ඉන්දියානු සංගීතය

ඉන්දියානු සංගීතය යනු ලොව පවතින පැරණිතම සහ විවිධත්වයෙන් උපරිම සංගීත පද්ධතියකි. එය ප්‍රධාන වශයෙන් ක්ෂේත්‍ර කිහිපයකට බෙදා දැක්විය හැකිය.

ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන සංගීත වර්ග පහත පරිදි වේ.

1. ශාස්ත්‍රීය සංගීතය (Classical Music)

ඉන්දීය ශාස්ත්‍රීය සංගීතය ප්‍රධාන සම්ප්‍රදායන් දෙකකට බෙදේ. හින්දුස්ථානී සංගීතය (Hindustani Music): උතුරු ඉන්දියාවේ ප්‍රචලිතය. මෙහි පර්සියානු සහ අරාබි ආභාසය දක්නට ලැබේ.
(උදා: ඛ්‍යාල්, ධෘපද් ගායනා) ශාස්ත්‍රීය සංගීතයක පැවැත්ම සඳහා ප්‍රධාන අංශ දෙකක් අත්‍යවශ්‍ය වේ:

ස්වර භාවිතය පිළිබඳ නීති පද්ධතිය (මිහිරි බව ඇති කරන මූලික රාමුව) රාග නම් වේ.

කාලය මැනීම සඳහා යොදාගන්නා මාත්‍රාවන්ගෙන් සමන්විත රිද්මයානුකූල රටාව තාල ලෙස හැඳින්වේ.
ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ ලක්ෂණ
මෙය මුඛ පරම්පරාගතව ගුරුවරයාගෙන් ශිෂ්‍යයාට ලැබෙන ශිල්පයකි.
ඕනෑම අයෙකුට තමන්ට රිසි පරිදි වෙනස් කළ නොහැකි, ශාස්ත්‍රීය විනයකට යටත් වූවකි.
භාව ප්‍රකාශනය සිදුවේ. එක් එක් රාගය මගින් නිශ්චිත හැඟීමක් හෝ අවස්ථාවක් (උදා: උදෑසන කාලය, ශෝකය, සතුට) නිරූපණය කරයි.

ශාස්ත්‍රීය සංගීතය ඉගෙනීමෙන් ලැබෙන ප්‍රයෝජන

මනස ඒකාග්‍ර කිරීමේ හැකියාව සහ ඉවසීම වර්ධනය වීම.
සංගීතය පිළිබඳ ගැඹුරු රසවින්දනයක් ඇති වීම.
කටහඬ හෝ වාද්‍ය භාණ්ඩ හැසිරවීමේ ඉහළ ශිල්පීය දක්ෂතාවක් ලැබීම.


2. කර්ණාටක සංගීතය (Carnatic Music)


දකුණු ඉන්දියාවේ ප්‍රචලිතය. මෙය වඩාත් හින්දු සංස්කෘතික මූලයන්ට සමීප වන අතර රිද්මයානුකූල ව්‍යුහයන්ට මුල් තැන දෙයි.

කර්ණාටක සංගීතය බොහෝ දුරට ආගමික සහ භක්ති රසය (Bhakti) මුල් කරගත් එකකි. මෙහි ඇති බොහෝ නිර්මාණ දෙවියන් උදෙසා කෙරෙන ස්තෝත්‍ර හෝ ගීත වේ.

මෙහිදී උපකරණ වාදනයට වඩා කටහඬට (Vocal) ප්‍රමුඛත්වය ලබා දෙයි. වාද්‍ය භාණ්ඩ පවා නිර්මාණය කර ඇත්තේ මිනිස් කටහඬ අනුකරණය කළ හැකි පරිද්දෙනි.

ස්වර අතර ඇති වන සියුම් චලනයන් හෙවත් 'ගමක' (Gamakas) භාවිතය කර්ණාටක සංගීතයේ අනන්‍යතාවයයි.

