළේය.

නාගයා බඳුනට විෂ මිශ්‍ර කළ බව නොදත් වාසුදේව නිවැරදියි.

භාද්‍රවත චෝදනා කලේද සත්‍ය  නොදැනය. 

සොයා බැලීමට පෙර දිවිනසා ගත් වසුදෙවගේ බිරිඳගෙන් අතපසුවීමක් සිදුව ඇත.

සොයා නොබලා කෙනෙකුට දොස් පැවරීම ලොකු වරදකි.

රජතුමනි.... සර්පයාට දඬුවම් දීම සුදුසු නැතිද ?

නැත.විෂ ඉවත් කිරීම සර්පයාගේ පුරුද්දකි.

එසේ නම්... මෙතන වරදකරුවා කවුද?

"වරදක් ඇත්නම් එය කර ඇත්තේ භද්‍රාවතය.

ආහාර භාජනයක් සුදුසු ස්ථානයක තැබීමට තරම් ඔහු ඥානවන්ත විය යුතුය.

රජුනි ඔබ ඉතාමත් නැණවත් කෙනෙක්.

වේතාල පැවසුවේය.

වේතාල කතා (ගෝවින්ද සිං)

අනුවාදය - ර.මු.කි. මුදියන්සේ.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

19/10/23.

ඇඳුම් නිර්මාණ ශිල්පිනි අලිෂා යස්දානි විසින් හුසේන් රෙහාර් විසින් ඇයගේ නිර්මාණ හොරකම් කල බවට චෝදනා නගයි.

සුප්‍රසිද්ධ ඇටිලියර් හුසේන් රෙහාර් මෑතකදී මතභේදයකට ලක් වූ අතර, අන්තර්ජාල වෙළඳසැලක් වන කූක් ස්ටුඩියෝ හි හිමිකරු වන කලාකරු ඇලිෂා යස්දානි විසින් කොල්ලකෑම් සම්බන්ධයෙන් ඔහුට චෝදනා  කලාය.

මුලින් ගිවිසුම් යෝජනා කර තහවුරු කිරීමෙන් පසු රෙහාර් ඔහුගේ නවතම ඇඳුම් පෙළක් වන ජුග්නු සඳහා ඇයගේ නිර්මාණ සොරකම් කළ බව යස්දානි ඉන්ස්ටග්‍රෑම් සටහනක ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟ මෙම චෝදනා මතු විය.

ජුග්නු යනු වසරකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ නිර්මාණය වෙමින් පවතින ව්‍යාපෘතියක් වන අතර එය සම්ප්‍රදායික අප්‍රිකානු එම්බ්‍රොයිඩරි මෝස්තර වලින් එහි ආභාෂය ලබා ගන්නා බව රෙහාර් වැඩිදුරටත් පැවසීය.

මෙම නිර්මාණ දෙකෙහිම කුරුල්ලන්, වෘක්ෂලතා සහ සත්ත්ව විශේෂ ඇතුළත් මෝස්තර සහිත කළු පසුබිමක් සහ විවිධ සාම්ප්‍රදායික මෝස්තර සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වේ.රෙහාර් ඉරිදා Instagram කථා හරහා ඇයට ප්‍රතිචාර දැක්වූ අතර සියලු චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කළේය.“වසරකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ නිර්මාණය වෙමින් පවතින ව්‍යාපෘතියක් වන ජුග්නු, සම්ප්‍රදායික අප්‍රිකානු එම්බ්‍රොයිඩර් මෝස්තරවලින් එහි ආභාෂය ලබා ගනී,” ඔහු වැඩිදුරටත් පැවසීය.

ඔහු යාස්දානිගේ වැඩ සහ ජුග්නු රේඛා ඇඳුම් සංසන්දනය කරමින් පින්තූර කිහිපයක් පළ කර ඇති අතර, පරතරය සහ විලාසිතාවේ වෙනස්කම් වැනි මෝස්තරයේ වෙනස්කම් පෙන්වා දුන්නේය.

