ලෝක සංගීත දිනයේ ආත්මය සහ වැදගත්කම

මිනිස් ඉතිහාසයේ බිහිවූ ප්‍රබලම සහ සුන්දරම සන්නිවේදන මාධ්‍යය කුමක්දැයි විමසුවහොත් ඊට ලැබෙන එකම පිළිතුර "සංගීතය" යන්නයි. සංගීතයට ජාතියක්, ආගමක් හෝ භූගෝලීය සීමාවක් නොමැත. එය ලොව වෙසෙන සමස්ත මානව සංහතියටම පොදු වූ විශ්ව භාෂාවකි. අපේ හිතට දැනෙන සියුම් හැඟීම්, අප මුහුණ දෙන විවිධ ජීවන අත්දැකීම්, ජීවිතයට හමුවන මිනිසුන් අප කෙරෙහි ඇති කරන බලපෑම් මෙන්ම දුක, සතුට, වේදනාව, ආදරය සහ විරහව වැනි සියලු භාවයන් ඉතාමත් සුන්දරව එළිදක්වන කැඩපත සංගීතයයි. මිනිස් ආත්මය හා බද්ධ වූ මේ අසිරිමත් කලා මාධ්‍යයට උපහාර පිදීම වෙනුවෙන් සෑම වසරකම ජුනි 21 වැනිදා ලෝකයම එකට එක්ව  ලෝක සංගීත දිනය (World Music Day) නොහොත් Fête de la Musique දිනය උත්කර්ෂවත් අයුරින් සමරනු ලබයි.

ලෝක සංගීත දිනය පිළිබඳ අතීත කතාව දිව යන්නේ 1982 වසරේ ප්‍රංශය වෙතටයි. එවකට ප්‍රංශයේ සංස්කෘතික අමාත්‍යවරයා වූ ජැක් ලැන්ග් සහ ප්‍රංශ සංගීතඥයකු මෙන්ම නිර්මාපකයෙකු වූ මොරිස් ෆ්ලුරෙට් (Maurice Fleuret) යන මහත්වරුන්ගේ අපූරු සංකල්පයකට අනුව 1982 ජූනි මස 21 වන දින පැරිසියේදී මෙහි මංගල උත්සවය පැවැත්විණි.

මෙම සංකල්පය පිටුපස තිබුණේ සරල එහෙත් අතිශය ගැඹුරු අරමුණකි. එනම්, සංගීතය ශාලාවලට පමණක් සීමා නොකර වීදි, උද්‍යාන සහ පොදු ස්ථාන කරා ගෙන යමින්, ආධුනික මෙන්ම වෘත්තීය සංගීතඥයන් ලවා නොමිලේ ප්‍රසංග පැවැත්වීමයි. එමඟින් සංගීතයේ මිහිරියාව සැමගේ ජීවිත තුළට සමානව ව්‍යාප්ත කිරීමට ඔවුන්ට හැකි විය. එදා ප්‍රංශයෙන් ඇරඹි මෙම කුඩා පියවර අද වන විට ලොව පුරා රටවල් 120 කට සහ නගර 700 කට අධික සංඛ්‍යාවකට ව්‍යාප්ත වී ඇත්තේ මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවක් එකම රිද්මයකට යා කරමිනි.

සංගීතයේ ඇති සුවිශේෂීම ගුණය නම් මිනිස් හදවතේ ස්පන්දනය හඳුනා ගැනීමට එයට ඇති හැකියාවයි. ජීවිතයේ අප මුහුණ දෙන සිදුවීම් සහ හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමේදී සංගීතය ප්‍රධාන මාධ්‍යයන් තුනක් ඔස්සේ ක්‍රියාත්මක වේ.

අප ලබන ජයග්‍රහණවලදී දැනෙන සතුට සහ උද්‍යෝගය තීව්‍ර කරන්නට ප්‍රාණවත් වේග රිද්මයන් සමත් වන අතර, තනිකම හෝ පෑරෙන වේදනාවකදී සන්සුන් ශෝකී තනුවක් අපේ හිත සැහැල්ලු කරන සමීපතම මිතුරෙකු බවට පත්වේ.