2. අර්ධ ශාස්ත්‍රීය සංගීතය (Semi-Classical Music)

ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ රාග පදනම් කරගනිමින්, වඩාත් හැඟීම්බරව සහ සරලව ගායනා කරන ශෛලීන් මෙයට අයත් වේ.ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ එන දැඩි නීති රීති මදක් ලිහිල් කර, වඩාත් හැඟීම්බර සහ සෞන්දර්යාත්මක ලෙස ඉදිරිපත් කරනු ලබන සංගීත ශෛලියකි. මෙය ශාස්ත්‍රීය සංගීතය සහ සැහැල්ලු සංගීතය අතර පාලමක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ රාග පදනම් කර ගත්තද, රාගයේ පිරිසිදු බවට වඩා ගීතයේ භාවය (Emotion) සහ රසය කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමයි.

තුම්රි (Thumri): ප්‍රේමය සහ භක්තිය ප්‍රකාශ කරන මෘදු සංගීතයකි.

උත්තර භාරතීය අර්ධ ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ ඇති වඩාත්ම ජනප්‍රිය සහ සුන්දර ගායන ශෛලියයි. මෙය බොහෝ විට "ප්‍රේමයේ සංගීතය" ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ එහි ඇති හැඟීම්බර ස්වභාවය නිසාය. තුම්රි ගීතයක පද මාලාව බොහෝ විට ලියැවෙන්නේ ස්ත්‍රී පාර්ශවයේ හැඟීම් නිරූපණය වන පරිදිය (පුරුෂයෙකු ගැයුවද එය එසේම වේ).

තුම්රි සඳහා සියලුම රාග භාවිත නොකෙරේ. බොහෝ විට කාෆි, පීලු, ඛමාජ්, භෛරවි සහ දේශ් වැනි "චංචල" ස්වභාවයක් ඇති රාග මේ සඳහා යොදා ගනී.

බෝල්-බනානා (Bol-banana)

මෙය තුම්රිවල ඇති විශේෂ ලක්ෂණයකි. මෙහිදී ගීතයේ ඇති එක් වචනයක් හෝ පදයක් ගෙන, විවිධ ස්වර රටා ඔස්සේ විවිධ අර්ථ නිරූපණය වන පරිදි ගැයීම සිදු කරයි.

රසය උපරිම කිරීම සඳහා ප්‍රධාන රාගයට අමතරව වෙනත් රාගවල ස්වර ස්පර්ශ කිරීමට (අර්ධ ශාස්ත්‍රීය ලක්ෂණය) මෙහිදී අවසර ඇත.

තුම්රි ගායනයේදී සාමාන්‍යයෙන් ඛයාල් ගායනයේදී මෙන් විලම්බිත ඒක තාල භාවිත නොවේ.

දීපචන්දි (මාත්‍රා 14)

ජත් (මාත්‍රා 16)

කේහර්වා හෝ දාද්රා වැනි සරල සහ ලයාන්විත තාල භාවිත වේ.

තුම්රි ගායනය ප්‍රධාන වශයෙන් මධ්‍යම සහ උත්තර ප්‍රදේශ් ආශ්‍රිතව විකාශනය විය:

පූර්වී අංග් (Purbi Ang)

බරණැස (Varanasi) සහ ලක්නව් කේන්ද්‍ර කරගත්, මන්දගාමී සහ හැඟීම්බර ශෛලිය.

පංජාබි අංග් (Punjabi Ang)

වඩාත් වේගවත් සහ නම්‍යශීලී ස්වර රටා සහිත ශෛලිය.

5. තුම්රි ගායනය ලොව පුරා ප්‍රචලිත කිරීමට දායක වූ දැවැන්තයන් කිහිපදෙනෙකි:

ගිරිජා දේවි (Girija Devi): "තුම්රි රැජින" ලෙස හඳුන්වයි.
බේගම් අක්තාර් (Begum Akhtar)
පණ්ඩිත් බීර්ජු මහාරාජ් (Pandit Birju Maharaj): ඔහු කතක් නර්තනය සමඟ තුම්රි ගායනය ද දක්ෂ ලෙස ඉදිරිපත් කළේය.
බඩේ ගුලාම් අලි ඛාන් (Bade Ghulam Ali Khan)
තුම්රි ගායනය සහ කතක් (Kathak) නර්තනය අතර ද දැඩි සබඳතාවක් පවතී. අතීතයේදී කතක් නර්තන ශිල්පීන් තුම්රි ගීතවල අර්ථය අභිනයෙන් ඉදිරිපත් කිරීම සාමාන්‍ය සිරිතක් විය.

