"ධනුධ්ධරයන්ගේ දේශය

 

ඉන්දියාව යනු ලොව විශාලතම සහ විවිධාංගීකරණය වූ ගෝත්‍රික ජනගහනයකට උරුමකම් කියන දේශයකි. ඉන්දියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් "Scheduled Tribes" ලෙස හඳුන්වන මොවුන්, පොදු ව්‍යවහාරයේදී "ආදිවාසීන්" ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. "ආදිවාසී" යන්නෙහි අර්ථය වන්නේ "මුල් පදිංචිකරුවන්" යන්නයි. ඉන්දියාවේ මුළු ජනගහනයෙන් 8.6%ක් පමණ නියෝජනය කරන මෙම ප්‍රජාවන්, භාරතීය ශිෂ්ටාචාරයේ මූලයන් හා බැඳී පවතින සජීවී පුරාණ උරුමයකි.

උතුරේ හිමාල කඳු වැටියේ සිට දකුණේ නිල්ගිරි කඳුකරය දක්වාත්, බටහිර රාජස්ථාන් කාන්තාරයේ සිට ඊසානදිග ඝන වනාන්තර දක්වාත් මෙම ගෝත්‍රික ජන සමාජ ව්‍යාප්ත වී ඇත. ඔවුන් හුදෙක් ජනකොටසක් පමණක් නොව, සොබාදහම සහ මිනිසා අතර පවතින අවිචල්‍ය බැඳීම ලොවට කියාපාන සුවිශේෂී සංස්කෘතික පද්ධතියකි. තමන්ටම ආවේණික වූ භාෂා, ඇදහිලි, කලා ශිල්ප සහ පාලන ක්‍රම හරහා ඔවුන් වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ තමන්ගේ අනන්‍යතාවය රැකගෙන සිටිති.

මෙම ලිපිය මගින් ඉන්දියාවේ වෙසෙන ප්‍රධානතම ගෝත්‍රයක් වන භිල් (Bhil) ගෝත්‍රය කේන්ද්‍ර කර ගනිමින්, ඔවුන්ගේ ඓතිහාසික පසුබිම, සංස්කෘතික සිරිත් විරිත් සහ නූතන ලෝකය හමුවේ ඔවුන් මුහුණ දෙන අභියෝග පිළිබඳව පුළුල් විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරනු ලබයි.

භිල් ගෝත්‍රිකයන් යනු ඉන්දියාවේ වෙසෙන පැරණිතම ජන වර්ගයක් ලෙස මානව විද්‍යාඥයන් විසින් හඳුනාගෙන ඇත. ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය හුදෙක් වාර්තාගත දත්තවලට වඩා ජනප්‍රවාද සහ මහා කාව්‍යයන් සමඟ දැඩිව බද්ධ වී පවතී.ඔවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් මධ්‍යම සහ බටහිර ඉන්දියාවේ ජීවත් වන අතර, ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය දක්වා දිවයන බව සමහර ඉතිහාසඥයෝ විශ්වාස කරති.

හින්දු මහා කාව්‍යයක් වන රාමායණයේ එන "ශබරී" සහ මහාභාරතයේ එන අසමසම ධනුර්ධරයා වන "ඒකලව්‍ය" භිල් ගෝත්‍රිකයන් ලෙස සැලකේ. මෙය ඔවුන්ගේ වසර දහස් ගණනක පැරණි ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ මනා සාක්ෂියකි. "භිල්" යන වචනය ද්‍රවිඩ භාෂාවේ 'බිල්ලු' (Billu) යන වචනයෙන් උපත ලැබූ බව කියවේ. එහි අර්ථය "දුන්න" යන්නයි. මේ නිසා ඔවුන්ව ලෝකප්‍රකට වී ඇත්තේ "දුනු ශිල්පීන්ගේ ගෝත්‍රය" ලෙසයි.

