රිදී තිරයේ නොමැකෙන ස්මාරකය

නවීන මල්ටිප්ලෙක්ස් සහ ස්ට්‍රීමිං යුගයක සිනමා ආශ්චර්යය මැකී යනවාක් මෙන් පෙනුණත්,  ඉන්දියාවේ පංජාබයේ පටියාලාහී පිහිටි , රිදී තිරයේ ආදරණීය අතීතය තවමත් අභිමානවත් ලෙස සජීවීව රඳවාගත් උදාර ස්මාරකයක් නැගී සිටියි. ඒ, 'Phul Cinema' සිනමාහලයි. මෙය හුදෙක් චිත්‍රපටයක් නැරඹීමට යන ස්ථානයක් පමණක් නොවේ; එය රාජකීය අනුග්‍රහය, වාස්තු විද්‍යාත්මක විශිෂ්ටත්වය සහ පරම්පරාගත බැඳීම එකට මුසු වූ ජීවමාන කාල තරන කැප්සියුලයකි.

පටියාලා හි මහාරාජාගේ නියෝගයෙන් නිර්මාණය වූ Phul Cinema සිනමාහල , ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක සංක්‍රමණීය සමයක් වූ 1947 වසරේදී සිය දොරටු ප්‍රේක්ෂකයින් සඳහා විවෘත කළේය. මෙම උදාර දැක්ම සැබෑවක් කිරීම සඳහා, රාජකීය සභාව දූරදර්ශී වාස්තු විද්‍යාඥ W.M. Namjoshi ගේ සහාය ලබා ගත්තේය. ඉන්දියානු උප මහද්වීපය පුරා Streamline Moderne සහ Art Deco නිර්මාණ ශෛලීන් සඳහා කළ අසාමාන්‍ය දායකත්වය වෙනුවෙන් ප්‍රසිද්ධියක් ඉසුලූ Namjoshi, විනෝදාස්වාදයේ මාලිගාවක් නිර්මාණය කළේය. 

ඔහුගේ විශිෂ්ට නිර්මාණ එකතුවට දිල්ලියෙහි  Golcha Cinema, චන්දිගාර්හි Kiran Cinema සහ මුම්බායිහි ජනප්‍රිය Maratha Mandir වැනි මනරම් වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණයන් ඇතුළත් වේ. Phul Cinema හලට , Namjoshi විසින් ප්‍රේක්ෂකයින් ඇතුළු වූ මොහොතේ සිටම ඔවුන්ව වශී කරවන සුලු වක්‍ර රේඛා, ජ්‍යාමිතික රටා සහ අලංකාර තේජසක් මුසු කරන ලදී.

මෙහි භෞතික ගොඩනැගීමේ වගකීම එම ප්‍රදේශයේ ජීවත් වූ ගුප්තා (Gupta) පවුල වෙත පැවරිණි. හුදෙක් ගඩොල් තැබීමෙන් ඔබ්බට යමින්, ගුප්තා පවුල මෙම සිනමාහල සමඟ ගැඹුරු, පරම්පරාගත සබඳතාවක් ගොඩනඟා ගත්තේය. වෙනස් වන සිනමා ප්‍රවණතා, තාක්ෂණික දියුණුව සහ දිවයින පුරා තනි තිර සිනමාහල් ශීඝ්‍රයෙන් වැසී යාමේ දශක ගණනාවක කාල පරිච්ඡේදය තුළදී පවා, ගුප්තා පවුල පටියාලා හි සංස්කෘතික ආත්මයේ නොසැලෙන ආරක්ෂකයින් ලෙස කටයුතු කරමින් එහි අයිතිය නොකඩවා පවත්වා ගෙන ගියේය.

21 වන සියවස වන විට, රට පුරා පිහිටි බොහෝ ඓතිහාසික සිනමාහල් විනාශ වී යාමට හෝ නොසලකා හැරීමට ලක්විය. කෙසේ වෙතත්, Phul Cinema තෝරා ගත්තේ වෙනස්ම මගකි. 2019 වසරේදී, මෙම ගොඩනැගිල්ල ඉතා සූක්ෂමව සහ නිර්මාණශීලිව  ප්‍රතිසංස්කරණයකට ලක් කරන ලදී. 

එහි පැවැති පැරණි ආත්මය නවීකරණය හමුවේ අහිමි කිරීමට ඉඩ නොතබා, එහි සුවිශේෂී Art Deco පෙනුම ආරක්ෂා කරමින් නවීන පහසුකම් ඉතා සූක්ෂම ලෙස එකතු කරන ලදී . එහි අලංකාර ඉදිරිපස පෙනුම, සම්ප්‍රදායික අකුරු රටා සහ අභ්‍යන්තරයේ වූ විසිතුරු තොරතුරු නැවතත් එහි මුල් ශ්‍රී විභූතියට පත් කරන ලද අතර, උරුමය සහ නවීන සිනමාව එකට පැවැත්විය හැකි බවට එය මනාව ඔප්පු කළේය.

අද වන විට, Phul Cinema යනු ප්‍රේක්ෂක ආදරයට පාත්‍ර වූ  සිනමාහලකි. එය පරම්පරා කිහිපයක්ම යා කරන පාලමක් ලෙස නිර්මාණය වී ඇත. එනම්, සීයා සහ ආච්චිලා තම කුඩා කාලයේ මතකයන් මුණුබුරන් සමඟ බෙදා ගන්නේ එදා මෙන්ම අදටත් බබළන එම සිනමාහල් පුවරුව යටදීය. වාස්තු විද්‍යාත්මක අලංකාරය සහ පවුලක කැපවීම එකට එක්වූ විට, රිදී තිරයේ දීප්තිය කිසිදා නැති වී නොයන බවට Phul Cinema ජයග්‍රාහී මතක් කිරීමක් ලෙස තවමත් බැබළෙයි.

මූලාශ්‍ර 

Architectural Digest India - Art Deco Cinemas and Heritage Structures of India

​The Tribune India - Local Heritage and Cinema History of Patiala

නිලක්ෂි බණ්ඩාර 

21/10/2026.