ගසල් (Ghazal)

ගසල් සම්භවය ලැබුවේ පර්සියානු (Persian) සාහිත්‍යයෙනි. පසුව එය උර්දු භාෂාව හරහා ඉන්දියානු සංගීතයට දැඩි ලෙස බද්ධ විය.

1.විශේෂ ලක්ෂණ
ගසල් එකක වැදගත්ම අංගය එහි පද මාලාවයි. මෙහිදී සංගීතයට වඩා කවියාගේ අදහසට (Lyrics) ගරු කරනු ලැබේ.
ගසල් එකක් නිර්මාණය වන්නේ 'ෂෙයාර්' (Sher) ලෙස හඳුන්වන ස්වාධීන ද්විපද කිහිපයක එකතුවකිනි. එක් ද්විපදයකින් කියැවෙන අදහස ඊළඟ ද්විපදයට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය හැකිය.
බොහෝ විට ප්‍රේමය, විරහව, ජීවිතයේ දාර්ශනික පැත්ත සහ අධ්‍යාත්මික සබඳතා තේමා කර ගනී.

ගසල් ගායනය සඳහා ද අර්ධ ශාස්ත්‍රීය ලක්ෂණ සහිත රාග (උදා: භෛරවි, ඛමාජ්, දේශ්, පහඩි) යොදා ගැනේ.

තුම්රිවල මෙන් නොව, ගසල්වලදී වචන උච්චාරණය සහ එහි අර්ථය ශ්‍රාවකයාට දැනෙන ලෙස ගැයීම ඉතා වැදගත් වේ.
සාමාන්‍යයෙන් කේහර්වා, දාද්රා හෝ රූපක් වැනි සරල රිද්මයන් භාවිත වේ.

ලොව පුරා ගසල් කලාව ප්‍රචලිත කළ අති දක්ෂ ශිල්පීන් කිහිපදෙනෙකි:

මෙහෙදි හසන් (Mehdi Hassan): "ගසල් රජු" (King of Ghazals) ලෙස හඳුන්වයි.

ගුලාම් අලි (Ghulam Ali): සියුම් ස්වර රටා සහිතව ගසල් ගැයීමට දක්ෂයෙකි.

ජග්ජිත් සිං (Jagjit Singh): ගසල් කලාව සාමාන්‍ය ජනයා අතරට ගෙන ගිය ශිල්පියාය.

බේගම් අක්තාර් (Begum Akhtar)

භජන් (Bhajan)
දෙවියන් උදෙසා ගායනා කරන භක්ති ගීත.

භාරතීය සංගීතයේ එන වඩාත්ම ආත්මීය සහ භක්තිමත් (Devotional) ගායන අංගයයි. මෙය හුදෙක් විනෝදය සඳහා නොව, මනස සහ ආත්මය දෙවියන් හෝ අධ්‍යාත්මික ශක්තියක් කරා යොමු කිරීම සඳහා ගයනු ලබන්නකි. හින්දු දහමේ එන දේව කථා, දේව ස්තෝත්‍ර හෝ සාන්තුවරයන්ගේ දර්ශනයන් මෙහි පද මාලාවන් සඳහා යොදා ගැනේ. (කෘෂ්ණ, ශිව, රාම හෝ මහා දේවියන් උදෙසා කෙරෙන ගායනා).

ශාස්ත්‍රීය සංගීතය මෙන් ඉතා සංකීර්ණ නීති මෙහි නැත. ඕනෑම අයෙකුට පහසුවෙන් තේරුම් ගත හැකි සහ ගැයිය හැකි සරල තනු (Melodies) භාවිත වේ.

බොහෝ විට භජන් ගයනු ලබන්නේ කණ්ඩායම් වශයෙනි. ප්‍රධාන ගායකයා පදයක් ගැයූ පසු සෙසු පිරිස එය නැවත ගැයීම (Call and Response) සාමාන්‍ය සිරිතයි.