ආදරයේ ඇති සුන්දරත්වය, සෙනෙහස සහ සිහින සංගීතයේ ස්වර ප්‍රසංගයක් බවට පත්වන විට, ආදරය අහිමි වීමෙන් දැනෙන තියුණු රිදුම සහ මතකයන්ගේ බර දරාගැනීමට මිනිසාට උපකාර කරන්නේද විරහ ගීතයන්ය. මවකගේ නැලවිලි ගීතයෙන් ඇරඹෙන අපේ ජීවිත කතාව තුළ, අපට හමුවන මිතුරන්, පෙම්වතුන් හෝ වෙනත් සුවිශේෂී පුද්ගලයන් අපේ හිත්වල ඉතිරි කර යන මතකයන් නැවත පණගැන්වීමට ඇතැම් ගීත සහ තනු සමත් වෙයි.

ලෝක සංගීත දිනයේ ඇති වටිනාකම වන්නේ එහි ඇති අන්තර්ගත කිරීමේ (Inclusivity) ගුණයයි. මෙහිදී සම්භාව්‍ය (Classical) සහ ජෑස් (Jazz) සංගීතයේ සිට රොක් (Rock), පොප් (Pop) සහ සාම්ප්‍රදායික ජන සංගීතය (Folk) දක්වා සියලුම සංගීත ප්‍රභේදයන්ට එකම වේදිකාවක් හිමිවේ. මෙය හුදෙක් විනෝදාස්වාදය සපයන දිනයක් නොව, විවිධ ජාතීන්ගේ සංස්කෘතික උරුමයන් සහ අනන්‍යතාවයන් ආරක්ෂා කරමින්, රටවල් අතර සංස්කෘතික හුවමාරුවක් ඇති කරන බලවත් මෙවලමකි.

කාලයේ ඇවෑමෙන් ලෝක සංගීත දිනය සැමරීමේ කලාවද වෙනස් වී ඇත. විශේෂයෙන්ම මෑතකාලීන ගෝලීය වසංගත තත්ත්වයන්ගෙන් පසුව, මෙම උත්සවය ඩිජිටල් ක්ෂේත්‍රය කරා බිඳ නොවැටෙන සංචාරයක නිරත විය. සූම් (Zoom) තාක්ෂණය, යූටියුබ් සහ විවිධ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ පැවැත්වෙන සජීවී සබැඳි ප්‍රසංග (Live streams) සහ අතථ්‍ය ව්‍යාපෘති (Virtual concerts) නිසා ලෝකයේ එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ කෙළවරවල් දෙකක සිටින මිනිසුන්ට වුවද එකම මොහොතකදී එකම සංගීත අත්දැකීමක් විඳගැනීමේ අවස්ථාව උදාවී තිබේ.

ලෝක සංගීත දිනය අර්ථවත් සැමරුමක් බවට පත්කිරීමට අප සැමට දායක විය හැකිය:

1. කලාකරුවන්ට අතහිත දීම

දේශීය කලාකරුවන්ගේ ප්‍රසංග නැරඹීම, ඔවුන්ගේ නිර්මාණ සහ දේශීය සංගීත භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම හරහා අපේ ප්‍රජාවේ සංස්කෘතික ව්‍යුහය රැකගත හැක.

2. නව රසවින්දනයන් සොයා යාම

 අප මෙතෙක් ඇසීමට හුරු නොවූ වෙනත් රටවල, වෙනත් සංස්කෘතීන්වල සංගීත ප්‍රභේදයන්ට සවන් දෙමින් අපේ රසවින්දන පරාසය පුළුල් කරගත හැක.

3. නිර්මාණශීලී වීම

ඔබ සංගීතයට ලැදි අයෙක් නම්, මිතුරන් හෝ පවුලේ අය සමඟ එකතු වී කුඩා හෝ ගායනයක, වාදනයක යෙදෙමින් සංගීතයේ සතුට බෙදාගත හැක.

ලෝක සංගීත දිනය යනු හුදෙක් දින දර්ශනයේ තවත් එක් දිනයක් පමණක් නොවේ. එය සීමා මායිම් සහ බාධක සියල්ල බිඳ දමමින්, ශබ්දයේ සහ රිද්මයේ සුන්දරත්වය ඔස්සේ බෙදාගත් මනුෂ්‍යත්වය සැමරීමකි. තාක්ෂණය කොතෙක් වෙනස් වුවද, මිනිස් සිත් සුවපත් කිරීමට සහ ලෝකය එකට යා කිරීමට සංගීතයට ඇති චිරස්ථායි බලය සදාකාලිකය.

එබැවින්, මේ අසිරිමත් ගෝලීය සංධ්වනියේ කොටස්කරුවන් වන ලොව පුරා වෙසෙන සියලුම සංගීතවේදීන්ට සහ සංගීත ලෝලීන්ට සුභම සුභ ලෝක සංගීත දිනයක් වේවා!