කෙසේ වෙතත්, යස්දානිගේ ප්‍රකාශයන් මතු වූ දා සිට, ජුග්නු ඉටිපන්දම් නම් අන්තර්ජාල වෙළඳසැලක් ද රෙහාර්ට ඔහුගේ ජුග්නු ඇඳුම් පෙළ සඳහා ඔවුන්ගේ වෙළඳ නාමය සහ රූපය පිටපත් කළ බවට චෝදනා කර ඇත.

tribune.com

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

15/10/23.

භාරතයේ ප්‍රේමණිය ස්මාරකය

 ප්‍රේමය පුදින භාරත දේශයේ,

සියලු අඳුරු ප්‍රතික්ෂේපිත ස්මාරකයක් නැගී සිටියි.

ඔහ් ටජ් මහල්, බලන්න පුදුමයක්,

ආදරයේ සංකේතයක්, නොකියූ කතාවක්.

(පදය 1)

ටජ් මහල්, අහෝ ටජ් මහල්,

ආදරය සඳහා සාක්ෂියක්, උස්ව නැගී සිටි..

තේජාන්විතව උදාර, සිහිනයක් සැබෑ වූවාක් මෙන්,

ඔහ් ටජ් මහල්, සදහටම මම ඔබ ගැන බිය වෙමි.

(පදය 2)

 ආදරණීය මුම්ටාස් සඳහා

ප්‍රඥාවන්ත අධිරාජ්‍ය ෂාජහාන් විසින් ඉදි කල ,

මෙම ප්‍රේමය සදා අමරණිය ය.

 සුදු, සඳ එළියේ දීප්තියෙන් බැබළෙන,

සෑම කිරිගරුඬ  කදම්භයකම කැටයම් කර ඇති 

අමරණිය පෙම් කතාවක්.

 

ටජ් මහල්, අහෝ ටජ් මහල්,

ආදරය සඳහා සාක්ෂියක්, උස්ව නැගී සිටි..

තේජාන්විතව උදාර, සිහිනයක් සැබෑ වූවාක් මෙන්,

ඔහ් ටජ් මහල්, සදහටම මම ඔබ ගැන බිය වෙමි.

මම දේශය  හරහා ගමන් කරන විට, 

ආදරය ඉතා පිරිසිදු බව මට දැනේ,

සුළඟට කොඳුරන, දරාගත හැකි ආදරයක්.

ඉතා දීප්තිමත් වර්ණවලින් පිපෙන උද්යාන,

රැය පිරෙන ආදරය පිලිබිඹු කරයි.

ටජ් මහල්, අහෝ ටජ් මහල්,

ආදරය සඳහා සාක්ෂියක්, උස්ව නැගී සිටි..

තේජාන්විතව උදාර, සිහිනයක් සැබෑ වූවාක් මෙන්,

ඔහ් ටජ් මහල්, සදහටම මම ඔබ ගැන බිය වෙමි.

(3 පදය)

ශතවර්ෂ ගණනාවක් ගත වී ඇත,

 නමුත් ඔබේ අලංකාරය පවතී,

ඉන්දිය කිරුළේ ආභරණයක්, 

සදාකාලික සිහිවටනයකි.

ටජ් මහල්, ඔබ කරුණාවේ ප්‍රතිමූර්තියකි,

අමරණීය පෙම් කතාවක්, 

නිම් නැති භාරත අවකාශයේ.

ටජ් මහල්, අහෝ ටජ් මහල්,

ආදරය සඳහා සාක්ෂියක්, උස්ව නැගී සිටි..

තේජාන්විතව උදාර, සිහිනයක් සැබෑ වූවාක් මෙන්,

ඔහ් ටජ් මහල්, සදහටම මම ඔබ ගැන බිය වෙමි.

ටජ් මහල්, ඔබ ළඟින් හා දුරින් හදවත් ආකර්ෂණය කරයි,

ආදරයේ සංකේතයක්, තරුවක් මෙන් දිදුලයි.

සදහටම ඔබ ආදරය කරනු ඇත, සදහටම ඔබ සිත් ඇදගන්නාසුළු වනු ඇත,

ඔහ් ටජ් මහල්, සියල්ලටම වඩා උතුම් ආදර කතාව.

නිලක්ෂි බණ්ඩාර .

14/10/23.