මන්දගාමී ලයකින් ආරම්භ වී ගීතය අවසාන වන විට වේගවත් ලයකින් (Drut laya) අවසන් කිරීම මෙහි විශේෂත්වයකි.

භජන් ගායනයකදී රිද්මය සහ මිහිරි බව ලබා දීම සඳහා පහත උපකරණ බහුලව භාවිත වේ:

තබ්ලාව හෝ ඩොලැක්කය (Dholak)

හර්මෝනියම් (Harmonium)

තාලම් (Cymbals/Manjira): අතින් තාලය තැබීම සඳහා යොදාගන්නා කුඩා ලෝහ තැටි.

තම්බූරාව (Tambura): පසුබිම් ස්වරය ලබා දීමට.

අතීතයේ සිට භජන් කලාව පෝෂණය කළ ශාන්තුවරයන් සහ නූතන ගායකයන් කිහිපදෙනෙකි:

මීරා බායි (Mirabai): කෘෂ්ණ භක්තිය වෙනුවෙන් ලියැවුණු ඇයගේ භජන් ඉතා ජනප්‍රියයි.
කබීර් දාස් (Kabir): ජීවිතයේ දර්ශනය සහ මනුෂ්‍යත්වය ගැන ලියූ භජන් (Bhajans/Dohas) ප්‍රසිද්ධය.
සූර්දාස් (Surdas) සහ තුල්සිදාස් (Tulsidas).
අනුප් ජලෝටා (Anup Jalota) - මොහුව "භජන් සමීරාට්" ලෙස හඳුන්වයි.
එසේම එම්.එස්. සුබ්බුලක්ෂ්මි (M.S. Subbulakshmi) දක්ෂ භජන් ගායිකාවකි.

කවාලි (Qawwali)

මෙය සුෆි දර්ශනය පදනම් කරගත් ආධ්‍යාත්මික සංගීතයකි. ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයේ (ඉන්දියාව සහ පකිස්ථානය) අතිශය ජනප්‍රිය වූ, සූෆි (Sufi) ඉස්ලාමීය සම්ප්‍රදායට අයත් අධ්‍යාත්මික සංගීත ප්‍රභේදයකි. මෙය හුදෙක් ගීතයක් නොව, දේවත්වයට ළඟා වීම සඳහා භාවිත කරන "සංගීතමය මාවතක්" ලෙස සලකනු ලබයි. 13 වන සියවසේ විසූ සුප්‍රසිද්ධ කවියෙකු සහ සංගීතඥයෙකු වූ අමීර් කුස්රෝ කවාලි කලාවේ පියා ලෙස සැලකේ. ඔහු පර්සියානු, අරාබි සහ ඉන්දියානු සංගීත සම්ප්‍රදායන් මිශ්‍ර කර මෙය නිර්මාණය කළේය. ඉස්ලාමීය සූෆි සාන්තුවරයන් තම දහම සහ දේව ප්‍රේමය ජනයා අතරට ගෙන යාමට මෙම සංගීතය මාධ්‍යයක් කර ගත්හ.

කවාලි කණ්ඩායමක් 'කවාල්' (Qawwal) ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි ප්‍රධාන ගායකයෙකු (Lead Singer) සහ සහාය ගායකයන් කිහිපදෙනෙකු සිටී.කවාලිවල රිද්මය පවත්වා ගැනීමට සහ උද්යෝගය වැඩි කිරීමට කණ්ඩායම විසින්ම රිද්මයානුකූලව අත්පොළසන් දීම අනිවාර්ය ලක්ෂණයකි.මෙය ඉතා සෙමින් ආරම්භ වී, ක්‍රමයෙන් වේගය වැඩි වී, අවසානයේ ගායකයා සහ ශ්‍රාවකයා "සමාධි" (Trance) තත්ත්වයකට පත් කරන තරම් වේගවත් සහ ප්‍රබල ස්වභාවයක් ගනී.පර්සියානු, උර්දු, පංජාබි හෝ හින්දි භාෂාවලින් ලියැවුණු භක්ති ප්‍රේමය ප්‍රකාශ කරන කවි මෙහිදී ගැයෙයි.

භාවිතා වන වාදය භාණ්ඩ වන්නේ

හර්මෝනියම් (Harmonium)
ප්‍රධාන තනුව ලබා දීමට.