මහාභාරතයේ එන ඒකලව්‍ය සහ රාමායණයේ එන ශබරී භිල් ගෝත්‍රයට අයත් වූවන් ලෙස බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරති

මධ්‍යතන යුගයේදී, රාජස්ථානයේ රාජ්පුත් රජවරුන්ට (විශේෂයෙන් මහාරාණා ප්‍රතාප් වැනි වීරයන්ට) මෝගල් අධිරාජ්‍යයට එරෙහිව සටන් කිරීමට භිල් ගෝත්‍රිකයන්ගේ සහාය අත්‍යවශ්‍ය විය. ඔවුන්ගේ දක්ෂ ගරිල්ලා සටන් ක්‍රම සහ දුනු ශිල්පය නිසා ඔවුන්ව රාජකීය ආරක්ෂකයන් ලෙස සලකනු ලැබීය. මේ හේතුවෙන් "මේවාර්" රාජ්‍ය ලාංඡනයේ එක් පසෙක භිල් සෙබළෙකුගේ රූපය අදටත් දැකගත හැකිය.

භිල් ගෝත්‍රිකයන් ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දියාවේ මධ්‍යම සහ බටහිර කලාපයේ විසිරී සිටිති. ඔවුන්ගේ ජනාවාස පිහිටීම අනුව ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික ලක්ෂණ ද සුළු වශයෙන් වෙනස් වේ.

රාජස්ථාන්, මධ්‍ය ප්‍රදේශ්, ගුජරාට් සහ මහාරාෂ්ට්‍ර යන ප්‍රාන්ත හතර පුරා මොවුන් වැඩි වශයෙන් ව්‍යාප්ත වී ඇත. මීට අමතරව ත්‍රිපුරාව වැනි ඊසානදිග ප්‍රාන්තවල ද සුළු වශයෙන් පදිංචි වී සිටිති.

ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් කඳුකර ප්‍රදේශ (අරාවලි සහ වින්ධ්‍යා කඳු පන්ති) සහ ඝන වනාන්තර ආශ්‍රිතව ජීවත් වීමට ප්‍රිය කරති. ඔවුන්ගේ ගම්මාන "පාල්" (Pal) ලෙස හඳුන්වන අතර, සෑම ගමකටම ස්වාධීන නායකයෙක් සිටී. මොවුන්ගේ සංස්කෘතිය සහ ජීවන රටාව ගතහොත්, භිල් පිරිමින් සාමාන්‍යයෙන් දෝති සහ තලප්පා පළඳින අතර, කාන්තාවන් වර්ණවත් 'ඝාග්‍රා චෝලි' (Ghagra Choli) සහ විශාල රිදී ආභරණවලින් සැරසී සිටිති.

භිල් ගෝත්‍රිකයන්ටම ආවේණික වූ පිථෝරා (Pithora) නම් සිතුවම් කලාවක් ඇත. මොවුන් නිවෙස්වල බිත්ති මත තිත් සහ රේඛා භාවිතා කරමින් සතුන්ගේ (විශේෂයෙන් අශ්වයන්ගේ) සහ සොබාදහමේ රූප ඇඳීම සිදු කරයි.භිල් ගෝත්‍රිකයන්ගේ "පිථෝරා" සිතුවම් යනු හුදෙක් අලංකාරයට කරන නිර්මාණයක් නොව, එය දෙවියන් උදෙසා කෙරෙන පූජාවක් ලෙස සැලකේ.

•  පවුලේ යම් බලාපොරොත්තුවක් ඉටු වූ විට හෝ දියුණුව පතා ඔවුන් තම නිවසේ ප්‍රධාන බිත්තිය මත මෙම සිතුවම් අඳිනු ලබයි.

• මෙහි ප්‍රධානතම රූපය වන්නේ අශ්වයාය. මීට අමතරව හිරු, සඳු, කුරුල්ලන් සහ එදිනෙදා ගොවිතැන් කටයුතු කරන ආකාරය මෙහි නිරූපණය වේ.

• සිතුවම් ඇඳීමට පෙර බිත්තිය ගොම සහ සුදු මැටි මිශ්‍රණයකින් පිරියම් කරනු ලැබේ. ඔවුන් ස්වභාවික වර්ණ (කොළ, මල් සහ පස් වලින් ගත් වර්ණ) මේ සඳහා භාවිතා කරයි.