තබ්ලාව හෝ ඩොලැක්කය (Dholak)
රිද්මය පවත්වා ගැනීමට.

තම්බූරාව
ස්වර පසුබිම සඳහා (සමහර අවස්ථාවලදී).

කවාලි සංගීතය ජාත්‍යන්තර තලයට ගෙන ගිය දැවැන්තයන් කිහිපදෙනෙකි:

නුස්රත් ෆාටේ අලි ඛාන් (Nusrat Fateh Ali Khan)

"කවාලි රජු" ලෙස ලොව පුරා ගෞරවයට පාත්‍ර වූ පකිස්ථානු ශිල්පියා.

සබ්රි සහෝදරයෝ (Sabri Brothers)

සාම්ප්‍රදායික කවාලි කලාවේ දැවැන්තයන්.

අසීස් මියන් (Aziz Mian)

ඔහුගේ සුවිශේෂී ගායන විලාසය නිසා ප්‍රසිද්ධ විය.

රහත් ෆාටේ අලි ඛාන් (Rahat Fateh Ali Khan)

නූතන පරපුරේ ජනප්‍රිය කවාලි සහ චිත්‍රපට පසුබිම් ගායකයෙකි.
නූතන බොලිවුඩ් සිනමාව තුළ ද කවාලි සංගීතය ඉතා බහුලව භාවිත වන බව ඔබ දන්නවා ඇති (උදා: Jashn-e-Bahaaraa හෝ Kun Faya Kun වැනි ගීත දැකිය හැකිය,

3. ජන සංගීතය (Folk Music)

භාරතීය ජන සංගීතය (Indian Folk Music) යනු ඉන්දියාවේ වෙසෙන විවිධ ජාතීන්, ආගමිකයන් සහ ගෝත්‍රික ජනතාවගේ සංස්කෘතික විවිධත්වය මැනවින් පිළිබිඹු කරන කැඩපතකි. ඉන්දියාවේ එක් එක් ප්‍රාන්තයට සහ ප්‍රදේශයට ආවේණික වූ සුවිශේෂී ජන සංගීත ශෛලීන් පවතී.

හින්දි, පංජාබි, බෙංගාලි, මරාති සහ තමිල් වැනි ප්‍රාදේශීය උපභාෂාවලින් මෙම ගීත නිමවී ඇත.
අස්වනු නෙළීම, වර්ෂාව ලැබීම, විවාහ මංගල්‍යයන් සහ ආගමික උත්සව මුල් කරගෙන මේවා ගැයෙයි.

බොහෝ භාරතීය ජන ගී නර්තනයක් සමඟ අත්වැල් බැඳගෙන පවතී.
ඉන්දියාවේ එක් එක් ප්‍රාන්තවලට ආවේණික වූ විවිධ ජන සංගීත ශෛලීන් පවතී.

භන්ග්‍රා (Bhangra): පන්ජාබ් ප්‍රාන්තයේ උත්සව සහ අස්වනු නෙලීමේදී භාවිත වන වේගවත් සංගීතයකි.
ඉන්දියාවේ සහ පකිස්ථානයේ පංජාබ් ප්‍රදේශයට ආවේණික වූ, අතිශය ජනප්‍රිය සහ ජීව ගුණයෙන් පිරිපුන් ජන සංගීත හා නර්තන ප්‍රභේදයකි. මෙය අද වන විට ලොව පුරා විනෝදාත්මක උත්සව සහ සාදවලදී නැතුවම බැරි සංගීතයක් බවට පත්ව ඇත.මුල් කාලයේදී භන්ග්‍රා නිර්මාණය වූයේ පංජාබ් ගොවීන් තම අස්වනු නෙළන සමයේ (විශේෂයෙන් වෛශාඛි - Baisakhi උත්සවයේදී) සතුට සැමරීම සඳහාය.

භන්ග්‍රා සංගීතයේ හදවත වන්නේ 'ධෝල්' බෙරයයි. මෙය දෙපසින්ම වැයිය හැකි විශාල බෙරයක් වන අතර, එය වැයීම සඳහා ලී කූරු දෙකක් භාවිත කරයි. ධෝල් වාදකයා විසින් පතිත කරන ප්‍රබල රිද්මය භන්ග්‍රා නර්තන ශිල්පීන්ව උද්යෝගිමත් කරයි.

කුල්දීප් මනක් (Kuldeep Manak)

සාම්ප්‍රදායික පංජාබි ගායනයේ දැවැන්තයෙකි.

මල්කිත් සිං (Malkit Singh)

ලොව පුරා භන්ග්‍රා ප්‍රචලිත කළ ශිල්පියෙකි.

දලේර් මෙහෙන්දි (Daler Mehndi)


90 දශකයේ භන්ග්‍රා පොප් සංගීතය ඉන්දියාව පුරා ප්‍රචලිත කළේය.

ලාවනී (Lavani)

ලාවනී (Lavani) යනු ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයට ආවේණික වූ, අතිශය ජනප්‍රිය සහ ප්‍රබල ජන සංගීත හා නර්තන ප්‍රභේදයකි. මෙය එහි ඇති වේගවත් රිද්මය, සුවිශේෂී නර්තන විලාසය සහ සමාජීය පණිවුඩ රැගත් පද මාලා නිසා ප්‍රසිද්ධ වී ඇත.

ලාවන්‍ය (Lavanya): "ලාවනී" යන නම ලැබී ඇත්තේ "ලාවන්‍ය" (සුන්දරත්වය) යන සංස්කෘත වචනයෙනි.

මෙහි ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රේමය, විරහව, සමාජ විවේචනය, දේශපාලනය සහ ආගමික භක්තිය වැනි විවිධ මාතෘකා සාකච්ඡා කෙරේ. 18 සහ 19 වන සියවස්වලදී මහාරාෂ්ට්‍රයේ සොල්දාදුවන්ගේ පාලුව මකා ගැනීමට සහ ඔවුන්ව දිරිමත් කිරීමට මෙම කලාව බහුලව භාවිත විය.

ලාවනී සංගීතයේ ජීවය පවතින්නේ ධෝල්කි (Dholki) නම් බෙරය මතයි. මෙය තබ්ලාවට වඩා වෙනස්, දෑතින් ඉතා වේගයෙන් වාදනය කරන බෙරයකි. මෙහි රිද්මය කෙතරම් ප්‍රබලද යත්, එය ඇසෙන ඕනෑම අයෙකුට නැටීමට සිතෙන තරම් උද්යෝගයක් ඇති කරයි

 මෙහි ප්‍රධාන වර්ග දෙකකි

1. නිර්ගුනී ලාවනී (Nirguni Lavani): මෙහි අන්තර්ගත වන්නේ දර්ශනය සහ අධ්‍යාත්මික කරුණුය.
2. ශෘංගාරී ලාවනී (Shringari Lavani): මෙහි ආදරය, හැඟීම් සහ ප්‍රේමය පිළිබඳ කරුණු අඩංගු වේ. මෙය වඩාත් ජනප්‍රිය අංශයයි.

අතීතයේදී මෙය එළිමහන් වේදිකාවල (Tamasha) ඉදිරිපත් කළද, අද වන විට ලාවනී කලාව ඉන්දියානු සිනමාවට (Marathi & Bollywood) විශාල බලපෑමක් කර ඇත. බොලිවුඩ් චිත්‍රපටවල එන බොහෝ වේගවත් නර්තන අංග (උදා: Chikni Chameli, Pinga) ලාවනී නර්තන ශෛලිය ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය වී ඇත.

බාවුල් (Baul)