වර්තමානය වන විට භිල් ගෝත්‍රිකයන් හින්දු ආගමික බලපෑමට ලක්ව සිටියත්, ඔවුන්ටම ආවේණික වූ දේශීය දෙවිවරුන් සහ ආත්මයන් වන්දනා කරති. බානේෂ්වර් උත්සවය (Baneshwar Fair): මෙය රාජස්ථානයේ පවත්වන ඔවුන්ගේ විශාලතම උත්සවයයි. මෙය භිල් ගෝත්‍රිකයන්ගේ "කුම්භ මේලා" උත්සවය ලෙසත් හඳුන්වයි.
ගව්රි (Gavri) යනු  ශිව දෙවියන් සහ පාර්වතී දේවිය වෙනුවෙන් පවත්වන සති 5ක් පුරා දිවෙන නාට්‍යමය වන්දනා ක්‍රමයකි.

ඓතිහාසිකව භිල් ගෝත්‍රිකයන් රාජ්පුත් රජවරුන්ගේ සමීපතම සගයන් ලෙස කටයුතු කර ඇත. විශේෂයෙන් මහා රාණා ප්‍රතාප් සිං රජු මෝගල්වරුන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමේදී භිල් ගෝත්‍රිකයන්ගේ සහාය නොමදව ලැබුණි. මේ නිසා මේවාර් රාජවංශයේ රාජ්‍ය ලාංඡනයේ පවා භිල් සොල්දාදුවෙකුගේ රූපයක් ඇතුළත් කර ඇත.

භගෝරියා හතා (Bhagoria Haat) - සුවිශේෂී විවාහ චාරිත්‍රය

භිල් සහ භිලාලා ගෝත්‍රිකයන් අතර පවතින "භගෝරියා" උත්සවය ලෝක ප්‍රකට වී ඇත්තේ එහි ඇති අපූරු විවාහ තේරීම් ක්‍රමය නිසයි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් හෝලි (Holi) උත්සවයට පෙර පවත්වනු ලැබේ.

•  තරුණයන් සහ තරුණියන් තම අභිමතය පරිදි සහකරුවෙකු තෝරා ගැනීමට මෙම උත්සවයට පැමිණෙති.

•  තරුණයෙකු තමන් කැමති තරුණියගේ මුහුණේ රතු පැහැති 'ගුලාල්' (කුඩු) තවරයි. එම තරුණිය ද ඔහුට කැමති නම්, ඇය ද ආපසු ඔහුගේ මුහුණේ ගුලාල් තවරයි.

• දෙදෙනාම කැමති වූ විට, ඔවුන් දෙදෙනා උත්සව භූමියෙන් පලා යන අතර පසුව ඔවුන් විවාහක යුවළක් ලෙස සමාජය පිළිගනී. මෙය "භගෝරියා" (Bhagoria යනු පලායාමයි) ලෙස හඳුන්වන්නේ එබැවිනි.

භිල් ගෝත්‍රික සමාජය ඉතා විනයගරුක පාලනයකට යටත් වන අතර , තද්වි (Tadvi): ගෝත්‍රයේ නායකයා ලෙස හඳුන්වන්නේ මොහුයි. ඕනෑම ආරවුලකදී අවසාන තීරණය ගන්නේ මොහුය. ඔවුන් අතර වැරදි කරන අයට දඬුවම් දීමේ සහ සමගිය පවත්වා ගැනීමේ ස්වාධීන පද්ධතියක් තවමත් පවතී.

වර්තමානයේ භිල් ගෝත්‍රිකයන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් ඉන්දියාවේ නූතන අධ්‍යාපනය ලබා වෛද්‍යවරුන්, ඉංජිනේරුවන් සහ ගුරුවරුන් ලෙස සේවය කරති. එසේ වුවත්, තවමත් තමන්ටම ආවේණික වූ භිලී (Bhili) භාෂාව කතා කිරීමට සහ තම පාරම්පරික උත්සව සැමරීමට ඔවුන් දැඩි කැමැත්තක් දක්වති.

Ministry of Tribal Affairs

Tribal Cooperative Marketing Development Federation of India

#BhilTribeHistory #IndigenousPeopleIndia #Socio-Cultural Identity #ඉන්දියාවේආගමික විශ්වාස සහ ජනප්‍රවාද