බාවුල් යනු හුදෙක් සංගීතයක් පමණක් නොව, එය ඉන්දියාවේ බටහිර බෙංගාලයට සහ බංග්ලාදේශයට ආවේණික වූ අධ්‍යාත්මික ජීවන ක්‍රමයකි. බටහිර බෙංගාලයේ දක්නට ලැබෙන සුෆි සහ භක්ති මාර්ගය මුසු වූ ජන සංගීතයකි. බෙංගාලයේ 'බාවුල්' ගායකයන් යනු සංචාරක ගායක පිරිසකි. ඔවුන් ලෝකෝත්තර සතුට සොයා යන පිරිසක් ලෙස හැඳින්වේ. ඔවුන්ගේ සංගීතය කෙතරම් ප්‍රබලද යත්, එය යුනෙස්කෝ (UNESCO) විසින් ලෝක උරුමයක් ලෙස පවා නම් කර ඇත. බාවුල් ගායකයන් විශ්වාස කරන්නේ දෙවියන් සිටින්නේ පන්සල්වල හෝ පල්ලිවල නොව මිනිස් සිරුර තුළ ("මොනර් මනුෂ්" - මනසේ මිනිසා) බවයි. ඔවුන්ගේ ගීතවලින් කියවෙන්නේ නිදහස, ආදරය සහ මිනිස්කම ගැනය. මොවුන්ගේ විශේෂත්වය වන්නේ ඔවුන් ගමෙන් ගමට ඇවිදිමින් සිඟමන් යදිමින් ගීත ගයන සංචාරක ගායක පිරිසකි. ඔවුන් බොහෝ විට හඳුනාගත හැක්කේ ඔවුන් අඳින කුංකුම පාට (Saffron) ඇඳුම් සහ දිගු කෙස් කළඹෙනි.

එක්තාරා (Ektara): එක් තන්තුවක් සහිත සරල උපකරණය.

• දුග්ගි (Duggi): ඉණේ බැඳගෙන වයන කුඩා බෙරය.

• ගුන්ගුරු (Ghungroo): පාදවල බඳින ගිගිරි. භාවිතා කරන වාද්‍ය භාණ්ඩ වේ.

ගර්බා (Garba): ගුජරාටයේ නවරාත්‍රී උත්සව කාලයේදී වාදනය කරන සංගීතයකි.
ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ භාවිත වන සිතාරය හෝ සරෝද් වැනි සංකීර්ණ උපකරණ වෙනුවට ජන සංගීතයේදී සරල, දේශීය අමුද්‍රව්‍යවලින් තැනූ උපකරණ භාවිත වේ.

එක්තාරා (Ektara)
එක් තන්තුවක් පමණක් සහිත, සූෆි සහ බාවුල් ගායකයන් භාවිත කරන උපකරණයකි.

ඩොලැක්කය / ධෝල් (Dhol)
උතුරු ඉන්දියාවේ බහුලව භාවිත වන දෑතින් වයන බෙරයකි.

කාමයිචා (Kamaicha)
රාජස්ථාන ජන සංගීතයේ භාවිත වන දුන්නකින් වයන තත් වාද්‍ය භාණ්ඩයකි.

බන්සූරි (Bansuri)
උණ බම්බුවෙන් තැනූ සරල බටනලාව.

මාන්ඩ් සංගීතය (Maand Music - Rajasthan)

රාජස්ථාන් කාන්තාරයේ අලංකාරය සහ එරට රාජකීය ඉතිහාසය විදහා දක්වන වඩාත් මිහිරි ජන සංගීත ශෛලිය මෙයයි.

මෙය ජන සංගීතයක් වුවත්, එහි ඇති සංකීර්ණත්වය නිසා එය ශාස්ත්‍රීය සංගීතයට ඉතා සමීප වේ. අතීතයේදී මෙය රජමාළිගාවල රජවරුන් පිනවීම සඳහා ගායනා කරන ලදී. වීර කථා, ප්‍රේමය සහ රාජස්ථානයේ පවතින දැඩි වර්ෂාව සඳහා ඇති බලාපොරොත්තුව මෙහි තේමාවන් වේ.

කේසරියා බාලම් (Kesariya Balam)

මෙය ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධ වූ වඩාත්ම ජනප්‍රිය මාන්ඩ් ගීතයයි. එයින් අදහස් වන්නේ තම ආදරණීයයා හෝ අමුත්තා රටට සාදරයෙන් පිළිගැනීමයි.

මෙම භාරතීය ජන සංගීත ප්‍රභේදයන් ගැන අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පෙනී යන්නේ ඉන්දියාවේ එකිනෙකට වෙනස් සංස්කෘතීන් සංගීතය හරහා කොතරම් ලස්සනට බැඳී පවතිනවාද යන්නයි.